تداوم کنارهگیریهای جنجالی و برکناری فرماندهان ارشد همزمان با فرسایشی شدن جنگ علیه ایران ثبات ساختار دفاعی آمریکا را با چالش مواجه کرده است
استیو ویتکاف در این دیدار، گفت: «رئیسجمهور پوتین، از اینکه ما را پذیرفتید بسیار متشکرم.» او این گفتوگو را تجربهای ارزشمند و ماندگار توصیف کرد. همچنین رئیسجمهور روسیه، توجه این هیأت آمریکایی را به رویکردهای خصمانه اخیر حکومت اوکراین جلب ساخت. در ادامه رایزنیهای فرستادگان ترامپ، آنها جهت گفتوگو با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین به کییف جنگزده سفر کردند. پیشاز دیدار طرفین، زلنسکی در صفحه ایکس تصاویری از دیدار با مشاورانش منتشر کرد و نوشت: «جلسهای با تیم مذاکرهکنندهمان پیش از دیدار با فرستادگان رئیسجمهور آمریکا برگزار شد.» وی در ادامه تاکید کرد: «ما برای گفتوگو آمادهایم، علاقهمندیم پایان جنگ را نزدیکتر کنیم و صلح همچنین تضمینهای امنیتی مورد نیاز است. صلح پس از جنگ باید دارای ماهیتی آبرومندانه باشد. پیشنهادات ما آماده است. مهم است که به شیوهای هماهنگ، اساسی و واقعبینانه کار کنیم.» از ابتدای تهاجم ارتش روسیه به سرزمین آفتابگردانها، سکاندار کاخ مارینسکی بر لزوم تضمینهای امنیتی بهویژه عضویت در پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) تاکید ورزیده اما پوتین، تمایلات غربگرایانه کییف را عامل اصلی تهدید امنیت ملت روس میداند. در چنین شرایطی اوکراین نگران است که آمریکا در جریان مذاکرات با روسیه، تضمین امنیتی مورد نیاز کییف را نادیده بگیرد.
بازآرایی اولویتهای استراتژیک واشنگتن
سفر ویتکاف و کوشنر به مسکو و سپس کییف، تلاشی فشرده برای شکستن بنبست مذاکرات صلح اوکراین پس از ماهها وقفه است. هدف فوری، احیای کانال میانجیگری آمریکا، انتقال ارزیابی میدانی پوتین به زلنسکی و آزمون تمایل واقعی طرفین از طریق توقف موقت حملات به پایتختهاست. این حرکت همزمان فشار متقابل ایجاد میکند و آمریکا را دوباره در مرکز معادله قرار میدهد. کرملین مذاکرات را سازنده خوانده اما امتیاز اساسی نداده است. واشنگتن میکوشد بار جنگ فرسایشی را کاهش دهد، منابع خود را برای نبرد با جمهوری اسلامی ایران در خلیجفارس آزاد کند و فضای معامله اقتصادی دوجانبه با روسیه بگشاید. پیوند دادن پرونده اوکراین به منافع مشترک، انزوای نسبی مسکو در غرب را تضعیف و اروپا را بهپذیرش واقعیتهای میدانی نزدیکتر میکند. این رویکرد سبک شخصی و نتیجهگرای کلاسیک ترامپ را نشان میدهد. هدف غایی، مدیریت بحران بهجای پیروزی مطلق یکی از طرفین در خندقهای خونین شرقی است. این سفر دیپلماتیک بخشی از بازآرایی اولویتهای آمریکا بهسوی منطقه هند ــ پاسیفیک و کاهش تنش ساختاری با روسیه است. پایان یا انجماد محسوس درگیری اسلاوها، از تبدیل اوکراین به جنگ ابدی جلوگیری کرده و کانالهای استراتژیک با مسکو را برای رایزنی درباره مسائل جهانی دیگر نظیر امور خاورمیانه (غربآسیا) باز میکند. موفقیت نسبی نیز میراث ترامپ را تقویت خواهد کرد، هرچند که نتایج نهایی پس از دیدار کییف و اعلام گامهای بعدی روشنتر خواهد شد.
خطوط قرمز زلنسکی و پوتین
همزمان با آغاز دور جدید تلاشهای فرستادگان کاخسفید به استپهای اسلاو، چشمانداز ترک تخاصم همچنان دور قلمداد میشود. در همین راستا، زلنسکی بارها شروط کلیدی کییف را برای دستیابی به صلح پایدار در قالب «فرمول صلح» و «طرح پیروزی» بیان کرده است. شالوده اصلی این طرح بر خروج کامل یگانهای نظامی روسیه از تمام مناطق اشغالی و بازگشت به مرزهای رسمیتیافته در سال ۱۹۹۱ استوار است. افزون بر این، مقامهای اوکراینی دریافت تضمینهای دفاعی الزامآور را دنبال میکنند. تصمیمسازان اوکراینی پیوستن بهپیمان ناتو یا امضای پیمانهای محکم با قدرتهای غربی را ابزار اصلی جهت بازدارندگی میدانند. از سوی دیگر، ولادیمیر پوتین شرایط مسکو را برای خاتمهدادن به جنگ و آغاز مذاکرات رسمی صلح نیز روشن ساخته است. روسیه خواستار انصراف رسمی اوکراین از پیوستن به پیمان ناتو و پذیرش بیطرفی کامل است. براساس این طرح، کییف باید تعهد دهد که وضعیتی غیرهستهای و عاری از هرگونه پیمانهای نظامی بیگانه پیشه کند. همچنین محدودسازی توان دفاعی و تسلیحاتی نیروهای مسلح اوکراین از ارکان اصلی پیششرطهای مسکو به شمار میرود. عقبنشینی کامل نیروهای اوکراینی از چهار استان دونتسک، لوهانسک، زاپروژیا و خرسون شرط غیرقابل تغییر دیگری از سوی کاخ کرملین محسوب میشود. مسکو پافشاری میکند که این مناطق در کنار شبهجزیره کریمه بهعنوان بخشی جداییناپذیر از خاک روسیه به رسمیت شناخته شوند تا زمان نگارش این گزارش، طرفین جنگ نرمش ملموسی در مواضعشان نشان نداده اند.
دیپلماسی نفتی کاخسفید
تشدید نبرد برای هرمز، افت سنگین ذخایر استراتژیک نفت آمریکا، جهش فعالیت پالایشگاههای جنوب شرقآسیا، تنگنای سوخت دیزل و اختلال در پالایش نفت در روسیه، موتورهای اصلی رشد قیمت نفت برنت بودهاند. باتوجه بهافزایش قیمت انرژی در آمریکا، ترامپ بهدنبال کاهش التهاب بازار نفت و گاز نیز به واسطه دیپلماسی رفتوبرگشتی در اروپای شرقی است. در کوتاهمدت، اخبار این سفرها و امید به کاهش تنش در اوکراین میتواند بخشی از تأثیر ریسکهای ژئوپلیتیک را از قیمت نفت و گاز کم کند. بازارها قبلا در موارد مشابه، وقتی امید به پیشرفت مذاکرات افزایش یافته با فشار نزولی خفیف بر قیمت برنت، وست تگزاس و همچنین گاز طبیعی اروپا (TTF) واکنش نشان دادهاند. نکته مهم داخلی برای حزب ترامپ آن است که برای حفظ دستکم مجلس سنا باید قیمت انرژی در تگزاس، آلاسکا، اوهایو، مین، میشیگان و آیووا را تا ۳ نوامبر (۱۲ آبان) مدیریت کنند. با این حال، تأثیر فوری محدود است چون جنگطلبی آمریکا در منطقه غربآسیا و بهخصوص علیه ایران و حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاهها و زیرساختهای انرژی روسیه همچنان عامل اصلی افزایش قیمتها بهویژه دیزل محسوب میشوند. در میانمدت، اگر مذاکرات به آتشبس یا توافق منجر شود، احتمال کاهش تدریجی تحریمهای انرژی روسیه مطرح میشود. بازگشت بخشی از نفت و گاز روسیه به بازارهای جهانی بهخصوص اروپا عرضه را افزایش داده و قیمتها را پایین میآورد. مذاکرات این سفر صراحتا شامل موضوعات اقتصادی و پروژههای متقابل ازجمله هیدروکربنها بوده اما برای ترسیم یک چشمانداز جدید برای اکوسیستم پساجنگ یا دستکم آتشبس طولانی در اروپای شرقی همچنان زود است.
معاون وزیر کشور و رئیس سازمان امور اجتماعی در گفتوگو با «جامجم»:
بازیگر فصل جدید آقای قاضی:
گلپایگانی در گفتوگو با جامجم آنلاین:
