فناوری ‌نانو ‌سدی ‌در مقابل ‌بیماری‌ها

انتقال هدفمند داروها

رشد چشمگیر فناوری نانو طی 30 سال گذشته باعث عرضه ابداعات قابل توجهی در زمینه داروشناسی شده است که به نوبه خود تحولات گسترده‌ای در زمینه انتقال ترکیبات فعال زیستی به وجود آورده است. مهمترین فناوری نانو در زمینه داروشناسی، امکان انتقال دقیق داروها به هدفشان است. به طور کلی حامل‌های نانو ممکن است یک دارو را از تخریب محافظت کنند، جذب دارو را از طریق تسهیل توزیع آن از غشای روده افزایش دهند یا باعث تعدیل اثر بدن به دارو شده، توزیع بافتی را تغییر دهند.

اصولا درمان بیماری‌هایی چون سرطان، بیماری‌های عفونی (ایدز، لشمانیوز، مالاریا و عفونت‌های بیمارستانی) نیازمند استفاده از ترکیبات بسیار سمی برای بافت‌های سالم است و استفاده از آنها به طور کلی تحت تاثیر عوارض جانبی این مواد در اثر استفاده از فرمولاسیون‌‌های قدیمی محدود شده است. بر این اساس از فناوری نانو به عنوان یک روش جایگزین برای برطرف کردن مشکلات مربوط به تجویز پپتیدها، پروتئین‌ها و سایر داروی‌ها جدیدی که کشف می‌شوند نیز استفاده می‌شود.

سرطان‌

در صورتی که مولکول‌های جدیدی جهت درمان سرطان کشف شوند، کارایی بالینی این داروها تحت تاثیر عواملی چون مقاومت دارویی تومور به خاطر موانع فیزیولوژیک، مقاومت دارویی در سطح سلولی و توزیع، متابولیسم و دفع داروی ضد سرطان در بدن، کاهش می‌یابد. به‌همین منظور توسعه فناوری‌های نانو برای انتقال مواد دارویی در سطح سلولی یا بافتی لازم است تا عوارض جانبی دارو کاهش می‌یابد.

بعد از جذب ذرات و ورود آنها به خون، این ذرات به سرعت از سوی ساز و کارهای کبدی جذب می‌شوند، لذا کبد در این‌گونه مواقع همچون مخزنی برای نانوذرات و لیپوزوم‌ها عمل می‌کند. از این روش می‌توان برای شیمی‌درمانی تومورهای متمرکز با منشأ گوارشی، تناسلی و تنفسی استفاده کرد. از سوی دیگر تاکنون کوشش‌های زیادی جهت انتقال فعال و هدفمند داروها به سلول‌های سرطانی صورت گرفته که بیشترشان بر قرار دادن مولکول‌های فعال مانند آنتی‌بادی‌ها جهت اتصال به سلول‌های سرطانی متمرکز بوده است که بر همین اساس نانوذره شکل جدیدی از یک اسیدفولیک چند ظرفیتی ارائه کرده است که قادر است به گیرنده‌های سلول‌های سرطانی محکم‌تر متصل شود. در حوزه تصویربرداری MRI نیز نسل سوم ذرات فوق مغناطیسی اکسید آهن با ساخت نانوذرات بسیار ریزی که قابلیت اتصال به مولکول‌های هدف را دارند، معرفی شده‌‌اند که در این روش، افزایش کیفیت تصویربرداری از تومورهای حیوانات گزارش شده است.

درمان بیماری‌های عفونی‌

از آنجایی که موضوع اصلی در درمان این بیماری‌ها، هدف قراردادن سلول‌های بیگانه‌خوار برای درمان عفونت‌هاست، روشهای رایج در فناوری نانو، بدون نیاز به تغییرات آنچنانی دارو، آن را به سلول‌های بیگانه خوار منتقل می‌کنند. واقعیت آن است که فرمولاسیون‌های دارویی که قادرند مدت زیادی در جریان عمومی خون بمانند مانند نانو ذرات و لیپوزوم‌های روکش شده با پلی‌اتیلن گلیکول، در مقایسه با داروهای رایج اثرات به مراتب بهتری را در درمان بیماری‌های عفونی نشان داده‌اند.

واکسن‌ها

امروزه از فناوری نانو به عنوان روشی که می‌توان برخی از مشکلات فراروی طراحی واکسن‌های جدید را برطرف کند، یاد شده است.
کما این که اهمیت انتقال آنتی‌ژن را در مقیاس نانو بعد از  تجویز خوراکی یا داخل بینی آشکار شده است. در مجموع، فناوری نانو ابزارهای جدید و جالبی برای مقابله با انواع بیماری‌های عفونی ارائه کرده است و قابلیت‌های بالایی برای توسعه روش‌های داروسازی و تهیه واکسن دارد.

علی روحبخش‌