پیشنهاد ایران برای تبدیل خزر به دریای دوستی

شاید بتوان گفت یکی از چهره های برجسته اجلاس دیروز سرگئی لاوروف ، همتای روسی متکی بود که پیشتر کشورش از برگزاری اجلاس سران کشورهای حاشیه خزر در تهران استقبال و آن را محرکی جدی برای نزدیکی مواضع همسایگان در تنظیم رژیم حقوقی خزر عنوان کرده بود.وجود مواضع مشترک فراوان و مخالفت هر دو با حضور نیروهای نظامی فراملیتی در دیای خزر ، موجب نزدیکی تهران و مسکو در این زمینه شده است تا آنجا که مهدی صفری نماینده ویژه ایران در امور دریای خزر با تاکید بر این مطلب افزود: حالت 1+4 که ایران را در یک طرف و دیگر کشورهای ساحلی را در طرف دیگر معادله قرار می داد، برطرف شده و با نزدیکی ایران و روسیه در مسائل خزر چشم انداز روشنی برای حل این مسائل ایجاد شده است . مطلبی که پیشتر الکساندر ماریاسف ، رئیس اداره دوم آسیا در وزارت امور خارجه روسیه نیز بر آن تاکید داشت اما معاون وزیر خارجه کشورمان ، عبور خط لوله از زیر دریا و مسائل مربوط به تقسیم بستر و منابع زیر دریای خزر را چالش دوم دریای خزر می داند و بر این باور است که حضور نیروهای بیگانه مهمترین چالش موجود در نظام حقوقی و سیاسی دریای خزر است . سرگئی لاوروف نیز که به هر نحو ممکن از پاسخگویی به خبرنگاران طفره می رفت ، تاکید کرد از آنجا که رژیم جدید حقوقی دریای خزر تصویب نشده است ، نباید به منفی نگری درباره مناسبات حقوقی گذشته روی آورد. لاوروف با اشاره به این که اختلاف در چگونگی شیوه تقسیم باعث طولانی شدن روند حل و فصل مسائل شده است ، تاکید کرد که معاهدات میان سه جمهوری و معاهدات ایران و روسیه و ایران و شوروی می تواند مبنای این مسائل قرار گیرد.

انرژی مورد تاکید آذربایجان

بهره برداری از منابع انرژی و غیرنظامی سازی دریای خزر مساله ای بود که بیشتر از هر چیز در اظهارات وزیر خارجه جمهوری آذربایجان خودنمایی می کرد. محمد یاراف با اشاره به اهمیت موضوع هایی چون تردد، حمل و نقل و اکوسیستم این دریا خاطرنشان کرد: غیرنظامی سازی دریای خزر به منظور حمایت از امنیت و ثبات آن برای کشورهای ساحلی ضروری است . با این حال محمد یاراف با بیان این که رژیم حقوقی دریای خزر در حال حاضر جوابگوی همه مسائل نیست ، گفت : قراردادهای 1921 و 1940 اگرچه حق آزادی کشتیرانی را به دست می دهد اما مسائل مختلفی را بی پاسخ می گذارد.

انعطاف در مواضع

همچنین در این نشست رشید مراد اف ، وزیر امور خارجه ترکمنستان که رئیس جمهور کشورش بتازگی با رئیس جمهور ایران دیدار داشته است ، ابراز امیدواری کرد کشورهای ساحلی خزر درباره مسائل مختلف این دریا از خود انعطاف نشان دهند.وی اظهار کرد: ترکمنستان در جستجوی راه حل های اصولی است که اساس آن حقوق و موازین شناخته شده بین المللی را تشکیل می دهد ، به شکلی که بتواند از حقوق و منافع همه کشورهای ساحلی دریای خزر محافظت کند.

قزاقستان ، طرفدار الگوی سه جانبه

اما مراد (مارات) تاژین ، وزیر امور خارجه قزاقستان که از دیگر سخنرانان نشست 5 کشور ساحلی دریای خزر بود، با انتقاد از عملی نشدن سهمیه بندی صید ماهی ، همکاری های متقابل همه کشورهای ساحلی برای تولید و تکثیر آبزیان را لازم دانست و افزود: هرگونه تحولی می تواند به طور مستقیم و غیرمستقیم بر دولتهای ساحلی دریای خزر تاثیرگذار باشد؛ ولی میزان تاثیر را می بایست با توجه به ویژگی های هر کشور و منطقه و همچنین دیگر عوامل موثر منطقه ای و بین المللی ارزیابی کرد.

کنفرانس خبری وزرای خارجه

منوچهر متکی وزیر امور خارجه و وزرای خارجه 5 کشور ساحلی دریای خزر عصر دیروز در کنفرانس مشترک خبری به سوالات خبرنگاران پاسخ دادند. منوچهر متکی وزیر امور خارجه با بیان این که تهران در تعیین تاریخ و دستور کار نشست سران 5کشور حاشیه دریای خزر موظف شده است ، افزود: وزرای خارجه 5 کشور ساحلی مقدمات برگزاری دومین اجلاس سران و اعلامیه این اجلاس را که در تهران برگزار می شود، نهایی کردند.

آمادگی مسکو برای عمل به تعهدات

سرگئی لاوروف ، وزیر امور خارجه روسیه در این کنفرانس خبری از آمادگی مسکو برای انجام کامل تعهدات قراردادی خود در رابطه با نیروگاه بوشهر خبر داد.وی با اشاره به این که بحث وعده ها و قول ها نیست بلکه انجام تعهدات قراردادی است ، افزود: انجام این تعهدات مربوط به هر دو طرف است .وی همچنین درباره طرح دفاع موشکی گفت : ما نظر خود را در این مورد با صداقت به تمامی طرفها اعلام کردیم و اظهارات روسای جمهور روسیه و آذربایجان مبنی بر این که دهها سال است که این رادار کار می کند نشان می دهد که احتیاجی به سیستم ضد رادار نخواهد بود.وزیر امور خارجه روسیه با اشاره به پرونده هسته ای ایران خاطرنشان کرد: پیشنهاد اخیر محمد البرادعی ، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی به عنوان یک کارشناس مستقل در مذاکره با ایران باید مورد توجه قرار گیرد و روسیه برای پیشنهادات البرادعی احترام قائل است و بر ادامه مذاکره با ایران درباره موضوع هسته ای تاکید دارد. وزرای خارجه کشورهای ساحلی دریای خزر در بیانیه پایانی خود بر تداوم مذاکرات تاکید کردند.

کشورهای حاشیه دریای خزر فرصت دخالت را از دیگران بگیرند رئیس جمهور گفت : کشورهای حاشیه دریای خزر باید با تفاهم با همدیگر ، برخی رقابت های مضر برای ملتها را به همکاری سازنده تبدیل کرده و فرصت دخالت در مسائل این دریا را از دیگر کشورها بگیرند. احمدی نژاد در دیدار وزرای امور خارجه کشورهای حاشیه دریای خزر افزود: نگاه برخی قدرتهای زورگو فقط به نفت ، انرژی و چپاول منابع دریای خزر معطوف است ؛ در حالی که محیطزیست و امنیت این دریا نقشی تاثیرگذار در زندگی ملتهای حاشیه آن دارد. رئیس جمهور با تاکید بر لزوم داشتن نگاه بلندمدت به مسائل دریای خزر و درک بهتر از امکانات ، فرصتها و شرایط این دریا تصریح کرد: دریای خزر فرصتی استثنایی برای کشورهای اطراف آن در راستای تامین منافع ملتهای منطقه است.