نمایش باشکوه وحدت، ثبات و انسجام
حضور گسترده و میلیونی مردم در مراسم وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، رویدادی با ابعاد اجتماعی، سیاسی و راهبردی است که آثار متعددی بر فضای داخلی و حتی نگاه افکارعمومی جهان به ایران برجای گذاشت.
یکی از مهمترین کارکردهای این حضور گسترده، تقویت همبستگی ملی است. در هر جامعهای ممکن است میان جریانهای سیاسی ــ اجتماعی اختلافنظرهایی وجود داشته باشد، اما چنین مناسبتهایی ظرفیت آن را دارند که این تفاوتها را موقتا به حاشیه ببرند و احساس تعلق به هویت و سرنوشت مشترک را تقویت کنند. حضور گسترده مردم نشان میدهد که جامعه ایران همچنان از نقاط اشتراک و ارزشهایی برخوردار است که در مقاطع حساس میتواند اقشار مختلف را حول آن گرد آورد و زمینه همگرایی ملی را فراهم کند.
کارکرد مهم دیگر این مراسم، افزایش سرمایه اجتماعی است. شکلگیری چنین اجتماعات بزرگی، اعتماد، همدلی و پیوند میان بخشهای مختلف جامعه را تقویت میکند و سرمایه اجتماعی کشور را ارتقا میبخشد. هرچه اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت بیشتر باشد، ظرفیت جامعه برای عبور از بحرانها نیز افزایش خواهد یافت.
از سوی دیگر، این حضور گسترده نمادی از پشتوانه مردمی نظام نیز بهشمار میرود. مشارکت میلیونی مردم میتواند نشان دهد که ظرفیت بسیج اجتماعی در کشور همچنان بالاست و بخش قابل توجهی از جامعه آمادگی دارد در بزنگاههای مهم، مشارکت خود را به نمایش بگذارد. این پیام نهتنها برای افکارعمومی داخلی، بلکه برای مخاطبان خارجی نیز اهمیت دارد.
در شرایطی که کشور همچنان با پیامدهای جنگ و فضای پرتنش منطقهای مواجه است، چنین اجتماعاتی پیام روشنی از وحدت، ثبات و انسجام ملی مخابره میکند. حضور گسترده مردم در این شرایط، علاوه بر تقویت روحیه همبستگی در داخل، این پیام را منتقل مینماید که جامعه ایران در مواجهه با بحرانها همچنان از انسجام و همدلی برخوردار است و ارزشهای مشترک، زمینه واکنش جمعی و همسو را فراهم میکند.
برای ناظران خارجی نیز این اجتماع حامل پیامی مهم است؛ اینکه تحلیل تحولات ایران بدون درنظرگرفتن ظرفیت بسیج اجتماعی و پشتوانه مردمی، تحلیلی ناقص خواهد بود. هرگونه ارزیابی از آینده ایران باید علاوه بر مؤلفههای بیرونی قدرت، توان همبستگی و انسجام داخلی را نیز در نظر بگیرد؛ موضوعی که در برخی تحلیلهای گذشته مورد غفلت قرار گرفته بود.
درنهایت، مهمترین پیام این حضور گسترده را میتوان در مفهوم تابآوری اجتماعی خلاصه کرد. فارغ از انگیزهها، سلایق سیاسی یا باورهای متفاوت شرکتکنندگان، اجتماع میلیونی مردم نشان میدهد جامعه ایران همچنان از ظرفیت عبور از بحرانها برخوردار است. تداوم انسجام ملی و پایبندی به ارزشهای مشترک، مهمترین سرمایهای است که میتواند کشور را در شرایط دشوار یاری رساند و این مراسم، جلوهای روشن از همین ظرفیت ملی به شمار میآید.
گفت و گو
نادر فریادشیران در گفت و گوی اختصاصی با جام جم آنلاین؛
۱۶ نفر را با خودم به جام جهانی نمیبردم / فرانسه، شانس اول قهرمانی
