زمانی نهچندان دور اصحاب رسانه و یا بهعبارتی روزنامهنگاران جایگاه و پرستیژ اجتماعیی والایی در جامعه داشتند چه اینکه انسانهای بزرگی بنام روزنامهنگار در تاریخ معاصر جهان، نقشهای پر رنگی در تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه داشتهاند، شاید اگر نبود زحمات روزنامهنگاران و خونهایی که از آنان بر زمین ریخته و لبهایی که از آن در زندان دوخته شد بسیاری از جنبشها و حرکتهای بزرگ جامعه بشری در قرون متاخر شکل نمیگرفت یا به سرانجام مطلوب نمیرسید.
▫️اما اکنون و پس از تحولاتی که در حوزه ارتباطات و اطلاعات و پیدایش شبکه ارتباطی جهانی (اینترنت) پدید آمده است شاهد زوال روزنامهنگاری مقدس (سنتی و کلاسیک) و شکلگیری نسلی نو و روندی جدید از روزنامهنگاری هستیم که میتوان آن را "روزنامهنگاری شهروندی" و یا "شهروند روزنامهنگاری" نامید. در این شیوه دیگر تحصیلات مرتبط دانشگاه و سالهای تجربهاندوزی در پای تحریریه و میادین اتفاقات و رویدادها نیست که خبرنگار یا روزنامهنگار میسازد بلکه این دسترسی به شبکه جهانی اینترنت و آشنایی با پلتفرمهای پیامرسان ویندوز یا موبایلمحور است که میتواند زمینه را برای شکلگیری نسلی نو از خبرنگاران و رسانه نگاران مهیا سازد.
▫️اینجا دیگر از ایدهآلهای روزنامهنگاری خبری نیست، رسانهنگار لزوماً به همه فوتوفن روزنامهنگاری مسلط نیست و حتی شاید اطلاعات کاملی در باب ایسمها و جریانات اصلی جامعه ندارد اما او ابزاری در دست دارد که میتواند به مدد آن به هر خانهای و هر کاربری و هر شهروندی دسترسی پیدا کند امری که قبلاً و از طریق روزنامه و مطبوعات و حتی رسانههای عامتر چون رادیو و تلویزیون چندان امکانپذیر نبود چه اینکه خوانندگان مطبوعات اندک و منش و مشی رادیو و تلویزیون هم معمولاً دولتی و حکومتی بود.
▫️براین اساس سنخ انتظارات و نقشهایی که قبلاً برای روزنامهنگاران ترسیم میشد دیگر محلی از اعراب ندارد چه اینکه اگر قبلاً محدود نخبگانی از جامعه پس از سالهای دوندگی و کار و نوشتن و تحقیق امکان رسانهنگاری مییافتند و حیات و ممات اقتصادی آنها نه وابسته به کارت هدیه و فاکتور فلان روابط عمومی و شخص و نهاد حقیقی یا حقوقی، بلکه کاملاً با موسسهای بود که برایش کار میکردند و ایبسا قبول هرگونه هدیه در حکم خیانت حرفهای بود اما اکنون این خود خبرنگاران هستند که باید به هر شکل ممکن اقتصاد رسانه خود را ساماندهی و مدیریت کرده و بهعنوان یک شغل بتوانند از آن برای خانواده و خود، محلی برای ارتزاق و نان بسازند.
▫️در این وضعیت نگاه ایدهآل و مقدس به خبرنگار، دیگر بلا موضوع است چه اینکه دستمزد او از محل بیتالمال یا منابع عمومی و یا کمکهای مردمی تامین نشده و به لحاظ حمایت و پشتیبانی نیز چندان در حاشیه امنیت نیست که همواره وامدار اخلاقی جامعه و مردم باشد. دیگر اینکه تعداد رسانهنگاران در جامعه مثل دو دهه پیش بهاندازه انگشتان دست نیست که همواره دارای جایگاه و پرستیژ بالای اجتماعی باشند؛ اکنون دهها و صدها رسانهنگار در هر شهر و دیاری سر برآوردهاند و روزنامهنگاری مقدس از آسمان به زمین کشیده شده و تبدیل به رسانهنگاری جامعه -معیشت-محور شده است!
▫️براین اساس لازم است که آن بخش از نخبگان جامعه که با همان نگاه قدسی و ایدهال گذشته به این صنف نگاه میکنند و بر آن مبنا انتظار اقدامات و رفتارهای رادیکال و همچنین ورود به مباحث و موضوعات حساس و گاهی خطرناک را از خبرنگاران دارند دیگر به این سبک و سیاق در مورد این حوزه اندیشه نکنند! چرا که این روزها و در برابر تهدیداتی که جان و مال و نان خبرنگاران را تهدید میکنند آنها تنهاتریناند و کسی به دادشان نرسیده و نخواهد رسید. حفظ جان و کسب نان مقدم بر قهرمانسازی و قهرمانبازی در عصری است که بشر منفعتگراتر از همیشه است.
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
سید هادی سید افقهی در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح کرد
یک تحلیلگر مسائل بینالملل در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد