در قانون جامع کنترل دخانیات ، به مسائل مرتبط با دخانیات از نظر تولید، توزیع ، عرضه ، تبلیغات و مالیات سیگار و نیز آموزش پیشگیری از استعمال سیگار با فرهنگ سازی مناسب برای جلوگیری از مصرف سیگار از سوی افراد جدید که اکنون سیگار نمی کشند، اشاره شده و جرایمی نیز برای متخلفان از این قانون در نظر گرفته شده است.
بر اساس این قانون ، تک فروشی سیگار، استعمال سیگار در اماکن عمومی ، فروش سیگار به افراد زیر 18سال و هر گونه تبلیغ سیگار به شکل مستقیم و غیرمستقیم ممنوع شده است و برای عرضه کنندگان غیرمجاز سیگار جرایمی از 5هزار تومان تا 5میلیون تومان در نظر گرفته شده است.
قانون جامع کنترل دخانیات همچنین کاهش عرضه و تقاضای مصرف سیگار را مورد توجه قرار داده است.
بر اساس تحقیقات ، حدود 10میلیون نفر از افراد بالای 15سال در کشور سیگار می کشند که حدود 12درصد این جمعیت است که با در نظر گرفتن حدود 2میلیون نفر مصرف کننده سیگار و قلیان در گروه سنی 13تا 15سال بین 10تا 12میلیون نفر در کشور، مصرف کننده دخانیات هستند.
بر اساس این قانون ، استعمال دخانیات در اماکن عمومی ممنوع بوده و برای آن ، جریمه نقدی 7تا 10هزار تومانی منظور شده است.
دکتر غلامرضا حیدری ، رئیس کلینیک ترک دخانیات و سرپرست تحقیقات کنترل دخانیات دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در این خصوص می گوید: اگر دستورالعمل های اجرایی قانون جامع کنترل دخانیات از سوی وزارت بهداشت نهایی و به نهادها و دستگاه های مرتبط ابلاغ شود، با توجه به وجود ستاد ملی مبارزه با دخانیات که از روسای مختلف نهادهای دولتی تشکیل شده ، انتظار می رود یک ضامن اجرایی برای رسیدن به اهداف قانون کلی دخانیات باشد.
وی تصریح می کند: با توجه به وجود بیش از 4هزار ماده سمی در دود سیگار که ناشی از سوختن کاغذ، توتون و مواد معطر اضافه شده به سیگار است ، تقریبا هیچ عضوی در بدن ، از این دود در امان نیست. بیماری های ناشی از مصرف سیگار شامل 20نوع سرطان ، بیماری های مزمن ریوی ، بیماری های عفونی ، بیماری هایی که در عروق کرونر قلب باعث ایست قلبی می شوند و بیماری های دستگاه گوارش است.
دخانیات در دست دولت
متاسفانه یا خوشبختانه دخانیات در کشور ما در دست دولت است. متاسفانه از این جهت که کشورهای موفق در کنترل دخانیات ، کشورهایی هستند که در آنها دخانیات به بخش خصوصی واگذار می شود، به همین دلیل مالیات بر سیگار بیشتر است و همچنین قیمت آن و از طرفی ، کنترل و اقدامات دولت علیه دخانیات ، بیشتر است اما متاسفانه وقتی دخانیات در انحصار دولت باشد، قاعدتا کنترل آن نیز محدودتر می شود.
خدیجه محصلی ، کارشناس مسوول کنترل دخانیات وزارت بهداشت این انحصار دولتی را از جهاتی خوب می داند:در سیستم دولتی تبلیغات و رقابت برای سیگار وجود ندارد که این مساله حائز اهمیت است.
وی تاکید می کند: وظیفه ما، کاهش تقاضا برای مصرف دخانیات است و در همین خصوص تلاش می کنیم که بر کاهش تولید نیز نظارت داشته باشیم.
آموزش مهارت ترک سیگار
شاید آموزش و توجه به کاهش تقاضا در دنیایی که حذف دخانیات در آن ممکن نیست مساله مهمتری به نظر برسد.
کارگاه های مهارت ترک سیگار و پیشگیری از استعمال دخانیات طی هفته بدون دخانیات در خانه های سلامت برخی از مناطق تهران برای افراد سیگاری در حال برگزاری است.
به گفته مدیرکل اداره سلامت شهرداری تهران ، برای اجرای این کارگاه ها محدودیت هایی وجود دارد، بنابراین در تمامی خانه های سلامت برگزار نمی شود و فقط برخی مناطق تهران نظیر مناطق یک ، 4، 8و 3این خدمات را به افراد مورد نیاز ارائه می کنند.
عباس تقی زاده در گفتگو با مهر می گوید: این کارگاه برای شرکت سیگاری ها به صورت رایگان است و روزانه می تواند به 30نفر از افراد سیگاری در زمینه آموزش مهارت های لازم برای ترک مصرف سیگار، خدمات ارائه کند.
متاسفانه این برنامه ها فقط در ایام هفته بدون دخانیات برگزار می شود؛ در حالی که تداوم آنها ضروری است.