شیرسنگی همدان 3هزار ساله است

شهر کنونی همدان در گذشته های دور، اکباتان کهن و مرکز فرمانروایی مادها و پایتخت تابستانی هخامنشیان بوده است .از آثار تاریخی آن دوره ، تنها بقایایی اندک بر جای مانده که «شیر اکباتان » یکی از مهمترین آنهاست . «سنگ شیر» یا «شیر سنگی »

کد خبر: ۱۴۹۷۰

در جنوب شهر و در کنار جاده قدیم همدان ملایر قرار گرفته است . روزگاری این شیر به صورت نشسته بود؛ اما گذر ایام و رویدادهای تاریخی آن را به صورت خوابیده درآورده است ! در دوران حکومت مادها و هخامنشیان ، ساخت این مجسمه ها اهمیت زیادی داشت ، زیرا طلسم شهر بودند. شیر همدان ، اسب شبدیز (اسب سوار طاق بستان ) بیستون و ستونهای کنگاور، از جمله بناهای مشهور و دیدنی های مهم ایران هستند. ابن فقیه همدانی (به سال 282ه. ق) در کتاب «البلدان » در توصیف این شیر می نویسد: «از شگفتی های همدان ، مجسمه شیری است از سنگ بر دروازه شهر، که گفته می شود طلسمی است برای سرما و آن از کارهای بلیناس رومی صاحب طلسمات است . هنگامی که قباد، او را برای طلسم کردن آفتهای شهر روانه کرد، گویند که از بسیاری برف و سرما، در همدان سوار با اسبش در میان برف غرق شد و همین که این طلسم را به صورت شیر در آنجا کار گذاشت ، برفش کاهش یافت و کارش به شد». ابن فضیه از بلیناس به عنوان سازنده این مجسمه نام می برد. وی درحقیقت همان آپولونیوس تیانی از دانشمندان مکتب فیثاغورس بوده که در سده نخستین میلادی می زیسته و در دوران باستان از یونان به روم ، مصر، بین النهرین ، ایران و هندوستان سفر کرده است . در طول تاریخ برخی خواسته اند این شیر سنگی را به محل دیگری ببرند. المکتفی ، خلیفه عباسی در سال 291ه. ق می خواست آن را به بغداد منتقل کند؛ اما با مخالفت مردم شهر روبه رو شد؛ این واکنش و همچنین دشواری های حمل مجسمه سنگین موجب شد المکتفی منصرف شود. «شیر همدان » پیش از این ، در کنار دروازه ای قرار داشت که آن را دروازه شیر می نامیدند و از آن دروازه به راه ری می رفته اند. جاده قدیمی مالرویی نیز از همدان به ملایر و سلطان آباد (اراک ) و سپس به ری می رسیده است ، به همین سبب شیر سنگی در معرض دید عمومی بوده است و مسافران ، نقشه هایی برای ربودن آن طراحی می کرده اند. مرداویج زیاری ، حاکم گیلان وقتی به شهر همدان یورش برده بود، می اندیشید با متلاشی کردن شیر می تواند براحتی شهر همدان را تصرف کند، از این رو دستور داد پاهای پیشین شیر را با پتکهای سنگین بشکنند و بدین ترتیب مجسمه حالت اولیه خود را از دست داد. محققان و پژوهشگران قرن نوزدهمی مانند فلاندن ، جکسن و لیدشمن مجسمه شیر سنگی را اثری ساخته شده در زمان مادها (قرن 7و 6ق.م ) می دانند؛ اما لاکهارت ، هرتسفلد و واندن برگ مدعی اند، مجسمه توسط آپولونیوس و در زمان پارتها ساخته شده است . مجسمه شیر همدان از سنگ قهوه ای رنگ است و 56/3 متر درازا دارد. این مجسمه پیکری باریک اما ورزیده ، سینه ای پهن و سری بزرگ با یال مرغوله ای دارد. در قسمت پیشانی و چشمان و نیز پشت مجسمه ، ساییدگی های فراوان وجود دارد، اما سر بزرگ با دهان و پوزه کشیده شیر، هنوز بخوبی نمایان است . نشانهای ویژه این مجسمه ، یال چند لایی آن با حلقه های تابدار است که در سمت چپ بدن با وجود ساییدگی فراوان هنوز دیده می شود و نیز پیکر درشت و نیرومندش با انحناهای طبیعی و رانهای ستبر پس پشت او که همچنان باقی است . پهلوهایش فرو رفته و میان باریک است و تنها 80سانتی متر و 70سانتی متر بلندی دارد؛ در حالی که قسمت سر یک متر پهنا و 30/1 متر قد دارد. شیر همدان بدین لحاظ از شیرهای دوره هخامنشیان از نقشهای تخت جمشید متمایز است که شیرهای آن دوره ، سر و یال و اندام هایشان از قطعات جداگانه تشکیل شده ؛ در صورتی که شیر همدان مجسمه ای یکپارچه است . اجزای این مجسمه به هیچ وجه جداگانه نیست . در هر حال «شیر سنگی همدان » یادگاری تاریخی و برجای مانده از دوران قدیم است که با وجود گذر زمان ، همچنان پابرجاست .