امپراتوری حل المسائل های رنگارنگ

«دیر کرده ای برای حل تمرین های درس ریاضی ات صادق جان! تنبل شده ای بس که کتابهای حل المسائل می خوانی». صدایم را نشنیده گرفته ، اتاق شلوغت را جستجو می کنی برای یافتن کتابی که به دردت نمی خورد

کد خبر: ۱۳۴۶۰۴

، فکرت را باز نمی کند و چیزی را به تو نمی آموزد جز رونویسی و کپی کردن را، اینها که خلاقیت را کور می کند. کاش برای حل تمرین هایت همت می کردی ، آموختن لذت بیشتری دارد و حل کردن تمرین ها با هوشیاری خودت لذتی افزون تر. به من نگو که نمی توانی ، دیده ام پیش از آن که این کتابها را داشته باشی ، عصرها تا سرشب سرت گرم حل کردنشان بود، صدای خنده ات که سرآمد می دانستم جوابش را پیدا کرده ای.
چه شیرین بود لحظه ای را که دفترچه تمرین هایت را بالای سر گرفته در اتاق غوغا می کردی ، چه شد صادق جان ، صدای هیاهویت را چندی است نمی شنود مادر. شوق و شور یافتن جواب سوالهای سختت کجاست؛ تنبل شده ای بس که حل المسائل می خوانی....

کتاب یکی از عوامل و عناصر بسیار مهمی است که در توسعه تمدن بشری نقش بسزایی داشته و در انتقال دانش ، عقاید، آداب و رسوم و اندوخته های دانش بشری و در تعامل اندیشه و انتقال فرهنگ جوامع از نسلی به نسل دیگر موثر بوده است. امروزه گرچه وجود پدیده های مهم و شگرف در دنیای ارتباطات سبب رشد و توسعه جهشی علم و فرهنگ عمومی جوامع شد، اما هرگز نمی توان نفس و جایگاه کتاب را به عنوان یکی از ارکان اصلی تعامل فرهنگ و اندیشه های بشری و علل تعیین کننده انتقال عرضی و طولی دانش در جامعه انسانی حذف کرد. از یک دیدگاه می توان مجموعه کتابهایی را که هر سال چاپ و منتشر می شود به عنوان کتابهای آموزشی قلمداد کرد، زیرا هر کتابی پیامی برای آموزش دارد، اما به طور خاص کتابهای آموزشی با هدف استفاده در آموزش های رسمی و غیررسمی به رشته تحریر درمی آیند. کتابهای آموزشی مطالبی دارند که آموختنی و یادگیری آنها برای اکثریت افراد جامعه ضروری است.
البته ممکن است یادگیری برخی از کتابهای درسی مستلزم نوعی تعلیم و تعلم باشد که دستگاه های مسوول آموزشی کشور موظفند تا شرایط لازم را برای تعلیم آنها به افراد جامعه فراهم کنند. بنابراین ماهیت این گونه کتابها به گونه ای است که تلاش برای یادگیری از سوی یادگیرنده و کوشش برای تعلیم را از سوی دست اندرکاران (اولیای امور آموزشی و معلمان) طلب می کند. کتابهای کمک آموزشی یا توسعه ای کتابهایی هستند که به منظور ایجاد انگیزه ، توسعه یادگیری ، افزایش دانش و سواد علمی ، پرورش مهارت های ذهنی و علمی ، رشد روابط اجتماعی و ارتقای یادگیری یادگیرنده براساس هدفها و برنامه های خاصی تهیه و تنظیم می شوند و لزوما به برنامه های درسی تحصیلی وابسته نیستند.
این کتابها را می توان به سه گروه عمده کتابهای دانش افزایی دانش آموزان ، کتابهای پرورش مهارت های فرآیندی ، علمی ، پروژه ای و هنری دانش آموزان ، کتابهای دانش افزایی ، مهارتی و روشی برای معلمان و کارشناسان تقسیم کرد.

نوید سامان بخشی کتاب ها

سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی به عنوان یکی از سازمان های وابسته به وزارت آموزش و پرورش چند سالی است که طرح سامان بخشی کتابهای آموزشی را در دستور کار خود قرار داده و دفتر انتشارات کمک آموزشی متولی اجرای این طرح شده است. این دفتر با هدف هدایت ، راهنمایی بر چاپ کتابهای کمک آموزشی و انتخاب و معرفی کتابهای برتر و برگزیده ، از مشارکت همه جانبه پدیدآورندگانی که کتابهای مفید و منطبق با اهداف نظام آموزش و پرورش را تولید می کنند، بهره می برد. در راستای این حرکت ، تشویق ناشران برای تالیف کتابهای کمک آموزشی در چارچوب استانداردهای آموزش و پرورش بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
در حال حاضر نیز 4 ناشر شامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ، انتشارات مدرسه ، انجمن اولیا و مربیان و موسسه فرهنگی منادی تربیت در جهت این هدف با آموزش و پرورش همکاری دارند. احمد برادری معاون فرهنگی انتشارات مدرسه درباره وضعیت بازار کتابهای کمک آموزشی و لزوم اجرای طرح ساماندهی کتابهای کمک آموزشی می گوید: خوشبختانه امروز وضعیت بازار کتابهای کمک آموزشی رو به بهبود است ، اما هنوز یک استاندارد صحیح ندارد. اگر آموزش و پرورش متولی امر آموزش است ، پس باید استانداردهای کتابهای کمک درسی را نیز خودش تهیه و رعایت آن را الزام کند. متاسفانه بسیاری از موسسات - چه آموزشگاهی چه انتشاراتی - از این استانداردها پیروی نمی کنند و حرکت موثری هم از سوی متولیان امر تا به حال صورت نگرفته است.

کتاب های کمک آموزشی غیراستاندارد

طی سالهای اخیر و به دنبال افزایش تقاضای جامعه برای ورود به دانشگاه و رشد مراکز آموزشی خصوصی ، ازدیاد بی رویه و غیراصولی کتابهای کمک آموزشی غیراستاندارد نگرانی های بسیاری را پدید آورد، به طوری که محوریت یافتن کنکور در آینده تحصیلی دانش آموزان و رشد قارچ گونه کتابهای چهار گزینه ای نیز بر آن دامن زد. متاسفانه امروزه همه راهها از منظر خانواده ها و دانش آموزان به کنکور ختم می شود.
کتابهای چهار گزینه ای که بیشتر برای افزایش مهارت های تست زنی و سرعت است ، نه برای افزودن بر بار علمی ، برای دانش آموزان ما کفایت می کند. درواقع دانش آموزی که هرلحظه اضطراب کنکور را پیش رو دارد، باید همه این کتابها یا دست کم بخش اعظمی از این کتابها را به هر قیمتی فراهم کند. افزایش کتابهای حل المسائل بویژه آنهایی که در رابطه با کتابهای درسی نوشته شده و می شوند نیز از بزرگترین آفات نظام آموزشی کشور به شمار می رود که در بازار فروش کتاب آشفتگی های مخصوص خود را ایجاد کرده است. این قبیل کتابها که موجب تنبلی و رکود ذهن می شوند، رغبت دانش آموز را برای تجزیه و تحلیل مطالب درسی کاهش داده و آسیبهای جدی را متوجه رشد علمی آنها کرده است.
کتابهای حل المسائل تنها دانش آموز را وادار می کند به عنوان یک مصرف کننده صرف ، محصولات دیگران را بگیرد نه به عنوان یک تولیدکننده فکر، روش های تازه تر برای حل مسائل ابداع کند

این کارشناس کتاب بر این باور است که چون در حال حاضر تعداد ناشران بیشتر از کتابفروشی هاست ، بنابراین این کتابفروش نیز کتابی را به فروش می رساند که سود بیشتری داشته باشد، نه کتابی را که اصلح است. بنابراین باید تعداد کتابفروشی ها را افزایش داد.

تکمیل کننده های کتاب های درسی

از لحاظ آموزشی ، حرکت در چارچوب برنامه یا استانداردهای آموزشی مهمترین ویژگی کتابهای کمک آموزشی هستند. نقش مکملی کتابهای کمک آموزشی نیز به شیوه های متنوعی ایفا می شود. در بیشتر کتابهای درسی مفاهیم به صورت حقایق علمی بیان می شوند و کتابهای درسی به علت حجم محدود و مفاهیم گوناگونی که باید به دانش آموز انتقال دهند، به تنهایی نمی توانند از عهده این هدف برآیند و کتابهای کمک آموزشی فرصتی برای پوشش این هدف هستند. کتابهای آموزشی توانسته اند در کنار ابزار پیچیده و سریع توسعه یافته رسانه ای در سراسر نظام آموزشی جهان همچنان اهمیت خود را حفظ کنند و به تحقیق و یادگیری در سطوح مختلف بپردازند.
علیرضا حاجیان زاده ، مدیرکل دفتر انتشارات آموزشی درخصوص مناسب ترین کتابهای کمک آموزشی می گوید: از منظر استانداردهای آموزشی کتابهای کمک آموزشی ای مناسبند که برای یادگیری بیشتر ایجاد انگیزه ، خلاقیت و حرکت کنند و روحیه پژوهشگری و پرسشگری را در آنها تقویت کنند. حاجیان زاده درخصوص افزایش آگاهی خانواده ها و ساماندهی کتابهای کمک آموزشی می گوید: برای این منظور این دفتر چند کار را در اولویت قرار داده است.
طرح ساماندهی کتابهای کمک آموزشی به منظور آگاه سازی والدین و استانداردهای کتابها چند سالی که در حال اجراست. اولین قدم ما در این طرح تولید استاندارد برای این کتابها بود. یعنی چهارچوب هایی را تعریف و تهیه کرده و در اختیار ناشران قرار می دادیم ، خوشبختانه ناشران هم استقبال خوبی داشته اند. در این طرح هر سال کتابهایی که با استانداردهای ما منطبق بوده باشد را در آخر کتابهای درسی معرفی می کنیم که خانواده ها با مراجعه به این صفحات می توانند آنها را با خیالی آسوده تهیه کنند.
مدیرکل دفتر انتشارات کمک آموزشی می افزاید: تهیه مهر استاندارد از برنامه های جدی این دفتر است. از طرفی فرهنگ سازی و اطلاع رسانی به وسیله راه اندازی سایت و چاپ مجلات رشد ویژه مقاطع مختلف تحصیلی نیز از اقدامات دیگر هم در جهت اطلاع رسانی و هم در جهت انتقال مفاهیم و مطالب علمی غیردرسی به دانش آموزان است.
همچنین در جهت تشویق و حمایت از پدیدآورندگان دوره ششم جشنواره کتاب رشد را نیز ویژه دوره ابتدایی و راهنمایی را در آبان سال 86 برگزار خواهیم کرد.