به گزارش جام جم آنلاین، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در گفتوگو با شبکه خبر سیما از نقش میانجیگرانه پاکستان در تسهیل گفتوگوهای غیرمستقیم بین ایران و ایالات متحده خبر داد.
بقایی با اشاره به سفر اخیر یک هیئت پاکستانی به تهران اظهار داشت: هیئت پاکستانی دیشب (شب گذشته) به ایران سفر کرد. پیش از این نیز وزیر کشور پاکستان چند روزی در کشورمان حضور داشت. وی افزود: پاکستان در چند هفته اخیر به عنوان میانجی اصلی در گفتوگوهای بین ایران و آمریکا نقش مهمی ایفا کرده است.
سخنگوی وزارت خارجه هدف از این سفر را ادامه تبادل پیامها بین ایران و آمریکا عنوان کرد و گفت: تمرکز ما در این مرحله بر خاتمه جنگ تحمیلی با مختصاتی است که کم و بیش اطلاع دارید و بر اساس پیشنهاد ۱۴ بندی جمهوری اسلامی ایران که چندین بار رفت و برگشت شده، دیدگاههای طرفین در مورد بندهای مختلف تبادل شده است.
بقایی در ادامه تصریح کرد: در این چند روز، درباره برخی نکات و عبارتپردازیهایی که کماکان اختلاف نظر وجود داشت، بحث و پیشنهادهایی مطرح شد. برخی از این موارد همچنان در حال بررسی و اعلام نظر است.
نه نزدیک، نه دور؛ در مرحله نهاییسازی یادداشت تفاهم هستیم
بقایی در پاسخ به این سؤال که آیا پس از دیدارهای امروز یا ۲۴ ساعت گذشته به توافق نزدیکتر شدهایم یا دورتر، گفت: «شاید بگویم خیلی دور، خیلی نزدیک».
وی توضیح داد: از یک سو، ما تجربه ضدونقیضگویی طرف آمریکایی را داریم. دیدگاهشان را بارها تغییر دادهاند و مواضع متناقضی توسط مقامات مختلفشان بیان شده است. به همین دلیل نمیتوانیم کاملاً مطمئن باشیم که این رویکرد تغییر نمیکند. از سوی دیگر، پس از چند هفته گفتوگو بین دو طرف میتوان گفت روند به سمت نزدیکتر شدن دیدگاهها هست.
سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد: «نزدیکتر شدن» به این معنا نیست که ایران و آمریکا قرار است در موضوعاتی به تفاهم برسیم، بلکه به این معناست که بر مبنای مجموعهای از پارامترها بتوانیم به یک راهحل برد-برد دست پیدا کنیم.
بقایی با اشاره به چارچوب مذاکرات گفت: بنای ما بر این بوده است که ابتدا یک یادداشت تفاهم یا تفاهمنامهای شامل ۱۴ بند تدوین کنیم. در این یادداشت، مهمترین موضوعات لازم برای خاتمه جنگ تحمیلی و مواردی که برای ما اهمیت اساسی دارد، گنجانده شود. سپس ظرف یک مدت زمان معقول ۳۰ تا ۶۰ روزه، در مورد جزئیات موضوعات گفتوگو شود و نهایتاً به یک توافق نهایی دست پیدا کنیم.
وی افزود: ما در مرحله نهاییسازی این یادداشت تفاهم هستیم. موضوعاتی که در این مرحله بحث میشود، از لحاظ کلی بر خاتمه جنگ، پایان یافتن تعرضات دریایی آمریکا (آنچه خودشان «محاصره دریایی» نامگذاری کردهاند) و موضوعات مرتبط با آزاد شدن اموال بلوکهشده ایران متمرکز است. اینها عمده مواردی است که در این یادداشت تفاهم به آنها پرداخته میشود.
تنگه هرمز به آمریکا ربطی ندارد
بقایی در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به موضوع تنگه هرمز تأکید کرد: «تنگه هرمز به آمریکا ربطی ندارد. این تنگه بین ایران و عمان به عنوان کشورهای ساحلی است و باید در مورد آن سازوکاری تعریف شود.»
وی افزود: ما با سازمانهای ذیصلاح بینالمللی نیز در ارتباط هستیم و چندین نوبت جلساتی با طرف عمانی داشتهایم. با بقیه کشورها نیز گفتوگو میکنیم، چراکه از اهمیت این آبراه برای کل جامعه بینالمللی آگاه هستیم.
سخنگوی وزارت خارجه خاطرنشان کرد: جامعه بینالمللی به این جمعبندی رسیده که ناامنی تحمیلی بر این آبراه، ناشی از اقدام تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی است. آنها درک میکنند که اقدام مسئولانه ایران و عمان برای اتخاذ سازوکارهایی جهت اطمینانبخشی نسبت به تردد ایمن کشتیها از این آبراه، به نفع جامعه بینالمللی است.
بقایی تصریح کرد: کاری که ما انجام میدهیم هم در راستای حفظ امنیت ملی و منافع ملی ایران و عمان به عنوان کشورهای ساحلی است و هم با هدف اطمینان از تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز. از این منظر، انتظار داریم همه کشورهایی که برای آزادی دریانوردی و تجارت آزاد ارزش قائلاند، این وضعیت را درک کرده و کمک کنند تا یک سازوکار مؤثر و کارآمد در اینجا شکل بگیرد؛ بنابراین کار خود را با عمان و سایر جهات ذیربط ادامه خواهیم داد.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا موضوع تنگه هرمز در یادداشت تفاهم ۱۴ بندی گنجانده شده است، گفت: موضوع تنگه هرمز قاعدتاً در این یادداشت تفاهم بحث میشود، اما مهمتر از آن، پایان دادن به دزدی دریایی و راهزنی دریایی آمریکا علیه کشتیرانی بینالمللی است.
سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد: این موضوع برای همه کشورها مهم است، زیرا هم باعث تشدید ناامنی در سطح بینالمللی در آبهای آزاد شده و کشورها مورد تعرض قرار گرفتهاند، و هم برای ما به عنوان طرفی که مورد هدف اقدامات توقیفی آمریکا علیه کشتیهای تجاریمان بودیم، اهمیت اساسی دارد.
اولویت فعلی خاتمه جنگ است
بقایی در پاسخ به سؤالی درباره نقش موضوع هستهای در مذاکرات جاری و احتمال دخیل بودن آن در توافق احتمالی، اظهار داشت: «در این مرحله، در مورد جزئیات موضوع هستهای صحبت نمیکنیم.»
وی افزود: ما میدانیم که موضوع هستهای ایران بهانهای بوده برای دو جنگ تجاوزکارانه علیه مردم ایران. در عین حال، تجارب قبلی را داریم که در حین مذاکرات هستهای نیز مورد هجمه غیرقانونی قرار گرفتیم.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: به همین دلیل، مسئولانه و خردمندانه تصمیم گرفتیم که در این مرحله، اولویت و تمرکز را بر موضوعی بگذاریم که برای همه ما فوریت دارد و آن خاتمه جنگ در همه جبههها است. تأکید میکنم که این شامل لبنان نیز میشود.
بقایی خاطرنشان کرد: در مراحل بعدی - ظرف ۳۰ روز، ۶۰ روز یا هر بازه زمانی که مورد تفاهم نهایی قرار بگیرد - میتوان درباره موضوع هستهای یا سایر موضوعات مورد تفاهم، به طور جداگانه صحبت کرد. اما در این مرحله، همانطور که گفته شد، همه تمرکز ما بر خاتمه جنگ است.
آزادسازی اموال بلوکه شده در اولویت
بقایی با اشاره به موضوع تحریمها در گفتوگو با طرفهای آمریکایی اظهار داشت: تحریمها هم غیرقانونی است و هم ضدبشری. با توجه به اینکه در این مرحله در مورد جزئیات موضوع هستهای صحبت نمیکنیم، قاعدتاً در این فرصت کوتاه راجع به جزئیات مباحث مرتبط با رفع تحریمها نیز صحبت نمیشود.
وی تأکید کرد: اما صراحتاً مطالبه ایران برای رفع همه تحریمها در متن مطرح شده است. این یک مطالبه ثابت ما در هر تعاملی با طرفهای مقابل است.
سخنگوی وزارت خارجه افزود: این یکی از موضوعاتی است که در بازه زمانی بعدی - پس از نهایی شدن یادداشت تفاهم - باید جزئیاتش مورد بررسی قرار بگیرد و ما مطمئن شویم که طرف مقابل تعهداتش را انجام میدهد.
بقایی در همین رابطه به موضوع آزادسازی منابع بلوکه شده ایران اشاره کرد و گفت: بحث آزادسازی منابع بلوکه شده ایران مطرح است. این یکی از موضوعاتی است که در همین ابتدای امر باید مورد توجه باشد و باید به آن رسیدگی کنیم.
وی تصریح کرد: بنابراین، هم موضوع هستهای در این یادداشت تفاهم ۱۴ بندی درج میشود و هم موضوع آزادسازی وجوه و اموال مسدود شده ایران.
با ما از تهدید صحبت نکنید
بقایی در واکنش به احتمال انتقال هرگونه پیام تهدیدآمیز از سوی میانجیها گفت: در مورد تهدید و اینها، اصلاً با ما از تهدید صحبت نکنید. فکر نمیکنم کسی به خودش اجازه بدهد بخواهد پیام تهدیدآمیز از طرف هیچ طرفی برای ما بیاورد. این را خیالتان راحت باشد.
وی افزود: کار ویژه میانجی در اینجا - پاکستان - تداوم دیپلماسی است. انصافاً باید از عملکرد دوستان پاکستانی در این چند هفته تقدیر کرد. آنها تلاش زیادی انجام دادند. این رفتوآمدها در راستای ایفای وظیفه آنها به عنوان میانجیگر گفتگو بین ایران و آمریکاست.
سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به پیچیدگی روند مذاکرات تأکید کرد: ما همیشه تقدیر کردیم. روند، روند خوب اما زمانبری است. نباید فراموش کنیم که از ۹ اسفند تا حدود ۴۰ روز، با یک جنگ تمامعیار و بیرحمانه از طرف آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه بودیم.
بقایی خاطرنشان کرد: سابقه خصومت آمریکا با ملت ایران به دههها قبل برمیگردد. در رابطه با موضوع خاص هستهای نیز نمیتوانیم سابقه بدعهدی آمریکا را از نظر دور بداریم. آمریکا در سال ۲۰۱۸ از برجام خارج شد و فقط خارج نشد، بلکه تحریمهای شدیدی را کاملاً غیرقانونی علیه ایران وضع کرد و در ادامه مسیر حداقل دو نوبت به ایران تعرض کرد.
وی با اشاره به تحولات اخیر گفت: اتفاقاتی که از ۹ اسفند تا حدود ۴۰ روز افتاد، نشان میدهد نگاه و نوع خصومت آمریکا و رژیم صهیونیستی با ملت ایران چگونه است. با چنین پیشینهای نمیتوان انتظار داشت در مدت زمان کوتاه به نتیجه نهایی رسید. این کار میانجیگرها را سختتر میکند.
سخنگوی وزارت خارجه افزود: در یک سال و نیم اخیر، نهاد دیپلماسی نیز به خاطر اقدامات آمریکا مخدوش و مورد تعرض قرار گرفت. به همین دلیل میانجیگرها کار دشوار و پیچیدهای دارند، زیرا یک طرف این گفتگوها - آمریکا - هم مدام دیدگاههایش را تغییر میدهد و هم دچار تناقضگویی است.
بقایی تصریح کرد: دلیل رفتوآمدهای زیاد میانجی به ایران و تعاملات گسترده، همین است که کار، کاری مهم و پیچیده است.
میانجی رسمی پاکستان است؛ قطر نیز نقش تسهیلگر دارد
بقایی با اشاره به نقش کشورهای مختلف در روند گفتگوها اظهار داشت: شاید باید دقیقتر صحبت میکردم. میانجی ما رسماً همان پاکستان است - در مفهوم دقیق کلمه. در عین حال، طرفهای دیگری نیز هستند که تلاش میکنند کمک کنند و ما از آنها نیز تشکر میکنیم؛ قطر یکی از آنهاست.
سخنگوی وزارت خارجه خاطرنشان کرد: طبیعی است که کشورهای منطقه دغدغه صلح و امنیت منطقهای داشته باشند. آنها شاهد بودند که اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران به چه نحوی میتواند موجب درگیری در کل منطقه شود. بنابراین تلاش کردند در این زمینه از هر کمکی که میتوانند دریغ نکنند.
بقایی تصریح کرد: حضور یک هیئت از قطر در این دو، سه روز نیز با همین هدف بود؛ برای اینکه بتوانند بخشهایی از بندهای یادداشت تفاهم را تسهیل کنند.
روند کاهش اختلافات در یادداشت تفاهم ادامه دار
اسماعیل بقایی در بخش دیگری از این گفتگو به کنفرانس بازنگری معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) اشاره کرد و گفت: «مانع تصویب نشده است. ایران با قوت و قدرت جلوی درج بندی که به ضرر منافع ملی کشور بود را گرفت.»
وی افزود: این اجلاس، اجلاس سالانه کنفرانس بازنگری انپیتی است و معمولاً تلاش میشود به عنوان نتیجه کنفرانس، یک قطعنامه یا سندی تصویب شود.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: متن سند به هیچ عنوان از نظر ما متوازن نبود. به جای اینکه حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هستهای ایران را محکوم کند، ایران را مورد خطاب و سرزنش قرار داده بود. بنابراین طبیعی بود که ما به هیچ عنوان نمیتوانستیم اجازه دهیم سندی با درج چنین مقرره بسیار ناصواب و نادرستی به تصویب برسد. ما بر اساس منافع ملی اقدام کردیم.
بقایی خاطرنشان کرد: اساساً متأسفانه کنفرانسهای بازنگری به صورت مستمر از مهمترین موضوع نگرانی منطقه ما - یعنی سلاحهای کشتار جمعی رژیم صهیونیستی - صرف نظر کرده و مانع از درج عبارتپردازیهای جدی در این اسناد برای ملزم کردن رژیم صهیونیستی به پاسخگویی در رابطه با برنامه هستهای نظامیاش شدهاند. در موارد دیگری نیز نکاتی در این سند وجود داشت که به هیچ عنوان منطقی و مقبول نبود و به همین دلیل ما به اجماع نپیوستیم.
وضعیت مذاکرات و بازه زمانی ۳۰ تا ۶۰ روزه
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤالی درباره بازه زمانی ۳۰ و ۶۰ روزه درجشده در متن یادداشت تفاهم توضیح داد: این بازه زمانی در متن یادداشت تفاهم درج شده است. این به این معناست که مادامی که این تفاهم نهایی نشده باشد، آن بازه زمانی ۳۰ تا ۶۰ روزه شروع نخواهد شد. ما الان در این مرحله باید کماکان روی متن این یادداشت تفاهم کار کنیم.
بقایی درباره آخرین وضعیت مذاکرات گفت: میتوانم این را خدمتتان عرض کنم که روند در این یک هفته به سمت کم کردن موارد اختلافی بوده است. اما همچنان مواردی وجود دارد که لازم است باز از طریق میانجیها گفتگو شود. باید منتظر ماند و دید ظرف سه، چهار روز آینده وضعیت به کجا ختم خواهد شد.
