حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
اصل اول موثر بودن و حرفه ای بودن است
روزی که با اسکندری مدیر روابط عمومی معاون برون مرزی به ساختمان در حال تکمیل شبکه press tv رفتیم، مقابل ساختمانی بلند ایستادیم.
اسکندری نگران پارک پاترول خود در کوچهای بود که شیب تندی داشت. پس از پارک خودرو، اسکندری ما را به طبقات مختلف این ساختمان برد و استودیوهای در حال ساخت و دیگر فضاهایی را که در حال تکمیل شدن بود، به ما نشان داد. همه چیز بوی تازگی میداد. کارگرهایی که در حال تبدیل حیاط آن برج به استودیوهای پخش خبر بودند و بوی رنگی که در ساختمان میآمد در آن هوای لطیف کوهستانی حس خوبی در آدم ایجاد میکرد. این بوی آشنایی است که هر چند سال یکبار هنگام راهاندازی شبکههای جدید در صداوسیما به مشام میخورد. این بار هم موضوع بحث ما با مصاحبه شونده درباره راهاندازی شبکهای جدید بود. شبکه خبری انگلیسی که بزودی فعالیت خود را آغاز خواهد کرد و محمد سرافراز مسوولیت کارهای آن را به عهده دارد.
صداوسیما شبکههای مختلفی دارد که در بخشهای مختلف خود، اخبار انگلیسی نیز پخش میکنند. چه ضرورتی وجود دارد که یک شبکه مستقل انگلیسی زبان هم از سوی صداوسیما راهاندازی شود؛
ایجاد شبکههای تلویزیونی تاثیرگذار در صحنه بینالمللی کار بسیار مشکلی است. این تصور که با یک بخش خبر انگلیسی یا عربی در یک بخش خبری فارسی بتوانیم در سطح بینالمللی حرف زیادی بزنیم عملی نیست و این مسیر ما را به سمت هدف هدایت نمیکند. به همین دلیل سازمان صداوسیما از چند سال گذشته به این فکر افتاد که برای خارج کشور و در صحنه بینالمللی بتواند شبکههای تاثیرگذار خبری تاسیس کند تا متناسب با تحولات این شبکهها بتوانند نقش خود را ایفا کنند. شبکه العالم اولین شبکه از این دست بود که به زبان عربی در زمان حمله امریکا به عراق راهاندازی شد و پوشش جهانی دارد. مخاطبان اصلی آن هم در کشورهای خاورمیانه و عربی هستند. بازتابهای شبکه هم نشان داد که ما در ابتدای کار هدفگذاری درستی داشتیم. این شبکه در همان زمان در فاصله کوتاهی به پر مخاطبترین شبکه عربی در عراق تبدیل شد. در حال حاضر هم برای راهاندازی شبکه انگلیسی، هدف اولیه ما جذب مخاطبان انگلیسی زبان در نقاط مختلف دنیا بخصوص اروپا و امریکاست.
در حال حاضر در منطقه خاورمیانه خیلی از مردم با دیدن برنامههای شبکه العالم با دیدگاههای جمهوری اسلامی آشنا شدند. اما در طیف مقابل در امریکا و اروپا از این جهت یک خلاء داریم. این خلاء در شرایطی است که رسانههای قدرتمندی در این منطقه علیه جمهوری اسلامی و مردم کشورمان فعالیت میکنند. البته مخاطبان انگلیسی زبان در کل دنیا بیش از عرب زبانها هستند و به همین دلیل این شبکه در آسیا و دیگر نقاط دنیا هم میتواند مخاطب داشته باشد.
با توجه به حساسیت زبان، نیروهای فعال در این شبکه از کجا و چگونه گزینش میشوند؛
برای پیدا کردن نیروهای متخصص در دو بخش داخل و خارج فعالیتهای خود را آغاز کردیم. در داخل کشور هفت مرحله امتحان و آموزش را گذاشتیم تا نیروهایی که قابلیت فعالیت در این شبکه را دارند بعد از شناسایی به کار بگیریم. اولین مرحله آزمون زبان انگلیسی است که بعد از پذیرفته شدن داوطلبان در این مرحله، افراد به مرحله بعدی راه مییابند و آموزشهای مختلف میبینند و پس از آن کار آزمایشی خود را آغاز میکنند. خوشبختانه تعداد ایرانیانی که بزرگ شده کشورهای اروپای غربی و امریکا هستند یا در آنجا زندگی کردند خیلی زیاد است و از این نظر مشکل خاصی نداریم. البته نیروهای خارجی هم برخی از دست اندرکاران این شبکه را شکل خواهند داد که از طریق انتشار آگهی در نشریات خارجی در صدد جذب آنها هستیم.
در راهاندازی شبکه العالم، معاونت برون مرزی برای این شبکه اسمی عربی و غیر ایرانی انتخاب کرد. چرا برای شبکه انگلیسی زبان هم سراغ نامی خارجی رفتید؛
برای انتخاب اسم باید به چند مساله توجه کرد. یکی اینکه اسم برای حوزه مخاطب مانوس باشد. دیگر اینکه تلفظ آن روان باشد. دیگر آنکه نام مشابهی نباشد. در زبان انگلیسی اسمهای زیادی برای یک شبکه خبری از سوی کشورهای مختلف استفاده شده است یا در سایتهای خبری مورد استفاده قرار گرفته بود که ما نمیتوانستیم از آن اسامی استفاده کنیم. کلمه press قبلا به معنای خبر مکتوب بود و در حال حاضر به معنی رسانه و کار رسانهای به کار گرفته میشود و به همین دلیل اسم با مسمایی است و هیچ شبکهای این نام را انتخاب نکرده است.
پس با این نام دیگر تمرکز شما فقط روی اخبار نیست و برنامههای تولیدی هم خواهید داشت؛
بله. این شبکه ساختاری سیاسی خبری دارد. دنیا هم دنیای پر تحولی است و بخشی از برنامههای ما هم برنامههای سیاسی و مستند تولیدی خواهد بود. در حال حاضر هم بخش عمدهای از برنامههای مستند ما در حال تولید است و در امریکا، چند کشور اروپایی، افغانستان، لبنان، عراق، امریکای لاتین و... برنامههای مستندی در حال تولید است.
در شبکه سحر با ممنوعیت پخش برنامهها روی یک ماهواره از سوی کشور فرانسه بخش عمدهای از مخاطبان از تماشای برنامهها محروم شدند. با توجه به نظر نه چندان مساعد دنیای غرب به برنامههای صداوسیما آیا پیشبینی لازم برای جلوگیری از مشکلات مشابه انجام شده است؛
شبکه سحر در زمانی که از ماهواره هات برد و یو تل ست پخش میشد تنها روی این ماهوارهها قرار داشت و فرانسویها به یک دلیل واهی گفتند باید از روی این ماهواره برداشته شود. بعدها با اقداماتی که شد شبکه روی این ماهواره هم قرار گرفت. اما برای شبکه پرس تی وی ماهوارههای مختلفی را در نظر گرفتهایم و برای پخش برنامه در اروپا، به این دو ماهواره خیلی اتکا نداریم و برای هر منطقه ماهوارهای را که بیشترین مخاطب در آن منطقه را دارد انتخاب خواهیم کرد.
چه تعداد از نیروهای خبری خبرنگاران شما خارجی خواهند بود و احتمالا در چه مناطقی دفتر خبری خواهید داشت؛
اکثر خبرنگاران شبکه، ایرانی خواهند بود. البته از خبرنگاران خارجی هم استفاده خواهیم کرد. برای دفاتر خبری هم تلاش خواهیم کرد تا حداقل در 40 نقطه خبرساز دنیا خبرنگار داشته باشیم. در جایی مانند امریکا هم قطعا بیش از یک خبرنگار خواهیم داشت.
نتیجه تلاش شما راهاندازی شبکهای است که در شبانهروز چند ساعت برنامه خبری پخش میکند؛
قرار است برنامههای این شبکه 24 ساعته پخش شود.
پخش آزمایشی برنامهها آغاز شده؛
نه. فعلا تیزر شبکه روی چند شبکه ماهوارهای که با آنها قرارداد داریم پخش میشود و وب سایت شبکه هم راهاندازی شده است.
تجهیزات فنی شبکه تا چه حد به استانداردهای جهانی نزدیک است؛
تجهیزات فنی شبکه دیجیتالی است. برای بخش خبر هم از یک نرم افزار بسیار پیشرفته استفاده میکنیم که از سوی متخصصان داخلی برای اتاق خبر نوشته شده است که با استفاده از آن مجموع فرایند دریافت خبر، آرشیو، اطلاعات و... به صورت دیجیتالی انجام میشود.
در راهاندازی شبکه العالم از نیروهای عرب زبان زیاد استفاده کردید و بخش عمدهای از نیروهای اتاق خبر شما عرب زبان بودند. در این شبکه پرس تی وی هم از این الگو استفاده خواهید کرد؛
در راهاندازی شبکه العالم با یک محدودیت مواجه بودیم و آن مربوط به زبان عربی میشد. افراد مسلط به آن نوعی از زبان عربی که مورد قبول مخاطبان عرب زبان باشد خیلی در میان ایرانیان زیاد نیست ولی در شبکه پرس ایرانیان زیادی هستند که به دلیل زندگی در اروپا و امریکا بخوبی به زبان انگلیسی میتوانند صحبت کنند.
وب سایت شبکه کارکرد خبرگزاری هم دارد؛
بله. قرار است در آینده این اتفاق بیفتد. در نهایت ما با یک مجموعهای از خبرنگاران این شبکه و سایر شبکههای برون مرزی مانند العالم و خبرنگاران رادیوهای محلی در آینده یک سایت با کارکرد خبرگزاری ایجاد میکنیم.
خبرنگاران ایرانی که برای حضور در دفاتر خبری خارج از کشور اعزام میشوند؛ حتما باید کارمند رسمی سازمان و متاهل باشند. این مساله دایره انتخاب را خیلی محدود کرده است. در مورد شبکه شما هم چنین محدودیتی وجود دارد؛
این دسته از خبرنگاران ما اغلب ایرانی نیستند که دارای چنین مشکلی باشند. در جایی هم که دفتر داریم از روش خود استفاده میکنیم.
این روش چیست؛
از روش سازمان متفاوت است.
نمیخواهید لو بدهید؛
از نظر ما اصل اول موثر بودن و حرفهای بودن کار خبر و خبرنگار و مسوول دفتر است. اگر این اصل را بپذیریم بقیه مشکلات را حل خواهیم کرد.
مسائل مالی برای خبرنگاران خارجی معمولا مهم است. مسوول دفتر خبرگزاری الجزیره در بیروت ماهی 15 هزار دلار دستمزد میگیرد، اما مسوول دفتر ایران ماهی3 هزار دلار دستمزد میگیرد. با این مسائل چگونه کنار میآیید؛
مسائل مالی یکی از مشکلات اساسی ماست. برای مقایسه بهتر باید بگویم بودجه سالانه شبکه bbcworld سالانه 510 میلیون یورو است که بودجه این بخش از کل صداوسیمای ما بیشتر است. در بازدیدی که از شبکه الجزیره داشتیم، مسوولان آن شبکه گفتند بودجه جاری این شبکه 95 میلیون دلار است. این مبلغ منهای بودجه سرمایهگذاری این شبکه است. حقیقت این است که کار رسانهای در صحنه بینالمللی با نرخهای مشخصی همراه است. افراد متخصص هم با استفاده از این پیشنهادهای مالی مرتب جابهجا میشوند. البته ما هم با این مشکل مواجه هستیم. راه حل آن هم این است که مسوولان کشور به کارهای رسانهای توجه بیشتری کنند. بخصوص در شرایط فعلی که ما به سمت فضای رسانهای پر تنشی میرویم. در ماههای اخیر خیلی از کشورها شبکه انگلیسی زبان راه انداختند. حتی روسیه که هیچگاه به دنبال این مساله نبوده شبکه انگلیسی زبان راهاندازی کرده است. اگر ما دیر بجنبیم و خوب سرمایهگذاری نکنیم، عقب میافتیم و معلوم نیست بعدها بتوانیم در آینده جبران کنیم.
شبکههای خارجی بر خلاف شبکههای داخلی سیستم اداری خیلی گستردهای ندارند. پرس تی وی از این نظر چگونه خواهد بود؛
قبول دارم که بخش اداری شبکههای تلویزیونی ما بخش پر حجمی است، اما تلاش کردیم در شبکههایی که راه میاندازیم خلاف این رویه عمل کنیم. در العالم تعداد نیروهای یک شبکه 24 ساعته در تحریریه حتی از الجزیره کمتر است. در پرس تی وی هم همین است. بخشی از این مساله به دلیل نرم افزاری است که تهیه کردیم و باعث میشود یک نفر بتواند خبرها را از منابع تصویری و مکتوب بگیرد و خودش ویرایش و اصلاح کند. خود این سیستم جوری است که اجازه نمیدهد تعداد زیادی کار کنند و باید افرادی محدود اما با مهارت بالا کار کنند و به همین دلیل خواه ناخواه تعداد اندکی نیرو در این شبکه حضور خواهند داشت.
طبق یک نظر سنجی شبکه العالم در جنگ اخیر لبنان بین رسانههای عرب زبان رتبه هشتم را کسب کرد. از نظر شما این مساله قابل قبول است؛
این گزارش غیر دقیقی بود که ما هم درباره آن توضیح دادیم. در طول جنگ لبنان تعداد زیادی از شهرهای جنوب لبنان خالی از سکنه بود، اما در شهر نبطیه افراد به شکل عبوری از این محل میگذشتند، زیرا در آن شرایط جنگی افراد آواره بودند و دسترسی به برنامهها نداشتند.
بر اساس برآوردهای کارشناسان منطقهای شبکه العالم در جنگ لبنان شاید شبکه سوم بود و از نظر کاری خیلی فعال و جدی بود. البته این مساله هم دلیل داشت و کارهایی که این شبکه انجام میداد در شبکههای دیگر اتفاق نمیافتاد. ما 8 خبرنگار در مناطق مختلف لبنان داشتیم و حوادث مختلف را به صورت زنده پوشش میدادیم. در نبطیه و مناطق جنوب خبرنگار العالم از روز اول تا آخر حضور داشت. غیر از آن از جبهه مقابل هم خبر داشتیم و یکی از خبرنگاران شبکه در شمال فلسطین موشکبارانهای حزبالله را هم پوشش میداد و این خبرنگار حتی تا نزدیک جبهههای شمالی اسرائیلیها علیه لبنانیها هم رفته بود.
این شبکه از ظرفیت برون مرزی و ترجمه عبری به عربی هم استفاده کرد و بسیاری از اخبار و مطالب به صورت مستقیم ترجمه میشد که این کار فوقالعاده و از جهاتی منحصر به فرد بود.
پس چرا سیدحسن نصرالله در طول جنگ 3 مصاحبه با الجزیره میکند اما با شبکه العالم مصاحبه نمیکند؛
این مساله به تنهایی ملاک نیست. البته این مساله را باید از سیدحسن پرسید. تا آنجا که میدانم او موافقت کرده تا با العالم مصاحبهای داشته باشد. سیدحسن بیشترین مصاحبه را با المنار ارگان خود انجام داده است. اگر قرار بود با شبکههای پر مخاطبتر مصاحبه میکرد باید با سی ان ان، بی بی سی و العربیه مصاحبه میکرد اما او از فعالیتهای شبکه العالم تشکر کرده است.
شبکههای برون مرزی بازتاب بیرونی خوبی دارند، اما در داخل کشور بازتاب خوبی ندارند. چرا العالم هیچگاه به یک تلکس خبری برای دیگر رسانهها تبدیل نشد و محدود به فضای خارجی و بیرونی شد؛
این را باید از همان رسانهها و جامجم سوال کرد که چرا تنبلی میکنند و از اخبار تولیدی العالم استفاده نمیکنند؛ رسانههای داخلی ما طرفدار کار راحت و روان هستند. شبکه العالم مدتی قبل تصاویری زنده از حضور اسرائیلیها در کنار یکی از دروازههای ورودی به بیتالمقدس و تخریب دیواری با بولدزر نشان داد. خبرنگار العالم در این صحنه حضور داشت و این گزارش را ارسال کرد. نشریات میتوانند از این تصاویر استفاده کنند، اما به جای منابع داخلی به سراغ خبرگزاریهای خارجی میروند که آنها هم این مسائل را درست منعکس نمیکنند.
خود شما در بخش تولیدات ضعفی درباره معرفی نمیبینید؛
البته کار شبکههای داخلی ایدهآل نیست و حتما میتواند خیلی بهتر باشد، اما برای انعکاس در داخل حتما میتوان بهتر کار کرد.
لوگو و موسیقی همیشه جزو مهمی از کارهای رسانهای در شبکههای تلویزیونی است. در این زمینه العالم هم چندان حرکت خوبی نداشت.
بله. اما برای شبکه پرس چون فرصت داشتیم، از نظر لوگو، موسیقی، آرمها، تایتلها، حروف و رنگها فکر مشخصی داریم و همه چیز حرفهای خواهد بود.
پخش رسمی شبکه چه زمانی آغاز میشود؛
حدود دو تا سه ماه دیگر آغاز میشود. بخشی از امکانات مورد نیاز ما هنوز تحویل داده نشده است.
سیاستهای خبری شما در این شبکه با واحد مرکزی خبر تفاوت خواهد داشت؛
بله. این تفاوتها را در طول کار خواهید دید.
رضا استادی
گفت و گو
