به گزارش جام جم آنلاین از اداره کل روابط عمومی و اطلاع رسانی، سیدجواد موسوی امروز شنبه ۲۱ شهریورماه با اعلام این خبر گفت: سرای تومانیان سبزوار، معروف به «پادگان روس‌ها»، بنایی متعلق به دوره پهلوی اول است که در حاشیه جاده قدیم سبزوار ـ شاهرود و خارج از محدوده شهر احداث شده و در ابتدا کاربری گاراژ داشته است، این بنا در جریان جنگ‌جهانی دوم و هم‌زمان با ورود ارتش سرخ شوروی به ایران، محل استقرار نیروهای روسی بوده و از همین رو در میان مردم به «پادگان روس‌ها» شهرت یافته است.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان‌رضوی افزود: پس از خروج نیروهای ارتش شوروی از کشور، این بنا با تغییر کاربری به ژاندارمری، به فعالیت خود ادامه داد و در طول دهه‌های گذشته، علاوه بر برخورداری از ارزشهای معماری و کالبدی، بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی و خاطره جمعی مردم منطقه را شکل داده است.
او با تشریح مبانی تشخیص ارزش تاریخی این بنا اظهار کرد: سرای تومانیان با توجه به ویژگی‌های معماری و کالبدی، مشخصات فنی، جداره‌های واجد ارزش، پلان معماری، تصاویر هوایی مربوط به سال ۱۳۳۵ و به‌ویژه فرم معماری و آجرکاری سردر و نمای ورودی، منطبق با معیار‌های قانونی ابنیه تاریخی تشخیص داده شده است.
موسوی ادامه داد: در سال ۱۳۹۸ پرونده ثبت این بنا در فهرست آثار ملی تهیه و در کمیته ثبت استان، سرای تومانیان به‌عنوان «بنای واجد ارزش تاریخی» تشخیص داده شد. همچنین این بنا در نقشه محدوده و ضوابط بافت تاریخی سبزوار جانمایی و تثبیت شده است.
وی با اشاره به طی شدن فرایند‌های قانونی مربوط به ابلاغ نقشه بافت تاریخی شهر سبزوار و حفاظت از این بنا بیان کرد: این موضوع در آبان ۱۴۰۳، با امضا و ابلاغ وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به استاندار خراسان‌رضوی و مجموعه دستگاه‌های اجرایی مرتبط در استان و شهرستان، از جمله مدیریت شهری سبزوار، به‌طور رسمی ابلاغ شده است.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان‌رضوی با ابراز تاسف از تعرض صورت‌گرفته به این بنای تاریخی گفت: با وجود ارزشهای تاریخی و معماری بنا و طی شدن فرایند‌های قانونی، بخش‌هایی از سرای تومانیان که به‌ویژه بدنه و سردر ورودی آن در ضلع غربی دارای فرم و آجرچینی واجد ارزش تاریخی است، بدون استعلام و اخذ مجوز از میراث‌فرهنگی، توسط مالک خصوصی تخریب شد.
او افزود: این اقدام با استناد به نامه شهرداری مبنی بر تخریب و رفع خطر از دیوار‌های ضلع جنوبی و شرقی محوطه انجام شده بود، اما عملیات تخریب بدون استعلام از اداره‌کل میراث‌فرهنگی و اخذ مجوز‌های لازم صورت گرفت.
موسوی تصریح کرد: یگان حفاظت میراث‌فرهنگی شهرستان بلافاصله پس از اطلاع از موضوع در محل حاضر شد و با ورود دستگاه انتظامی و دادستانی شهرستان، عملیات تخریب متوقف، ماشین‌آلات مرتبط توقیف و متخلفان به واحد انتظامی هدایت شدند.
وی ادامه داد: پس از حضور فرمانده یگان حفاظت میراث‌فرهنگی استان و سرپرست معاونت میراث‌فرهنگی اداره‌کل در محل و تکمیل مستندات و مدارک، صبح امروز شنبه ۲۱ شهریورماه، شکایت از عاملان تخریب و متخلفان مرتبط در دادستانی مرکز استان، کلانتری و دادگستری شهرستان ثبت شد.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی تاکید کرد: حفاظت از بنا‌های واجد ارزش، حفاظت از بخشی از شواهد تاریخی، هویت شهری و خاطره جمعی جامعه است و هرگونه مداخله در این بنا‌ها باید در چارچوب ضوابط و فرایند‌های قانونی میراث‌فرهنگی انجام شود.
موسوی خاطرنشان کرد: موضوع تخریب سرای تومانیان سبزوار تا حصول نتیجه و احقاق حقوق میراث‌فرهنگی از طریق مراجع قانونی با جدیت پیگیری خواهد شد.
نزد هر ایرانی اصیل وپاکدلی بس روشن است که وجود ما در سایه تاریخ و ارزشهای تاریخی است که با افتخار انرا به نسل کنونی میسپاریم - هر نوع تجاوز به هر حریم تاریخ ساز مقدس ما باید نه تنها از پیش پیشگیری میشد بلکه با جبران مرمت آثار از دست رفته در صدد احیای آن برآمد حتی با همان آجرهای و عناصر سازنده این سرای تاریخی دیگر فکر میکنم تکلیف عاملین این دشمنان تاریخ معلوم است - برای چنین بناهایی مالک خصوصی معنا ندارد مالک یک ملت است با جمعیتی نزدیک به 95 میلیون -
با تشکر از دست اندرکاران این مقاله