استان تهران دارای 3 یا 4 گونه اندمیک است که در هیچ کجای دنیا قابل مشاهده نیست. شاید در کوهستان توچال با ارتفاع 4هزار متر در فصول مختلف به توان حدود 100گونه پروانه را مشاهده کرد که یعنی یک چهارم پروانه های کشور در کوهستان توچال قابل مشاهده اند. نکته جالب دیگر این که شاید به جرات بتوان گفت، تعداد پروانه ها و روزپرک ها که در کشاورزی در کشور مابه عنوان آفت شناخته شده اند به تعداد انگشتان دست هم نباشد، از این رو سود این موجودات از ضررشان بسیار بیشتر است و حدود 20 درصد نقش گرده افشانی را روی گل ها به عهده دارند.
مسوول بخش حشرات دفتر تنوع زیستی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: همچنین با تلاش های صورت گرفته توانستیم 7گونه و زیرگونه جدید از پروانه های ایران را برای اولین شناسایی کنیم و به ثبت برسانم.
وی ادامه داد: از سوی دیگر مجموعه پروانه های موجود در دفتر تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست نیز مجموعه نسبتا کاملی هستند، به طوری که حدود نیمی از گونه های ایرانی در این مجموعه موجودند. بیشتر پروانه های خارجی این مجموعه (90 درصد از مناطق استوایی) هستند که توسط شخصی علاقه مند به نام محمدعلی معیری طی 50 سال جمع آوری و سال 1370 به موزه تاریخ طبیعی ایران اهدا شده است. در این مجموعه ، پروانه های بسیار کمیاب و زیبایی به چشم می خورد که در میان مجموعه ها کمتر دیده می شوند.
ویژگی های پولک بالان
پروانه ها و بیدها مانند تمام حشرات دارای بدن 3 قسمتی ، 3جفت پا و یک جفت شاخک بندبند هستند. همچنین دارای 2 جفت بال هستند که سطح رویی و زیرین آنها را پولک های بسیار ریزی که با چشم غیرمسلح قابل رویت نیست، پوشانیده اند. ترتیب قرارگیری این پولک های رنگین، ساختار اصلی نقش و نگار و طرح و رنگ بال پروانه هاست. اگر به بال پروانه دست بزنید آثار این پولک ها را روی انگشتان خود می بینید. این نقش و نگارها برای شناسایی گونه های مختلف پروانه ها اهمیت بسیار زیادی دارند و پروانه شناسان با استفاده از این طرح و رنگ ها می توانند بسیاری از گونه ها را از همدیگر تفکیک نمایند.
چگونه بیدها را از پروانه ها تشخیص دهیم؛
کلمه بید معمولا به حشرات کوچکی که در خانه ها یافت شده و مشهور به نابودی البسه پشمی و فرش ها هستند اطلاق می شود، ولی واقعیت این است که این بید تنها یکی از حدود 180 هزار بید موجود در جهان است! و البته این خود حشره بالغ نیست که به الیاف پشمی صدمه می زند، بلکه لارو آن است که از این الیاف تغذیه می کند. لارو انواع مختلف بیدها از مواد گوناگونی تغذیه می کنند.
برخی از الیاف پشمی، برخی از برگ گیاهان و بعضی از چوب درختان و بسیاری از چیزهای دیگر.
دانشمندان هنوز تعریف دقیقی برای بید و پروانه پیدا نکرده اند، ولی اختصاصاتی وجود دارد که می توان توسط آنها بیشتر بیدها و پروانه ها را از هم تمییز داد.بیدها معمولا بدنی چاق تر و فربه تر و اغلب دارای رنگ های تیره تر و مات تری دارند؛ چراکه اغلب انواع بیدها شب پرواز هستند و در تاریکی شب ، نیازی به داشتن رنگ های روشن و پرجلا نیست و به جای آن رنگهای تیره که باعث استتار بیشتر می شود، کاربرد بیشتری دارد، ولی پروانه ها که اغلب در روز پرواز می کنند برای بهتر دیده شدن توسط همنوعان خود به رنگهای روشن تر و بیشتری نیاز دارند. تفاوت بزرگ دیگری که می تواند بید را از پروانه متمایز کند، شکل شاخک آنهاست . پروانه ها دارای شاخک های گرزمانند با انتهای برجسته هستند و این در بیشتر گونه ها مشاهده می شود، ولی شکل شاخک در بیدها دارای تنوع بسیار بالایی است ازجمله می توان شاخک به اشکال کپر مانند شانه ای ، اره ای ، مویی ، چماقی و دندانه ای را نام برد.
حمیده سادات هاشمی