رونق فروش طلای خام، طلای آبشده و همچنین عرضه گسترده این محصولات در سکوهای مجازی، آسیبهای قابل توجهی به بخش تولید و کارگاههای ساخت طلا وارد کرده است. از زمان آغاز فعالیت این پلتفرمها، یعنی حدود دو سال پیش، اتحادیه طلا و جواهر تهران و همچنین اتحادیههای سراسر کشور نسبت به این موضوع اعتراض داشتند، زیرا طلای آبشده در واقع یکی از مواد اولیه اصلی بخش تولید محسوب میشود و باید پس از بازگشت مصنوعات مستعمل یا خارجشده از چرخه مصرف، دوباره ذوب و وارد فرآیند تولید شود.
در همه دنیا روال به این صورت است که طلا پس از مصرف، تغییر مدل یا خروج از چرخه استفاده، دوباره ذوب میشود تا به مصنوعات جدید تبدیل شود؛ چراکه حفظ چرخه تولید، ضامن بقای صنعت است و تولید، قلب هر صنعتی بهشمار میرود. متاسفانه با رواج فروش طلای دستدوم و طلای آبشده، این بخش از مواد اولیه بهجای بازگشت به تولید، وارد حوزه سرمایهگذاری مردم شد و همین مساله بهتدریج به بخش تولید ضربه زد.
در این زمینه بیش از ۳۰ نامه رسمی و حدود ۱۵ جلسه با نهادهای ذیربط، از جمله کمیسیون اقتصادی مجلس، دادستانی، قوه قضاییه، پلیس امنیت اقتصادی، وزارت صمت و اتاق اصناف برگزار شده و در این جلسات، آسیبها و تهدیدهای پیشروی صنعت طلا، هم بهصورت حضوری و هم مکتوب، تشریح شده است. با وجود این پیگیریها، اطلاعات دقیقی درباره میزان تعهد این سکوها به بانکها یا تعهداتشان نسبت به مردم در دست نیست، هرچند در مقطع زمانی حدود یک سال و نیمه، بهدلیل ضرورت بازنگری در ساختارها و قوانین، صدور مجوز برای آنها متوقف شده بود. اکنون، اما حدود دو ماه است که بار دیگر صدور مجوزها از سر گرفته شده و این اقدام براساس دستورالعملهای جدید و با محوریت بانک مرکزی و سایر دستگاههای مسئول انجام میشود؛ دستورالعملهایی که ناظر بر نحوه عملکرد، تعهدات و چارچوب فعالیت این سکوهاست. فعالیت این پلتفرمها یکی از عوامل اصلی کاهش تولید در این صنعت بوده و برآوردها نشان میدهد که در یک سال گذشته، تولید بین ۳۵ تا ۴۵ درصد کاهش یافته است. همچنین بین ۳ تا ۵ درصد واحدهای تولیدی یا با کاهش شدید فعالیت مواجه شدهاند، یا با یکسوم ظرفیت نیروی انسانی خود کار میکنند و شماری از کارگاهها نیز بهطور کامل تعطیل شدهاند.
رکود بازار، کاهش تقاضا، رشد قیمت طلا و افت قدرت خرید مردم، در کنار فروش گسترده طلای دستدوم و آبشده از طریق پلتفرمها، مجموعا آسیبهای جدی به هنر-صنعت طلا وارد کرده و واحدهای تولیدی و توزیعی را از نظر فروش مصنوعات با مشکلات فراوانی روبهرو کرده است.
با وجود تمام هشدارهایی که از دو سال پیش درباره تهدیدهای آینده این روند برای صنعت طلا داده شده بود، اکنون نظارت بر نحوه فروش، عملکرد و میزان پایبندی این سکوها به تعهداتشان برعهده اتحادیه کسبوکارهای مجازی، پلیس امنیت اقتصادی و دیگر نهادهای مسئول است و این دستگاهها باید پاسخگوی پیامدهای آن باشند.
