سایه و روشن های تحزب در کشور

کارشناسان و فعالان سیاسی عقیده دارند که چنین رفتاری از سوی احزاب به دلیل ناقص بودن قانون یا شیوه رفتار جامعه است اما برخی نیز تاکید دارند که بروز چنین رفتاری کاملا طبیعی است و احزاب نیازی به پررنگ شدن حضورشان بعد از انتخابات ندارند.

نظام انتخاباتی ، دلیل اصلی احزاب فصلی

اسماعیل گرامی مقدم ، سخنگوی حزب اعتماد ملی در گفتگو با جام جم ، نظام انتخاباتی کشور را دلیل اصلی شکل گیری احزاب فصلی دانست و گفت : چون نظام انتخاباتی در کشور ما یک نظام فردگراست و حزبی نیست لذا زمینه و مقدمه تشکیل احزاب بزرگ و فراگیر یا امکانپذیر نیست و یا به سختی می توان احزابی ایجاد کرد که در فصول خارج از انتخابات هم فعال باشند. وی در خصوص نظام های انتخاباتی حزب گرا گفت : در چنین نظام هایی احزاب کوچک به صورت طبیعی یا شکل نمی گیرند و یا اگر شکل بگیرند دنباله رو احزاب بزرگ می شوند و عملا چند حزب بزرگ در انتخابات رقابت کرده و در خارج از ایام انتخابات سازمان و تشکیلات این گونه احزاب وقت خود را صرف کادرسازی می کنند.

گرامی مقدم با اشاره به این که در نظام های انتخاباتی فردگرا همچون کشور ما افراد نیاز صددرصدی به حمایت احزاب از خود نمی بینند، گفت : افراد در حوزه های انتخابیه با استفاده از ظرفیت های قومی ، قبیله ای ، نژادی و اجتماعی در انتخابات مجلس حضور می یابند. وی گفت : در این شیوه احزاب کوچک نیز خود را موظف نمی بینند که در تمامی ایام دست به کادرسازی و جذب نیرو و برنامه ریزی پیوسته بزنند. سخنگوی حزب اعتماد ملی در ادامه گفت : بنابراین در نظام های انتخاباتی فردگرا یک معادله دوسویه و برابر، میان احزاب کوچک و نامزدهای انتخاباتی وجود دارد و تا زمانی که نظام انتخاباتی کشور به سوی نظام حزبی رهسپار نشود امکان فعال سازی احزاب کوچک برای تمامی ایام وجود نخواهد داشت.

مسائل سیاسی دلیل اصلی احزاب موضعی

حمیدرضا ترقی ، عضو حزب موتلفه اسلامی 2مساله را در شکل گیری احزاب موجود دخیل دانست و در مورد قانون فعلی احزاب گفت : در قانون فعلی در تعریف احزاب به جریان های سیاسی اشاره ای نشده است . ترقی در گفتگو با جام جم افزود: مثلا اگر یک جریان سیاسی بخواهد از مجموعه چند حزب به وجود بیاید ضابطه ای برایش مشخص نشده است و اگر چند نفر بخواهند در زمان انتخابات تابلویی را بلند کنند و در زیر آن به افکار عمومی جهت بدهند باز هیچ چارچوب و ضابطه ای برای این قضیه وجود ندارد.

وی گفت : در قانون صرفا به احزابی پرداخته شده که با اساسنامه و مرامنامه مشخص در کمیسیون ماده 10احزاب به ثبت رسیده اند و در حال حاضر هیچ ضابطه و مانعی برای روییدن برخی جریان ها و گروه های سیاسی که در آستانه انتخابات شکل می گیرند وجود ندارد. معاون امور بین الملل حزب موتلفه مسائل سیاسی را دلیل دوم به وجود آمدن احزاب و گروه های فصلی عنوان کرد و گفت : برخی جریان ها که نمی خواهند پاسخگوی اقدامات و تابلوهایی که در انتخابات استفاده می کنند، باشند از پایگاه تحزب قانونی وارد نمی شوند و سعی می کنند برای خود پایگاه های سیاری ایجاد کنند تا از طرف رقیب شناخته نشوند و در آینده بتوانند مطابق شرایط، موضع دیگری اتخاذ کنند.

ترقی این مساله را باعث بدبین شدن اجتماع به احزاب دانست و گفت : تابلوهای مقطعی که پشتوانه ای ندارند و پاسخگویی هم برای آنها نیست ، در بلندمدت آثار منفی برای احزاب دارند و به حزب گریزی دامن می زنند.

وی یکی از راهکارهای ایجاد احزاب با برنامه را در جامعه ، سیاست های تشویقی دانست و گفت : چنین سیاست هایی باید مورد توجه ویژه قرار گیرند تا رغبت اجتماع به سوی تحزب بیشتر شود.

وجود احزاب امری اجتناب ناپذیر است

مجید انصاری ، عضو مجمع روحانیون مبارز در خصوص فعالیت احزاب در ایران گفت : در نظام های دموکراتیک و مردم سالار که انتخابات به صورت دائمی برگزار می شود، وجود حزب امری اجتناب ناپذیر است .انصاری با اشاره به این که احزاب در هر انتخاباتی به ارائه برنامه های مشخص برای اداره کشور می پردازند، گفت : بر این اساس ، مردم نیز با دیدن و مطالعه کردن برنامه های احزاب است که می توانند انتخاب مناسبی داشته باشند.

وی با تاکید بر این که قطعا مسوولیت افراد معرفی شده از طرف احزاب باید برعهده این نهاد اجتماعی باشد، گفت : مردم به دلیل این که کنکاشی در مورد کاندیداها ندارند، براساس اعتمادی که به حزب مورد علاقه خود می کنند، به کاندیدای مورد نظر رای می هند؛ اما این که فرد منتخب در پایان دوره چه عملکردی داشته است ، این قضاوتی است که مردم باید داشته باشند.

عضو مجمع روحانیون مبارز در ادامه گفت : در کشورهایی با نظام دموکراتیک معمولا دو یا سه حزب قوی حضور گسترده ای دارند، اما احزاب کوچکتر نیز در این میان به فعالیت می پردازند، ولی احزابی با عملکرد بهتر، مدیریت اجتماعی و سیاسی را در دست می گیرند.

وی با اشاره به این که ما در کشورمان حزب فراگیر و گسترده نداریم ، تاکید کرد: البته چندسالی است که یک یا دو حزب تلاش می کنند حضور فراگیرتری ایجاد کنند، اما مشکلاتی مثل مسائل اقتصادی یا حزبی که مربوط به تعامل حاکمیت با احزاب است ، باعث شده حزب نیرومند نداشته باشیم .مجید انصاری درخصوص این که برخی از احزاب در نزدیکی انتخابات فعالیت بیشتری را از خود نشان می دهند، گفت : به هر حال احزاب مسوولیت مستقیم در اداره کشور ندارند، به همین دلیل در ایام انتخابات نام آنها پررنگ تر دیده می شود و این امری طبیعی است.

عضو مجمع روحانیون مبارز گفت : اگر حزبی فراگیر باشد، قطعا برای انتخابات آینده برنامه ارائه خواهد داد و مردم در پایان دوره قطعا می توانند قضاوت کنند که آیا برنامه ها تحقق یافته یا خیر!

قانون احزاب را باید اصلاح کنیم

لطف الله فروزنده ، قائم مقام جمعیت ایثارگران معتقد است در کشور ما هنوز باور و تصور این مساله ایجاد نشده که ارکان قدرت نظام براساس انتخابات و مستقیما از سوی مردم برگزیده می شوند.

وی گفت : اگر به چنین مساله ای باور داشته باشیم آنگاه مسلما به ضرورت های آن از جمله احزاب هم باور خواهیم داشت و برای رفع مسائل و مشکلات چاره اندیشی می کنیم.

فروزنده مشکل دوم را نبود بسترهای قانونی برای فعالیت احزاب در کشور عنوان کرد و گفت : وقتی در کشور جایگاهی به نام احزاب وجود دارد باید به لوازم آن نیز توجه ویژه داشت و با وضع قوانین کاملی به تمامی مسائل آن از جمله چگونگی فعالیت آزادانه و طریقه نظارت دولت بر احزاب پرداخته شود.

وی با استناد به همین مساله یکی از اولویت های مجلس هشتم را رسیدگی به قانون احزاب عنوان کرد و گفت : نمایندگانی که به عنوان منتخبان مردم به مجلس دور بعد راه می یابند حتما باید قانون احزاب را به عنوان یکی از اولویت های کاری خود در نظر بگیرند و مردم هم باید در این خصوص از آنها مطالباتی داشته باشند.

قائم مقام جمعیت ایثارگران نکته بعدی را موضعگیری فضای عمومی کشور نسبت به تحزب دانست و گفت : باید این مساله در جامعه ما جا بیفتد که هر کس می خواهد کار سیاسی بکند باید عضو یک حزب باشد و این مساله باید به یک ارزش تبدیل شود.وی با اشاره به جایگاه رسانه ها در ایجاد فضای مثبت عمومی نسبت به تحزب گفت : اگر فعالیت های سیاسی در کشور در قالب احزاب انجام شود و هر فردی در قبال حزب متبوع خود پاسخگو باشد، آن حزب نیز به مردم پاسخگو خواهد بود؛ آنگاه مردم می توانند احزاب و گروه های سیاسی را در چارچوبی مشخص در قبال برنامه هایی که مطرح می کنند مورد بازخواست قرار دهند.