بانک مرکزی: هیچ نامی جایگزین «ریال» نمی شود

مطابق بسیاری از اسناد تاریخی ، پول اختراع ایرانیان است. در 564 سال قبل از میلاد و پیش از تشکیل دولت هخامنشی ، ایرانیان پول را اختراع و رواج دادند. رواج جدی پول به صورت سکه در زمان داریوش سوم (485 - 521ق.م) صورت گرفت و آن سکه نیز داریوشی یا «دریکوس» در زبان یونانی نام دارد که از طلای ناب بود.
در زمان حکومت صفوی ، سکه هایی ضرب شد که به آن عباسی می گفتند و 50 عباسی را یک «تومان» می نامیدند و این لغت از این سلسله وارد فرهنگ پولی کشور شد. در دوره نادرشاه نیز نامهایی چون نادری بر واحد پول ملی گذاشته شد. اما در دوره قاجاریه قران ، شاهی و تومان به عنوان واحدهای پول مورد استفاده قرار گرفت ، اما لغت «تومان»، واژه ای ترکی ایغوری است که به معنی 10 هزار در تقسیمات لشکری که فرمانده آن امیرتومان نامیده می شد. این واژه در دوره قاجار وارد فرهنگ ایرانیان شد. با این حال ، در دوره پهلوی و دقیقا از سال 1308 هجری شمسی همزمان با پشتوانه درآمدن طلا در پول ملی ، مسکوک نقره ای یک ریالی به نمایندگی ریال طلا در کشور رایج شد. ریال در اصل واژه ای اسپانیایی است و معنی آن شاهی است.
این واژه مترادف رویال (Royal) انگلیسی و رگالیس لاتین است که آن هم به معنی شاهی از ریشه Rexیعنی شاه است. با این حال ، شناسایی ریال به عنوان واحد پول ملی ایران رسما سال 1310 در مجلس شورای ملی وقت تصویب شد؛ این در حالی بود که به دلیل تغییرات اقتصادی در ایران و بروز پدیده ای جدید به نام تورم و ورود اسکناس ، واحد تومان جای خود را در اقتصاد ایران باز کرد؛ پدیده ای که نخستین بار از سوی ژوزف رابیو، مدیر بانک شاهنشاهی وقت ایجاد و منشا سوء استفاده ها و سودهای کلان غیرقانونی زیادی از سوی وی شد.
از آن زمان تاکنون ، اسکناس نه تنها جایگزین پول فلزی در ایران شده ، بلکه ارزش واحد اصلی پول ملی یعنی ریال را نیز کمتر جلوه داده است ، به طوری که اکنون تومان که در واقع با اسکناس نمود می یابد؛ شاید بتواند جای ریال را که در سکه خلاصه می شود، بگیرد.
نگاهی به تقویم انتشار اسکناس از سال 1350 تا 1384 که آخرین و جدیدترین اسکناس 200 تومانی وارد چرخه پولی کشور شد نیز همین فرضیه را ثابت می کند. این تقویم نشان می دهد از قبل از انقلاب تاکنون ، روند اسکناس های تومان درشت تر شده است.
در سال 1350 ، حکومت وقت یکهزار تومانی را به جریان انداخت و این مقدار در سال 1383 یعنی 33 سال بعد به 2 برابر و در سال 1385 به 5 برابر افزایش یافت و 5 هزار تومانی منتشر شد. اکنون که شایعات درباره انتشار 10هزار تومانی نیز به گوش می رسد آیا باید منتظر ماند و تثبیت و شناسایی رسمی نام «تومان» ، «نور» یا هر نام دیگری را به جای «ریال» شاهد بود؛
جلال جلیلیان ، مدیر سابق اداره نشر اسکناس و خزانه بانک مرکزی که بتازگی بازنشسته شده است ، به خبرنگار ما می گوید: انتشار اسکناس درشت تر به معنی آغاز حرکتی برای تغییر واحد پول ملی نیست ؛ چراکه ریال واحدی تاریخی و ریشه دار است و نمی توان و نباید بسادگی آن را حذف کرد.
وی هدف از انتشار اسکناس های درشت تر را که خواه ناخواه به تثبیت استفاده از نام تومان می انجامد، صرفه جویی عنوان کرد و افزود: در سال 12 میلیارد تومان از دارایی کشور به خاطر اسکناس های فرسوده از میان می رود؛ چراکه سرانه اسکناس برای هر ایرانی ، 103 قطعه یعنی 7 برابر استاندارد جهانی است. اما مثلا در هند، این رقم 4.5 برگ است.
با این حال ، وی می پذیرد که استفاده بیشتر از نام «تومان» در اسکناس های رایج ، نام «ریال» را در معرض خطر قرار داده است.
این اعلام خطر در اظهارات غلامرضا مصباحی مقدم ، عضو ناظر شورای پول و اعتبار نیز نمود یافت.
وی به خبرگزاری مهر بصراحت و برای نخستین بار پیشنهاد حذف ریال از واحد پول ملی را مطرح کرد و گفت که تومان به واسطه استفاده گسترده ای که از آن می شود، می تواند جایگزین ریال شود.با این حال ، رئیس کل بانک مرکزی وجود هر گونه طرحی را برای جایگزینی «ریال» تکذیب کرده و به خبرنگار ما می گوید: هیچ طرحی برای جایگزینی ریال با اسامی چون نور و غیره وجود ندارد.
طهماسب مظاهری افزود: این گونه اقدامات و دامن زدن به آن ، اولویت اقتصاد کشور نیست و بیشتر به درد رسانه ها می خورد. ما باید به اولویت های مهمتر نظیر کاهش نرخ تورم و کاستن از حجم نقدینگی فکر کنیم نه تغییر اسامی یا زیاد و کم کردن صفرها....