کرامت انسانی فراموش شده

هر نظام حقوقی ازجمله نخستین مجموعه قوانین مکتوب حمورابی سلطان بابل که هزاران سال پیش از مسیح نگاشته شد قدرمسلم حقوقی را به شهروندان مشمول این حقوق اعطا می کند

کد خبر: ۱۴۸۵۶۹

و حداقل آنها را در مفهومی سلبی مستحق آن می داند به هر شیوه ای که به طور اخص در آن نظام حقوقی منع نشده ، رفتار کنند.
این در حالی است که در دنیای امروز ، حقوق شهروندی بیش از هر چیز راجع به حقوقی است که هر فرد به عنوان تابع یک دولت از آن برخوردار است . مصادیق حقوق شهروندی بسیار زیاد است و از حق برخورداری از مسکن و آموزش و بهداشت مناسب شروع شده و تا حقوقی از قبیل حق دادرسی عادلانه ادامه می یابد.

قوانین به گونه ای تعریف شده است که نه تنها برای ملل هر کشوری مصادیق خاص خود را دارد بلکه اتباع و ساکنان خارجی کشورها نیز شامل می شود. در این میان این که در تعریف حقوق بشر و حقوق شهروندی تا چه حد تفاوت وجود دارد و این که آیا دولتها مسوولیت کامل فراهم کردن حقوق شهروندی را برای مردم خود دارند نظرات متفاوتی وجود دارد که خود مبحثی جداگانه را می طلبد اما بخش جالب ماجرا این است که همواره در مذاکرات حقوق بشری ، حقوق شهروندی نیز بخشی از مطالبات دنیای غرب از کشورهایی است که سر اطاعت از آنها برنمی تابند. در حالی که مدعیان برقراری دموکراسی در جهان برای رسیدن به اهداف خود این گونه قوانین را بهانه قرار می دهند خود کمترین اعتقادی به رعایت این قوانین ندارند. رفتار امریکا با اتباع کشورهای خارجی در این تعریف قرار می گیرد. اگر این تعریف را کمی اختصاصی تر کنیم می توانیم بگوییم رفتار امریکا با اتباع ایرانی ساکن در این کشور نمونه ای شاخص از تبعیض است ؛ در حالی که دولت امریکا از نقض قوانین شهروندی در ایران سخن می گوید و مدعی تلاش برای برقراری دموکراسی در ایران است نمی تواند در کشور خود مجری برقراری حداقل حقوق برای میهمانان ایرانی باشد.

تعرض

هنگامی که پلیس امریکا در ماه نوامبر سال گذشته به مصطفی طباطبایی نژاد ، دانشجوی 23 ساله ایرانی دانشگاه یو.سی.ال.ای متعرض شد و وی را مورد ضرب و شتم قرار داد هرگز فکر نمی کرد که مجبور به پاسخگویی در برابر حقوق پایمال شده وی می شود. ماجرا از این قرار بود که ماموران امنیت دانشگاه درماه نوامبر سال گذشته در کتابخانه دانشگاه ، دانشجوی ایرانی ، مصطفی طباطبایی نژاد را 3 بار توسط اسلحه ای موسوم به تیزرگان مورد شوک الکتریکی قرار دادند. پس از این حمله او بر زمین افتاد و ناله کنان به ماموران پلیس گفت که مشکل جسمی دارد. در این حادثه ماموران پلیس چند بار این دانشجو را هدف حمله با شوک دهنده الکتریکی قرار می دهند و سپس به او که بر زمین افتاده دستور می دهند برخیزد. ماموران پلیس همچنین به او می گویند مقاومت نکند و او فریاد می زند که من مقاومت نمی کنم . به دنبال این واقعه ، دیگر دانشجویان حاضر در کتابخانه نیز پیوسته از ماموران پلیس می خواهند این کار را متوقف کنند اما ماموران پلیس خطاب به آنان می گویند که فاصله بگیرند وگرنه هر کس را که نزدیک شود هدف شوک الکتریکی قرار می دهند. این واقعه به وسیله دوربین تلفن همراه یکی از دانشجویان فیلمبرداری و بخشی از آن در سایت اینترنتی یوتیوب به نمایش گذاشته شد. در تصاویر ویدئویی تهیه شده از این حادثه ، در آن صدای مصطفی طباطبایی نژاد به گوش می رسد که خطاب به ماموران پلیس می گوید: «این طوری به قانون اقدام میهن پرستانه عمل می کنید؛ این طوری از قدرت لعنتی تان سوئاستفاده می کنید؛». تماشای این فیلم موجب خشم و اعتراض و ارسال نامه های الکترونیکی از سوی میلیون ها تماشاگر از سراسر دنیا شد. به دنبال آن ، تظاهرات گسترده ای در محوطه دانشگاه برگزار شد و تظاهرکنندگان رسما از بخش جوابگویی به جریان های حقوقی پلیس لس آنجلس خواستند تحقیقاتی را در این زمینه انجام دهند. همچنین طباطبایی نژاد نیز با اعلام جرم علیه دانشگاه لس آنجلس ، ماموران و پلیس دانشگاه ، اظهار کرد که به حقوق شهروندی اش تجاوز شده است.

تحقیق و نتیجه

اما پس از وقوع این حادثه و اعتراض به پلیس امریکا بود که مریک باب ، کارشناس امور پاسخگویی پلیس امریکا ، در یک تحقیق مستدل به اقدام نابهنجار پلیس امریکا اذعان کرد و خواستار استیفای حقوق طباطبایی نژاد شد.
مریک باب در نتیجه تحقیق خود اعلام کرد که تصمیم ماموران پلیس دانشگاه یاد شده در استفاده از سلاح شوک دهنده الکتریکی علیه طباطبایی نژاد اقدامی غیرضروری ، اجتناب پذیر و افراطی بوده است.

نقض کنوانسیون وین

بسیاری از کارشناسان حقوقی ، اقدام پلیس امریکا را در ضرب و شتم دانشجوی ایرانی نقض اعلامیه جهانی حقوق بشر می دانند. این گروه بر این عقیده اند که اقدام پلیس امریکا برای ضرب و شتم دانشجوی ایرانی ساکن در کالیفرنیا ، نقض مواد 1 ، 2 ، 3 و 6 اعلامیه جهانی حقوق بشر کرده است . محمدعلی دادخواه ، وکیل دادگستری در این باره می گوید: اصولا ذات ضرب و شتم به هر نحوی که باشد ، خلاف اعلامیه جهانی حقوق بشر است و اقدام پلیس امریکا از دو جهت نقض حقوق بشر است یکی این که کرامت و حیثیت انسانی را با عمل خود سرکوب کرده و ثانیا ضرب و شتم و شکنجه را که در زمره موارد نقض حقوق بشر است و بصراحت اعلامیه جهانی حقوق بشر بر آن تاکید دارد مورد استفاده قرار داده اند. وی افزود: مبنا بر این است که برای کسب اطلاع و به دست آوردن اطلاعات که علم و دانش نیز در زمره آن است ، اعلامیه جهانی حقوق بشر مرز نمی شناسد و بصراحت مرزها را درنوردیده ، یعنی هر انسانی برای کسب دانش و به دست آوردن علم و آگاهی حق دارد به عنوان یک حق بشری به دیگر کشورها عزیمت کند. پس از این نظر نیز یکی از موارد آشکار نقض حقوق بشر را در این زمینه شاهدیم . دادخواه خاطرنشان کرد: غیر از اعلامیه جهانی حقوق بشر، برابر مقررات حقوق بین الملل خصوصی ، دولتها متعهد شده اند که از حداقل حقوقی که به اتباع خود می دهند به اتباع دیگر کشورها نیز اعطا کنند و این حقی است که برای همه اتباع بیگانه در کشورهای دیگر مورد تایید واقع شده است . به همین دلیل ماده 6 اعلامیه جهانی حقوق بشر، اعلام می کند که هر کس حق دارد در هر کجا که باشد به عنوان یک شهروند در برابر قانون به رسمیت شناخته شود. وی ادامه داد: با مبنای اعلامیه جهانی حقوق بشر که نگرشی جهانی و بین المللی دارد و در ماده 3 می گوید هر کس حق دارد که از زندگی ، آزادی و امنیت شخصی برخوردار شود ، احراز می کنیم که در این اقدام پلیس امریکا ، مواد 1 و 2 و 3 و 6 اعلامیه جهانی حقوق بشر، نقض شده است ؛ چراکه ماده 2 این اعلامیه هم تاکید بر این دارد که هر کس ، بی هیچ تمایزی از حیث نژاد، رنگ ، جنس ، زبان ، دین ، عقاید سیاسی یا غیرسیاسی ، اصل و منشائ ملی یا اجتماعی ، ثروت ، ولادت یا هر موقعیت دیگری ، از کلیه حقوق و آزادی های مذکور در این اعلامیه برخوردار خواهد بود.

پایان گرین کارت برای ایرانی ها

در عین حال اداره مهاجرت دولت امریکا در اقدامی نامتعارف ، بخش اعظم پذیرفته شدگان ایرانی در قرعه کشی گرین کارت را از گردونه صدور ویزا خارج کرد.
این اقدام دولت بوش در حالی انجام گرفت که طرح گرین کارت امریکا یا لاتاری برای ازبین بردن نژادپرستی وضع شده است و اقدام این دولت در حقیقت مطابق سیاست های نژادپرستانه است.
یک جوان ایرانی 28 ساله با تاسف از این که تمام زندگی خود را برای وعده های دولت امریکا از دست داده ، درباره این سیاست دولت امریکا گفت : در سال 2003 به دنبال پذیرفته شدن در گرین کارت امریکا و به خیال این که هزینه سفرم را فراهم کنم ، زمین 30 میلیون تومانی ام را به قیمت بسیار پایینی فروختم.
از سوی دیگر وام مسکنی را که 5سال در انتظار آن بودم از دست دادم. پس از گذشت مدتی به دنبال پیگیری هایی که در این ارتباط انجام دادم ، متوجه شدم بجز من حدود 431 نفر نیز که در این لاتاری برنده شده اند ، موفق به دریافت ویزا نشده اند.
وی افزود: در تمام طول مدت دوندگی هایم ، ایمیل های متعددی از سوی سازمان مهاجرت امریکا برایم ارسال می شد تا این که شهریور پارسال پس از گذشت 3 سال با ارسال ایمیلی به من اعلام کردند که نمی توانید ویزا بگیرید.
این مال باخته با اشاره به این که تا امروز هم علت اصلی عدم ویزا مشخص نشده ، بیان کرد: در آخرین ایمیلی که اداره مهاجرت برای من فرستاده ، آمده است که در مرحله دوم قرعه کشی شما انتخاب نشده اید ، در حالی که در قرعه کشی گرین کارت امریکا مرحله دومی وجود ندارد و این گفته نوعی جواب سربالا دادن است.
وی اظهار کرد: با مشورت هایی که با یکی از وکلای معروف در این ارتباط انجام دادم وی گفت : چنین چیزی خلاف قانون است و تنها افرادی که دارای بیماری های خاص و یا مشکلات امنیتی هستند نمی توانند این گرین کارت را دریافت کنند.

قاعدتا وجه ممیزه این دانشجو نسبت به یک دانشجوی امریکایی ، ایرانی بودن وی بوده است . این حقوقدان افزود: دولت امریکا بهتر است پیش از دخالت در دیگر کشورها و دفاع از حقوق بشر در آنها ، مواد مطرح در اعلامیه جهانی حقوق بشر را رعایت کند ، چرا که با توجه به ماده 27 کنوانسیون وین مصوب 1969 ، هیچ دولتی نمی تواند مقررات بین المللی را با دستاویز قرار دادن مقررات داخلی خود نقض کند ، چون بحث تبعیت یک کشور ، جنبه سیاسی دارد باید گفت در تاکید ماده 27 و در دنباله ماده 2 اعلامیه جهانی حقوق بشر تاکید شده که هیچ تمایزی مبنی بر وضعیت سیاسی ، قضایی یا بین المللی یک کشور یا سرزمین که شخص وابسته به آن است ، خواه آن کشور یا سرزمین مستقل باشد یا تحت قیومیت باشد ، مجاز نخواهد بود که این حقوق را محدود کند.

واکنش ایران

به دنبال این اقدام وزارت امور خارجه ایران در واکنشی فوری با اشاره به تناقض آشکار در ارتباط با این تحقیق و تحقیقی که قبلا به سفارش اداره پلیس دانشگاه مذکور انجام گرفته بود ، ضرورت احقاق حقوق دانشجوی ایرانی را مورد تاکید قرار داد و با یادآوری تعهدات بین المللی ایالات متحده امریکا ازجمله تعهدات مندرج در کنوانسیون وین درباره روابط کنسولی 1963 خواهان رسیدگی عادلانه و منصفانه به شکواییه دانشجوی ایرانی و استیفای حقوق پایمال شده وی شد. همچنین وزارت امور خارجه در یادداشتی به سفارت سوئیس در تهران به استناد نتایج یک تحقیق ، تصمیم ماموران پلیس در استفاده از سلاح الکتریکی علیه طباطبایی نژاد را اقدامی افراطی اعلام کرد. محمدعلی دادخواه ، وکیل دادگستری همچنین درباره اقدام جمهوری اسلامی درباره این حادثه تصریح کرد: نماینده دائمی ایران در سازمان ملل متحد ، این حق را دارد که موضوع را در شورای حقوق بشر مطرح و به طور رسمی محکومیت پلیس امریکا را خواستار شود. گذشته از این که فارغ از موارد قانون مذکور، دانشجوی مورد ضرب و شتم حق دارد به مراجع صالح مانند یک شخص که برابر ماده 6 اعلامیه جهانی حقوق بشر به رسمیت شناخته شده ، از تبعیضی که برای وی صورت گرفته که ناقض حقوق بشر نیز است ، شکایت کند. وی افزود: در این مورد باید برای دانشجوی ایرانی جبران خسارت شود و از لحاظ عدم رعایت کرامت انسانی تحمیل شده بر این دانشجو ، شورای حقوق بشر سازمان ملل در این مورد اظهارنظر کند.

لغو عضویت دانشمندان
ایرانی انجمن شیمی امریکا

موارد بی توجهی دولت امریکا به حقوق اتباع ایرانی تنها به موضوع طباطبایی نژاد منحصر نمی شود تا آن را اشتباهی از جانب پلیس بدون منطق این کشور ارزیابی کنیم . ازجمله دیگر موارد ستیزه دولت امریکا با ملت ایران که به دور از منطق حاکم بر روابط بین الملل ارزیابی می شود لغو بدون توجیه عضویت 36 دانشمند شیمیدان انجمن شیمی امریکا در ایران است . اگرچه انجمن شیمی امریکا (ACS) با ارائه توجیهی غیرمنطقی با عنوان عدم تطابق ماهیت عضویت دانشمندان ایرانی در این انجمن با قوانین امریکا (!) سعی در موجه نشان دادن لغو عضویت آنها داشت اما بسیاری از صاحب نظران حقوقی و سیاسی آن را مغایر با اصول و اهداف سازمان یونسکو و برنامه آموزش برای همه (Education For All) دانستند.دکتر محمدرضا دهشیری ، سرپرست نمایندگی دائمی ایران در یونسکو در این باره گفت : از نظر سازمان های بین المللی ازجمله یونسکو چنین اقدامی فاقد محمل قانونی است . مشابه این جریان لغو عضویت دانشمندان ایرانی از انجمن بین المللی برق و الکترونیک امریکا بود که با شکایت بسیاری از اعضای ایرانی و غیرایرانی روبه رو شد و مقامات این انجمن مجبور به عقب نشینی از این موضوع شدند.دستگیری محمد علوی ، مهندس ایرانی بزرگترین نیروگاه اتمی امریکا از سوی پلیس فدرال امریکا نیز یکی از دیگر رفتارهای غیرانسانی پلیس این کشور است .اف بی آی ، پس از بازداشت ، وی را به نقض تحریم های تجاری ایران متهم و ادعا کرد که او نرم افزاری حاوی اطلاعاتی درباره اتاق کنترل و رآکتورهای نیروگاه هسته ای Palo Verde را با خود به ایران برده و از آن استفاده کرده است . پالو ورده ، بزرگترین نیروگاه هسته ای امریکا محسوب می شود که در غرب شهر فونیکس مرکز ایالت آریزونا قرار دارد. این در حالی است که مقامهای اف بی آی اذعان کردند نرم افزاری که علوی از رمز آن آگاه بوده و به طور غیرمجاز از آن استفاده کرده ، جنبه آموزشی داشته و دلیلی در دست نیست که نشان دهد اطلاعات نرم افزار در اختیار گروهی تروریستی قرار گرفته باشد. از سوی دیگر ، مقامهای شرکت خدمات عمومی آریزونا که نیروگاه هسته ای پالو ورده را اداره می کند نیز اعلام کردند استفاده از نرم افزار مورد بحث امنیت آن نیروگاه را به خطر نینداخته است . در ماجرایی دیگر ، بدرفتاری ماموران اداره مهاجرت و گمرک امریکا با اتباع ایرانی موجب شد انجمن دانش آموختگان دانشگاه صنعتی شریف در امریکا در نامه ای به کاندولیزا رایس ، وزیر امور خارجه امریکا ، از بدرفتاری ماموران اداره مهاجرت و گمرک امریکا با اتباع ایرانی شرکت کننده در چهارمین گردهمایی سالانه این انجمن شکایت کند. براساس گزارش های موجود ، دهها نفر از اعضای انجمن دانش آموختگان دانشگاه صنعتی شریف که عازم چهارمین همایش سالانه این انجمن در شهر سانتاکلارا در ایالت کالیفرنیای امریکا بودند ، در بدو ورود به این کشور از فرودگاه به کشورهای مبدا بازگردانده شدند. زاهد شیخ الاسلامی ، رئیس انجمن دانش آموختگان دانشگاه صنعتی شریف در این باره می گوید: از لحاظ قانونی ماموران اداره مهاجرت امریکا می توانند متقاضیان ورود به این کشور را بازگردانند اما شیوه برخورد آنها با این افراد که بسیاری از آنها از نخبگان علمی ایران هستند ، جای سوال دارد. به گفته شیخ الاسلامی ، ماموران امریکایی تعدادی از افراد بازگردانده شده را به طور موقت بازداشت کرده و با دست و پای بسته به بازداشتگاه فرستاده بودند. همچنین دکتر حسین ملک افضلی ، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی و برنده جایزه سالانه جمعیت سازمان ملل به دلیل صادر نشدن به موقع ویزای ورود به کشور امریکا نتوانست این جایزه را دریافت کند. مشکل انگشت نگاری ورزشکاران ایران که بارها مساله ساز میدان های ورزشی در این کشور بوده است ازجمله دیگر رفتارهای دولت امریکا با اتباع ایران است که با اعتراضات مکرر مسوولان ایرانی همراه بود.

جرم دیپلمات ایرانی ؛ خرید دوربین

درخواست کنگره امریکا برای استرداد نصرالله تاجیک ، سفیر بازنشسته ایران در انگلیس نیز بخش دیگری از رفتار غیرقابل تحمل امریکا درخصوص اتباع ایرانی است.
دولت امریکا وی را به تلاش برای انتقال فناوری نظامی به ایران برای تجهیز و آموزش گروههای مبارز فلسطینی متهم کرد و جالب آنجا بود که این اتهام نظامی تنها مبتنی بر خرید یک دوربین صنعتی برای یک شرکت تولیدی در ایران صورت گرفت.
موضعگیری مغرضانه دولت امریکا زمانی بیشتر مشخص شد که دوربین خریداری شده از سازنده هلندی در بازار موجود بوده و به هیچ وجه کالایی حساس یا دارای کاربرد دوگانه محسوب نمی شد و تنها آنچه باعث شده است دیپلمات سابق ایرانی موردتوجه امریکایی ها قرار بگیرد ، ادعای اسرائیلی ها مبنی بر دست داشتن وی در عملیات آموزش گروههای مبارز فلسطینی است.
تاجیک که پیش از بازنشستگی در سمتهایی چون مشاور وزیر ، مدیرکل وزارت خارجه و سفیر ایران در اردن حضور داشته است تنها به این دلیل از سوی امریکایی ها متهم شد که در دوران حضور خود در اردن به عنوان سفیر ایران ، امکان انتقال برخی شهروندان مجروح فلسطینی به ایران و درمان آنها را فراهم کرد.
این اقدام انسان دوستانه وی از سوی لابی رژیم صهیونیستی به آموزش تروریست ها تعبیر شده است. همچنین نفوذ لابی اسرائیلی در ساختار قدرت غرب باعث شد همزمان با دستگیری تاجیک به بهانه انتقال فناوری پیشرفته به ایران ، کنگره امریکا نیز با صدور مصوبه ای خواستار استرداد وی به این کشور شود.