در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
تزریق سلامت در تومورهای سرطانی
سرطان پس از بیماری های قلبی ، شایع ترین علت مرگ و میر است ، در حالی که در کل جهان هر سال 10 میلیون مورد بیماری جدید تشخیص داده می شود و 7میلیون به دلیل این بیماری می میرند.
در این میان ، یکی از راهکارها به منظور بالا بردن بازده درمان روشهای مرسوم درمان سرطان یعنی جراحی ، شیمی درمانی و رادیوتراپی استفاده از سامانه های کنترل رهایش است و پژوهشگران کشورمان موفق به تهیه نوعی سامانه نوین دارورسانی برای درمان سرطان سینه شده اند.
این نوع پلیمر برای نخستین بار در دنیا با شفافیت بسیار بالا طی 4سال در پژوهشگاه پلیمروپتروشیمی ایران با همکاری محققان دانشگاه صنعتی امیرکبیر ساخته شده است و می توان با تکمیل طرح ، آن را در انتقال داروهای مختص سرطان های دیگر نیز استفاده کرد.
این بهترین خبری است که می توان به مبتلایان به این نوع سرطان داد، حتی اگر بدانیم که این سامانه دارویی تا رسیدن به مرحله تولید صنعتی هنوز فاصله ای نه چندان کوتاهی در پیش دارد.
دکتر شهریار شریفی ، استاد و پژوهشگر دانشگاه صنعتی امیرکبیر درباره این سامانه نوین دارورسانی برای درمان سرطان سینه می گوید:
با توجه به این که تاکنون روشهای مختلف و متفاوتی برای درمان سرطان به کار گرفته شده ، چرا روش جدید مطرح می شود و به طور کلی چه ضرورت های باعث شده شما درباره سامانه نوین دارورسانی فعالیت کنید؛
روشهای مرسوم درمان سرطان عبارتند از جراحی ، شیمی درمانی و رادیوتراپی. هر کدام از این روشها در درمان کامل سرطان با محدودیت روبه رو هستند. خارج کردن تومور به وسیله جراحی معمولا بستگی به موقعیت و دسترسی به آن و همچنین امکان شناسایی آن به وسیله روشهای متداول تصویربرداری دارد. در واقع هر سلولی که به وسیله جراح خارج نشود می تواند دوباره باعث سرطان شود. البته در مواردی که سرطان میکرومتاستاز شده و گسترش یافته باشد، جراحی موثر نیست ، بنابراین جراح برای اطمینان از این که سلولهای توموری در ناحیه باقی نمانده مقداری از بافت سالم اطراف را نیز برمی دارد. این کار در مواردی که تومور در کبد باشد به علت خاصیت بازسازی سلولهای کبدی امکان پذیر است ، ولی اگر تومور مثلا در مغز باشد جراح نمی تواند بافتهای اطراف را بردارد که منجر به افزایش شانس بازگشت سرطان می شود. به منظور بالا بردن شانس درمان ، جراحی غالبا همراه با شیمی درمانی و رادیوتراپی است . به عنوان مثال توده تومور ابتدا با جراحی خارج می شود و بیمار تحت شیمی درمانی سیستمیک قرار می گیرد تا سلولهای متاستاز داده نیز از میان بروند. در مواردی که امکان خارج سازی بافتهای حاشیه ای تومور نیست از رادیوتراپی استفاده می شود. در شیمی درمانی سیستمیک یا موضعی نیز مشکل جذب اختصاصی دارو به وسیله سلولهای توموری وجود دارد، بنابراین به خاطر امکان مسمومیت سیستمیک نمی توان میزان غلظت دارو در تومور را تا حد درمانی بالا برد. غلظت دارو در تومور نیز باید به طور پیوسته بالا باشد تا زمانی که سلولها در حال طی چرخه سلولی و در آسیب پذیرترین حالت هستند، میزان کافی دارو برای از میان بردن آنها وجود داشته باشد. داروهای شیمی درمانی معمولا روی سلولهای سریع تکثیرشونده نظیر سلولهای دیواره روده کوچک و سلولهای مغز استخوان اثر مخرب دارند و به خاطر همین اثر غیراختصاصی دارو، میزان دارو در بیمار غالبا پایین آورده می شود و در نتیجه داروی کافی به سلولهای توموری نمی رسد و توزیع دارو در تومور نیز یکنواخت نیست . در تومور ممکن است نواحی ای وجود داشته باشند که مقاومت دارویی در آنها ایجاد شده باشد، بنابراین در شیمی درمانی سرطان باید از ترکیبی از چند دارو استفاده شود تا سلولهای مقاوم به یک داروی خاص نیز از میان بروند. مواردی نیز وجود دارد که سلولهای تومور نسبت به تمام داروها مقاوم می شوند. در این میان مقاومت چند دارویی (MDR) اغلب توسط عملکرد پمپ P-GLYCOPROTEIN ایجاد می شود. این پمپ سلولی تمامی داروها را از سلول خارج و شیمی درمانی سرطان را واقعا مشکل می کند. در این میان رادیوتراپی را می توان در ناحیه تومور متمرکز کرد، ولی باز هم احتمال آسیب بافتهای غیرسرطانی اطراف وجود دارد و از آنجا که سلولهای غیرسرطانی اطراف تومور آهسته تر تکثیر می شوند، بنابراین امکان ترمیم صدمات تابشی وارده بر دی ان ای آنها خیلی بیشتر از سلولهای سرطانی است . در این میان سلولهای سرطانی که سرعت تقسیم آنها بالاست نمی توانند آسیب وارده را ترمیم کنند و می میرند. این تکنیک نیز همانند جراحی محدود به شناسایی تصویری تومور است . اگر تومور به اندازه ای نباشد که بتوان با تکنیک های تصویربرداری آن را مشخص کرد نمی توان از این روش برای درمان بهره برد بنابراین هیچ کدام از این روشها چه به تنهایی یا ترکیبی نمی توانند سرطان را به طور کامل درمان کنند.
پس به علت این که هیچ کدام از این روشها نمی توانند سرطان را به طور کامل درمان کنند، روش نوین مطرح شده است؛
بله. تاکنون در سراسر دنیا بسیاری از محققان از روشهای کنترل رهایش یا رهایش هدف دار برای درمان سرطان استفاده کرده اند؛ البته اگرچه این تکنیک ها نمی توانند ویژه بودن دارو را برای سلولهای توموری افزایش دهند، ولی حامل دارویی را می توان به طور اختصاصی به سمت سلولهای توموری هدایت کرد. در نتیجه با متمرکز کردن دارو در مکان تومور، هم باعث کاهش افزایش اثرات جانبی دارو می شود و هم این که کارایی دارو بالاتر می رود.
اما این سیستم نسبت به روشهای قبلی چه مزایای ویژه ای دارد؛
سیستم های کنترل رهایش تزریقی موضعی ، مزایای فراوانی نسبت به دیگر روشهای تجویز دارو دارد که از میان آنها می توان به راحتی کاربرد، حمل موضعی دارو، رهایش مدت دار دارو، کاهش دوز دارویی لازم برای حصول پاسخ درمانی مناسب و در عین حال کاهش اثرات جانبی دارو در مقایسه با تجویزهای عمومی و راحتی پذیرش توسط بیمار اشاره کرد. سیستم های تزریقی زیست تخریب پذیر نیمه جامد یا مایع شبکه ای شونده در محل ، بتازگی مورد توجه قرار گرفته اند.
پس به طور کلی این سیستم چند نوع مختلف دارد؛
به طور کلی سیستم های تزریقی زیست تخریب پذیر نیمه جامد یا مایع بسته به مکانیسم گیرش و جامد شدن به 4 دسته طبقه بندی می شوند: خمیرهای ترموپلاستیک ، سیستم های شبکه ای شونده موضعی ، سیستم های رسوب دهنده موضعی و ارگانوژل های جامد شونده موضعی.
و شما در روش از چه سیستمی استفاده کرده اید؛
در این بررسی ، سیستم دارویی تخریب پذیری که با مکانیسم دوم تشکیل می شود، تهیه شده است . ایمپلنت های قابل تزریق زیست تخریب پذیر تشکیل شونده در محل را می توان از طریق شبکه ای کردن پلیمرهای زیست تخریب پذیر حاوی باندهای دوگانه تولید کرد. سیستم های ترموست شامل اولیگومرهای فعال مایعی هستند که با افزودن یک عامل پخت در محل جامد شده و تشکیل یک ماتریس یک پارچه پلیمری می دهند. در این تحقیق ، نوعی جدید از سیستم دارورسانی زیست تخریب پذیر که قابل تزریق موضعی بوده و می تواند به منظور درمان سرطان به کار رود تهیه شده است.
|
سیستم های رهایش کنترل دارو سیستم های رهایش کنترل شده دارو در درمان سرطان عمدتا به چند روش مختلف عمل می کنند. سیستم های حاملی که به صورت تزریقی یا کاشتنی در تومور یا کنار آن کاشته می شوند و عامل ضدسرطان را به تدریج آزاد می کنند. سیستم های حاملی که به صورت تزریقی یا کاشتنی در بدن قرار داده می شوند و فقط به عنوان مخزنی برای رهایش پیوسته سیستمیک دارو عمل می کنند و در نهایت سیستم های حاملی که به صورت سیستمیک تجویز می شوند و با مکانیسم هدایتی دارو را به سلول توموری می رسانند. از لحاظ تکنیکی ، روش شماره سوم نسبت به روش اول و دوم ، روش اختصاصی تر، پیچیده تر و موثرتری است ؛ البته سیستم پیشنهادی در این تحقیق در حال حاضر جزو سیستم های گروه اول است اکنون چند طرح تحقیقاتی در این پژوهشگاه برای طراحی سیستم دارویی هوشمند با استفاده از نانوتکنولوژی و این مواد در حال انجام است که نتایج آن اعلام خواهد شد. درکل می توان مزایای مختلفی را برای سیستمی که در این طرح مورد استفاده قرارگرفته ، برشمرد. امکان دارو رسانی به موضع خاصی از بدن و در نتیجه کاهش سطح غلظت سیستمیک دارو که منجر به کاهش عوارض جانبی دارو و کاهش نوسانات غلظت دارو خواهد شد، محافظت از داروهایی که بسرعت در بدن تخریب می شوند نظیر پروتئین ها،کاهش نیاز به پایش سطح غلظت دارو در بدن ، پذیرش بهتر از سوی بیمارو تحمیل هزینه کمتر به سیستم درمانی از جمله این مزایا هستند. |
باتوجه به این که رهایش دارو چند سالی در دنیا مطرح شده ، چه ویژگی هایی طرح شما را نسبت به موارد مشابه متمایز می کند؛
پلی کاپرولاکتون فومارات (PCLF) جزو پلیمرهای تخریب پذیر شبکه ای شونده در محل است. با توجه به دیگر پلیمرهای موجود در این گروه پلیمر غیراشباع آب گریزتر بوده و سرعت زیست تخریب پذیری آن آهسته تر است . البته این پلیمر به روش جدیدی در پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران ساخته شده است که رنگ آن شفاف ، نقطه ذوب آن پایین (C37) و جرم مولکولی و درجه غیراشباع بالایی دارد و همچنین زیست سازگار است . همچنین دیگر پلیمرهای موجود در این زمینه نیز در پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران با روش جدیدی سنتز شده اند که نسبت به انواع موجود خود از لحاظ خواص فیزیکی و شیمیایی برتری دارند. در ادامه ساخت پلیمرهای قابل تزریق ، دسته کاملا جدیدی از این مواد بر پایه پلی کربنات در این پژوهشگاه توسعه یافته اند که می توان به پلی کربنات فومارات (PHMCF) ، پلی کربنات پلی اتیلن گلیکول فومارات و پلی کربنات دی آکریلات اشاره کرد. این پلیمرها خود شبکه ای شونده هستند و در حضور شروع کننده های مناسب ژل شده و دارو یا عامل بیولوژیکی را آزاد می کنند. این سیستم ها چند منظوره هستند و از آن می توان برای ترمیم های عیوب استخوانی و غضروفی به صورت غیر تهاجمی استفاده کرد.
برای تولید این پلیمر چه مراحلی طی کرده اید؛
پیش پلیمر PCLF از طریق پلی استری شدن پلی کاپرولاکتون و فوماریل کلراید در شرایط مختلف (کاتالیست ها، دما و فرمولاسیون های متفاوت) در رآکتور پلیمریزاسیون سنتز و پس از خالص سازی ، از طریق دیالیز، روشهای اسپکتروسکوپی ، آنالیز حرارتی و آنالیز جرم مولکولی شناسایی شده است.
آیا برای تولید از فناوری یا تکنیک خاصی استفاده شده است؛
در تولید این پلیمر از تجهیزات متداول در آزمایشگاه های سنتز نظیر رآکتورهای پلیمریزاسیون با کنترل دما ، فشار ، PH ، کمک گرفته ایم.
در بخشی از صحبتهایتان از چند منظوره بودن کاربرد این پلیمرها گفتید ، به طور کلی این پلیمر برای ترمیم چه بخشهایی می تواند به کار رود؛
PCLF ، PHMCF و سایر پلیمرهای مشابه جز پلیمرهای غیراشباع با کاربردهای پزشکی هستند که کاربرد چند منظوره دارند. این پلیمرها امروزه پتانسیل های قابل توجهی در سیستم های تزریقی ترمیمی بافتی و دارویی دارند. امروزه محققان زیادی روی استفاده از این پلیمرها برای ترمیم آسیبهای عیوب بافتهای سخت ، نرم و همچنین دارو رسانی موضعی تحقیق می کنند.
از نتایج این طرح مقاله ای هم در نشریات معتبر منتشر شده است؛
چندی مقاله در کنفرانس های اروپایی و امریکایی از جمله EUROPEAN SOCIETY FOR BIOMATERIALS، ANNUAL MEETING FOR CONTROLLED RELEASE SOCIETY، INTERNATIONAL CONFERENCE ON FRONTIER IN BIOMEDICAL POLYMERSو همچنین 2 مقاله پژوهشی در JOURNAL OF BIOMEDICAL MATERIALS RESEARCH چاپ شده یا در دست بررسی و چاپ است.
چه مراکز یا سازمان هایی این طرح را حمایت کرده اند؛
در حال حاضر دانش فنی تهیه این پلیمر و دیگر پلیمرهای مشابه آن در گروه پلیمرهای غیراشباع با کاربردهای پزشکی نظیر PEGF، PHMCF در پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران موجود است و بسته به نیازهای بخشهای پزشکی و دارویی می تواند به بازار عرضه شود به طور کلی پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران وصندوق حمایت از پژوهشگران از حامیان این طرح محسوب می شوند.
با توجه به کاربردی بودن این روش و امیدهایی که می تواند در بیماران ایجاد کند، آینده آن را چگونه ارزیابی می کنید؛
سیستم دارویی تهیه شده در حال حاضر جز سیستم هایی دارویی است که دارو را به طور مستمر در مدت طولانی آزاد می کند. دارو رسانی در این سیستم اختصاصی نیست . با توجه به نتایج به دست آمده ، این سیستم دارویی با انجام اصلاحاتی در ساختار، توانایی فرستادن اختصاصی دارو را به سلول مورد نظر دارد که از اهداف طرح در آینده نزدیک است.
بهاره صفوی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
