اقدامات کوتاه‌مدت و بلندمدت برای رشد پایدار اقتصاد

اقتصاد مقاومتی که از بیانات مقام معظم رهبری نشأت گرفته، بر اهدافی، چون «تولید داخلی، دانش‌بنیان، جهادی، مردم‌پایه و کاهش وابستگی به نفت» تأکید دارد. شباهت این نامگذاری با مقوله تاب‌آوری در نکاتی مانند خوداتکایی، مقاومت در برابر تحریم و اولویت دلدن به تأمین کالا‌های اساسی است، اما تفاوت در این است که تاب‌آوری یک مفهوم فنی و عمدتا کوتاه‌مدت است (مقابله با شوک)، در حالی که اقتصاد مقاومتی یک راهبرد بلندمدت توسعه با بار ارزشی و سیاسی به‌شمار می‌رود. در عمل، ایران در جنگ اخیر از دستاورد‌های اقتصاد مقاومتی (نظیر خودکفایی در تأمین سوخت و مهمات) بهره برد، اما هنوز با اقتصاد واقعا تاب‌آور که بتواند همزمان تورم تک‌رقمی، رشد پایدار و رفاه عمومی را تأمین کند فاصله دارد. 
با وجود تاب‌آوری نسبی، آسیب‌پذیری‌های جدی همچنان باقی است. برای پایدارتر کردن اقتصاد ایران در برابر بحران‌های آینده، دو دسته اصلاحات پیشنهاد می‌شود:
الف) کوتاه‌مدت (اقدامات فوری ۶ تا ۱۸ماهه)
۱. توسعه کریدور‌های تجاری جایگزین: با توجه به پیشنهاد اتاق بازرگانی ایران برای جایگزینی امارات با ارمنستان، باید هرچه سریع‌تر زیرساخت‌های گمرکی و حمل‌ونقل با کشور‌های عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا (به‌ویژه ارمنستان) تکمیل شود. در این زمینه می‌توان به تأمین گاز از ترکمنستان و فعال کردن مسیر انتقال گاز از روسیه به گرجستان و ارمنستان بیشتر اندیشید. 
۲. ایجاد سامانه سوئیفت جایگزین: تسریع در اتصال کامل بانک‌های ایران به سیستم پیام‌رسان مالی روسیه (SPFS) و توسعه مبادلات رمزارز‌های مورد حمایت دولت 
۳. ذخیره‌سازی راهبردی نه‌تنها کالا بلکه قطعات یدکی برای نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها و خطوط ریلی 
۴. تصویب قانون مدیریت بحران اقتصادی که به دولت اجازه دهد بدون طی مراحل طولانی مد نظر مجلس، نرخ ارز ترجیحی، سهمیه‌بندی سوخت یا تعرفه‌های اضطراری را تغییر دهد (با نظارت قوه قضاییه برای جلوگیری از فساد) 
ب) بلندمدت (اصلاحات ساختاری ۵ تا ۱۰ساله) 
۱. کاهش بیشتر وابستگی بودجه به نفت از طریق اصلاح نظام مالیاتی و مبارزه با فرار مالیاتی. تا زمانی که ۴۰درصد بودجه جاری از درآمد‌های نفتی تأمین شود، هر جنگی در خلیج فارس اقتصاد را دچار شوک می‌کند. 
۲. توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به منظور کاهش آسیب‌پذیری در تأمین برق و سوخت در صورت تخریب تأسیسات تأمین انرژی فسیلی 
۳. شفافیت و دیجیتالی‌سازی اقتصاد برای کاهش فساد و مقابله با اقتصاد غیرشفاف زیرزمینی که در بحران باعث هدررفت منابع می‌شود. 
۴. ایجاد نظام تأمین اجتماعی خودکار که در زمان جنگ بدون نیاز به تشخیص مجدد، یارانه‌های نقدی و کالایی را به دهک‌های پایین پرداخت کند. 
۵. بازنگری در مداخلات ارزی: جایگزینی ارز چندنرخی با یک نرخ شناور مدیریت شده به‌همراه ذخیره‌گیری هدفمند برای کالا‌های اساسی