کنفرانس هایی با دستاورد اندک برای فلسطین

موضوع مناقشه فلسطین - اسرائیل در بیش از نیم قرن اخیر، رفتارهای مختلف کشورهای جهان را بویژه در منطقه خاورمیانه به همراه داشته است.

کد خبر: ۱۳۲۲۲۱

در درون کشورهای عربی وجود انشقاق در شیوه برخورد با اسرائیل باعث شده است سیاست های اعراب در مواجهه با تل آویو دچار تکثر شده ، به تبع آن کنفرانس های عربی در خصوص فلسطین با گسست در مصوبات روبه رو شود.
«جام جم» در گفتگو با دکتر اسدالله اطهری *، کارشناس مسائل خاورمیانه به بهانه برگزاری کنفرانس عربی تحریم روابط اسرائیل - که در دمشق آغاز به کار کرده - به واکاوی امکان تحریم اسرائیل از سوی اعراب و مسائل مرتبط با آن پرداخته است.

به نظر جنابعالی ، هدف کشورهای عربی از برگزاری همایش های مختلف در خصوص ایجاد اجماع عربی برای تحریم روابط با اسرائیل چیست؛

اگر بخواهیم این همایش را در چارچوب اتحادیه عرب بررسی کنیم ، باید بگویم این اتحادیه یک نهاد دوران جنگ سرد است که پس از این دوران نتوانسته خود را با نظام نوین جهانی تطبیق دهد. به این دلیل اهداف ، ماهیت و کارکردهای اتحادیه عرب در دوران پساجنگ سرد به دلیل تطابق نداشتن با شرایط جدید، تحت تاثیر قرار گرفته است ؛ البته باید توجه داشت که این موضوع به معنای بی تاثیر بودن فعالیت های اتحادیه عرب در سطح منطقه نیست. به طور نمونه حضور سفرای کشورهای عرب در عراق جدید منوط به سفر عمروموسی ، دبیرکل اتحادیه عرب به این کشور برای بررسی شرایط موجود برای حضور این سفرا شد که بیانگر نوعی سیاست نسبی واحد در این اتحادیه است.از سوی دیگر به نظر می رسد اتحادیه عرب در خصوص موضوع اسرائیل به یک سازش کشیده شده است ، به گونه ای که از یک نوع تقابل فرسایشی حکایت می کند و بر اثر خستگی در این جدال تاریخی به سمت امتیازدهی بیشتر سوق یافته اند؛ بنابراین چنین شرایطی باعث می شود این گونه نشست ها در رسیدن به اهداف خود ناکام بمانند.
به طور اساسی با عنایت به توانایی های محدود اتحادیه عرب در خصوص به کارگیری ابزارهای تحریم علیه اسرائیل به نظر می رسد اعمال تحریم های موثر بر این رژیم آسان نخواهد بود. به اعتقاد بنده ، این گونه کنفرانس ها بیشتر به منظور ایجاد جایگاه میان افکار عمومی جهان عرب صورت می گیرد و آنچنان با دستاوردهای عملی همراه نیست.
به عبارت دیگر، این کنفرانس ها به عنوان ابزار مشروعیت داخلی کشورهای عربی به دلیل حساسیت بالای مردم این کشورها نسبت به فلسطین تلقی می شود.
همچنین باید توجه داشت که روابط پنهان و آشکار برخی کشورهای عربی همچون قطر و امارات عربی متحده با اسرائیل به گسست در تصمیمات اتحادیه عرب برای تحریم تل آویو منجر شده است ، چرا که در سالهای اخیر پایبند نبودن برخی از این کشورها به مصوبات باعث کاهش تاثیرات در کارکردهای اتحادیه عرب شده است. بنابراین حمایت جدی از فلسطین به دلایل مذکور تاکنون از سوی اعراب صورت نگرفته است.

براساس توضیحات جنابعالی ، آیا برگزاری این کنفرانس دستاوردی برای افزایش فشار بر اسرائیل به همراه نخواهد داشت؛

در اینجا باید این نکته را روشن کرد که آیا اعراب درخصوص حمایت از اسرائیل همانند دوران جنگ سرد فکر می کنند یا تفکرات آنان دستخوش تغییر شده است . به نظر می رسد براساس شاخص های موجود و دلایلی که در پاسخ قبلی به آنها اشاره شد، این کنفرانس با دستاوردهای ملموسی همراه نخواهد بود. به اعتقاد بنده تاثیر این کنفرانس ها باید به شکلی باشد که دشمن را بتوان خلع سلاح کرد.
براساس طرح امیرعبدالله که سال 2002در بیروت مطرح شد، اسرائیل باید تا مرزهای سال 1967عقب نشینی کند، اما مقامات تل آویو نشان داده اند که حاضر به مصالحه و عقب نشینی نیستند.اعراب درصددند از طریق این کنفرانس ها توپ تداوم اختلاف را به زمین اسرائیل بیندازند و این سیگنال را برای قدرتهای بزرگ ارسال کنند که اسرائیل حاضر به تعدیل نظرات خود و حل مناقشه نیست ، چرا که اتحادیه برخوردار از ابزارهای مطلوب و موثر برای تحریم اسرائیل نیست.

آیا برگزاری این کنفرانس به دنبال احیای چند ماه اخیر طرح امیرعبدالله در جریان اجلاس سران عرب صورت می گیرد؛

شاخص ها نشان می دهد این کنفرانس به منظور طرح صلح پادشاه عربستان انجام می شود، اما باید توجه داشت که عربستان از توانایی لازم برای ایفای نقش موثر در این خصوص برخوردار نیست.
بتازگی برخی کارشناسان از کنار رفتن مصر از نقش محوری در تحولات خاورمیانه و قرار گرفتن عربستان در این جایگاه سخن می گویند، در حالی که به اعتقاد بنده این تحلیل چندان با واقعیت ها همخوانی ندارد. به نظر می رسد پذیرش طرح امیرعبدالله از سوی اسرائیل با مشکلاتی همچون وجود یک دولت ضعیف در تل آویو، ضربه پذیری تل آویو در جنگ با حزب الله و مشکلات داخلی اسرائیل روبه روست.
بی تردید مقامات اسرائیل تا زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری امریکا در سال 2008و به تبع آن مشخص شدن سیاست های جدید واشنگتن در پذیرش طرحهای صلح ، زمان را به تاخیر خواهند انداخت.

*عضو هیات علمی مرکز مطالعات خاورمیانه