رییس قوه قضاییه: امروز در دنیا حرفی نو می زنیم

ایسنا: رییس قوه قضاییه با بیان این که باید به دنیا یک نظام حکومت اسلامی ایدهآل را نشان دهیم گفت که نظام حقوقی و قضایی بعد مهمی از نظام حکومت اسلامی است که باید آن را عالمانه

کد خبر: ۱۴۷۲۰۶

، مستدل و با ادله قابل فهم امروز دنیا ارایه کنیم.
آیتالله سیدمحمود هاشمی شاهرودی در آغاز سال تحصیلی دانشکده علوم قضایی در جمع مسوولان ، استادان و دانشجویان این دانشگاه با تبریک ایام ولادت امام حسن مجتبی (ع) تصریح کرد: در این دانشگاه تلاشهای صادقانه و خالصانهای انجام شده و میشود که طرح ارتقای دانشکده و دانشگاه نیز برای دستگاه قضایی بسیار مفید است.
وی افزود: امیدواریم با همت دستاندرکاران و کمک دستگاههای اجرایی طرح ارتقای دانشگاه به بار بنشیند تا جامعه و دستگاه قضایی و جامعه حقوقی از آثار و برکات آن بهرهمند شوند.
رییس قوه قضاییه، با تاکید بر اهمیت مساله قضا و قضاوت از بعد دینی، شرعی و اجتماعی خاطر نشان کرد: در جهان امروز و کشورهای پیشرفته بحث قضاوت بسیار مهم است و اهمیت و حساسیت آن برای نظام ما و جمهوری اسلامی مضاعف بوده و نه تنها مسالهی عدالت و احیای حقوق مردم و حفظ حقوق عامه که در قانون اساسی به آن اشاره شده بسیار دارای اهمیت است بلکه اینها جزو مسایل اساسی و بنیانی جامعه است.
هاشمی شاهرودی گفت: عدالت و حقوق در این بعد وسیع و کامل اصلیترین و محوریترین نیاز و خواست جوامع بشری است. همه فعالیتها و برنامههای بشر برای رسیدن به این نقطه است و چشمانداز آن اجرای عدالت و احقاق حقوق است. هر چه این عدالت بهتر تبیین شود و توسعه یابد جامعه به سوی ترقی و پیشرفت حرکت خواهد کرد.
وی با بیان اینکه دستگاه قضایی بیشترین نزدیکی را برای تحقق این هدف محوری دارد ، اظهار داشت: فردی که بیشترین مسوولیت را در این زمینه میپذیرد شخص قاضی است. در نظام قضایی ما علاوه بر اینکه برای دستگاه قضایی و قضات بحث اجرای عدالت و احقاق حقوق مطرح است، مسوولیتهای بیشتری نیز بر دوش قوهی قضاییه قرار داده شده است از جمله اجرای احکام کیفری، مسایل مربوط به زندانها و اجرای حبس یا قضاوتهای اداری که همگی این موارد بر دوش قوهی قضاییه قرار گرفته است. از طرفی بحث نظارت بر حسن اجرای قوانین نیز در کشور ما برعهدهی دستگاه قضایی است.
رییس قوه قضاییه ادامه داد: نظام قضایی اسلام در چارچوب آنچه در قانون اساسی دیده شده است، برای قوه قضاییه مسوولیتهای گسترده و حساسی را قائل شده که شاید در نظامهای قضایی نقاط دیگر دنیا وجود نداشته باشد. این مساله نیز برگرفته از همان مبانی و تعاریف اسلامی درباره امر قضاوت است زیرا در متون فقهی ما نیز بر این امر تاکید بسیاری شده و این منصب را ویژهی اولیای خدا دانستهاند.
هاشمی شاهرودی افزود: آنچه این مسوولیت را حساستر میکند مسایل سیاسی روز است و رسالت بزرگی که بر دوش جمهوری اسلامی، مسوولان و ملت قرار داده شده است. ما امروز در دنیا حرفی نو را میزنیم و پای حرف خود نیز ایستادهایم البته باید الگویی را ارایه بدهیم که این ادعای بزرگ ما در مقابل دید جهانیان خصوصا اصحاب فکر و نخبگان قابل طرح باشد.
وی با بیان اینکه امروز باید به دنیا یک نظام حکومت اسلامی ایدهآل را نشان دهیم، اظهار کرد: نظام حقوقی و قضایی بعد مهمی از نظام حکومت اسلامی است که باید آن را عالمانه و مستدل و با ادلهی قابل فهم امروز دنیا ارایه کنیم و نشان بدهیم که نکات بسیار مثبتی در ابعاد مختلف حقوقی در نظام قضایی ما بسیار دقیقتر و بهتر از سایر نظامات قضایی دیده شده است.
رییس قوه قضاییه خاطر نشان کرد: ما نیاز به علم و آگاهی کامل و اشراف به همهی جهات و امتیازات نظام قضایی اسلام داریم که اگر خدای ناکرده در رسیدن به این علم و آگاهی کاهلی کنیم دچار نقطه ضعف شده و شکستی برای ادعای بزرگ ما خواهد بود.
آیتالله هاشمی شاهرودی، با اشاره به مشکلاتی که جمهوری اسلامی در سالهای بعد از انقلاب در مقابله با قدرتهای استکباری دچار شده و در برابر آنها ایستادگی کرده است، گفت: هیچ نظامی در دنیا این قدر مورد فشار قرار نگرفته اما حقانیت این نظام عادلانه بودن ایدههای آن در اخذ از دین فطری که یک دین حق است و حقانیت شعارها در این نظام باعث شده که ظلمهای گوناگون نظامهای سلطه افشا شود و با تمام فشارها و چالشها پیروزی از آن ملت ما باشد.
وی ادامه داد: این عزت و افتخار و عظمت را میتوان در سفر رییسجمهور کشورمان به آمریکا و سخنرانی افتخارآمیز ایشان علیرغم همه حرکتهای دشمنانه توطئهگران خصوصا اسراییلیها مشاهده کرد. این عظمت و افتخار همان عزتهای الهی است که خداوند به ملت، نظام و مسوولان میدهد. هر چه قوای استکباری سعی در توسعه چالشها علیه ملت ما کنند قطعا پیروزی با ملت ما خواهد بود و تجربهی 28 سالهی انقلاب این را نشان داده است.
رییس قوه قضاییه خاطر نشان کرد: نظام اسلامی ما در همهی ابعاد مورد توجه آمیخته با اعجاب و شگفتی و تحسین دنیاست. در سفرهایی که به کشورهای دیگر داشتیم مشاهده کردیم که نگاه آنها به دستگاه قضایی ما و به کل نظام نگاهی تحسینبرانگیز است مخصوصا وقتی میشنیدند ما توانستیم کل نظام قضاییمان را اسلامی کنیم زیرا در بسیاری از کشورهای اسلامی کل نظام قضایی اسلامی نیست بلکه تنها یک محکمهی اسلامی برای امور شخصیه مانند ارث ، وصیت و... وجود دارد. ضمن اینکه در بعد تشریفات و نظم و تقسیمبندی از تجربیات خوب دنیا استفاده کردهایم اما محتوا و مبانی حقوقیمان برگرفته از اسلام بوده و این برای آنها بسیار با عظمت است.
هاشمی شاهرودی، با اشاره به برداشت مبانی و نظامهایی که در اسلام وجود داشته و در تدوین قوانین از آنها برداشت شده است، گفت: مواردی مانند صلح و سازش به عنوان یک سیاست اولویتدار در دستگاه قضایی یکی از این موارد است یا در بحث سیاستهای کیفری در قانون مجازاتی که ارایه میکنیم مبنایی که مخصوص نظام کیفری اسلامی است، عرضه شده و در قانون فلسفهی کیفر خصوصی را شرح دادهایم. این بحث در هیچ کجای دنیا سابقه ندارد. وقتی این موارد توضیح داده میشود متخصصان و حقوقدانان دنیا تحت تاثیر قرار میگیرند.
وی در ادامه با تاکید مجدد بر اهمیت بحث قضاوت اظهار داشت: در این زمینه یکسری کارهای علمی تحقیقاتی و قانونی باید صورت دهیم که مستلزم توسعه دیدگاههای حقوقی، قضایی و اسلامی است که اگر در این زمینه درست کار شود، میتوان دستاوردهای بسیار نو، علمی و قابل اجرا عرضه کرد.
رییس قوهی قضاییه افزود: باید در این دستاوردها هم روح عدالت اسلامی احیا شود و هم با مسایل و نیازهای روز و سیستمهای علمی قابل تلفیق باشد. بحث دیگر مسالهی تربیت اشخاص است که اگر در اینجا کادر قضایی خوبی تربیت و آمادهسازی نشود، قوانین ما کافی نیست و تنها نوشتهای روی کاغذ است لذا باید نیروهایی پرورش داد که بتوانند روح قوانین را احیا کنند.
هاشمی شاهرودی با بیان اینکه تعهد و تقوا عاملی بسیار مهم است که باید در پرورش نیروی انسانی به آن توجه کرد، گفت: قطعا دانشگاه علوم قضایی یکی از مهمترین وظایفش پرورش تعهد و تقوا در میان دانشجویانی است که کار قضاوت را به عهده خواهند گرفت. کار یک قاضی از یک مرجع تقلید حساستر است زیرا مرجع تقلید فتوا میدهد اما قاضی حکم میدهد که این حکم لازمالاجرا و نافذ است لذا بحث تقوا در صدور حکم به گونهای اعمال میشود که شاید اثر آن به صورت مشهود دیده نشود اما به راحتی میتوان در صورت نداشتن تقوا حقی را باطل یا باطلی را حق کرد.
وی، عنصر دیگر در به کارگیری قضات را در نظر گرفتن تعادل شخصیتی و روانی افراد دانست و افزود: یک قاضی به لحاظ کیش شخصیتی، تعادل روحی، روانی و اخلاق و رفتار باید دارای فضایلی خاص باشد. این موارد را میتوان در عهد امام علی (ع) و مالک اشتر مشاهده کرد که فرمایشات امیرالمومنین (ع) در این زمینه تنها یک نصیحت نیست بلکه تبیین سیاستهای قضایی است بنابراین همه این موارد باید نظامند شده و به صورت آییننامه تنظیم شود.
رییس قوه قضاییه اضافه کرد: بسیاری از مسایل جزیی و شکلی را در قالب مادههای قانونی میآوریم اما متاسفانه چنین مسایل مهمی در قوانین دیده نمیشود و از این نقاط هم ضربهی زیادی میخوریم؛ از مهمترین موارد دیگر بحث اخلاق قضاوت است که علاوه بر فضایل اخلاقی برای یک قاضی لازم است یعنی این منصب اقتضای برخی رفتارها را دارد که اگر فرد در منصب دیگری قرار گیرد ملزم به رعایت آنها نیست.
هاشمی شاهرودی گفت: مواردی مانند اینکه یک قاضی بین دو نفر چگونه نگاه کند یا در محکمه با افراد چگونه رفتار کند تنها در حد اخلاقیات و استحباب مطرح شده در حالی که باید این موارد که هر کدام آنها در اسلام بیان شده و هر کلمهاش دارای محتوای بسیار است به صورت قوانینی الزامآور در بیاید زیرا اینهاست که حافظ شفافیتهای لازم برای دور کردن دستگاه قضایی از اتهام و جلب رضایتمندی مردم است.
وی در پایان با تاکید بر اینکه اگر مردم از دستگاه قضایی راضی نباشند، آن نظام قضایی، نظامی فشل است، بر لزوم اجرای مباحث عملی و کارگاهی از سوی دانشجویان دانشکده علوم قضایی و همچنین استفاده از فناوری روز و تحقیقات در این زمینه تاکید کرد.
در این مراسم دکتر کوشا، رییس دانشکده علوم قضایی نیز به ارایه گزارش عملکردی از این دانشکده پرداخت.