ایمنی غذایی ، دغدغه همه دنیا

زمزمه انتقال نظارت بر ایمنی صنایع غذایی از وزارت بهداشت به وزارت صنایع و شورای عالی استاندارد ، نگرانی هایی را در سطح جامعه ایجاد نموده است.

کد خبر: ۱۲۵۳۷۱

از این که تصمیم به این انتقال و تدوین لایحه ای برای آن تا چه اندازه مبتنی بر دلایل علمی و کارشناسی بوده و اکنون این لایحه در چه مرحله ای از اجرایی شدن قرار دارد اطلاع دقیقی در دست نیست اما نگارنده وظیفه خود می داند با معرفی ساختار استاندارد توصیه شده توسط سازمان جهانی بهداشت و اشاره به سیستم های ایمنی غذا در کشورهای توسعه یافته در جهت جلوگیری از خطایی که ممکن است سلامت آحاد مردم را به مخاطره اندازد ، قدمی بردارد.
امروزه مصرف کنندگان نیز توجه بی سابقه ای به روشهای تولید ، فراوری و توزیع پیدا کرده اند و به طور فزاینده ای از دولت هایشان مسوولیت پذیری و محافظت از سلامت غذایشان را می طلبند. این در حالی است که تخصصی نبودن نظارت ، نقص قوانین ، چندگانه بودن سازمانهای ناظر و ضعف در پایش ، فرابینی و اجرا از کارایی و تاثیر کنترل دولت بر ایمنی غذایی خواهد کاست.
سیستم کنترل غذا توصیه شده توسط سازمان جهانی بهداشت اینگونه تعریف می شود: یک فعالیت قانونی اجباری که توسط مسوولان ملی یا منطقه ای برای حمایت از مصرف کننده و تضمین سلامت و ایمنی تمام غذاها طی فرآیند ، تولید ، دستکاری ، ذخیره و توزیع برای مصرف انسان اجرا می شود.
اولین وظیفه سیستم کنترل غذا اجرایی کردن قانون غذا و حمایت از مصرف کننده در برابر غذای مخاطره آمیز ، ناخالص و تقلبی بوسیله جلوگیری از فروش غذایی است که طبیعت ، اجزا و یا کیفیت مورد تقاضای خریدار را ندارد. چنین سیستمی باید دربرگیرنده تمام محصولات غذایی فرآیند شده و موجود در بازار مصرف کشور از جمله غذاهای وارداتی باشد. این سیستم باید مبنای قانونی و طبیعت الزام آور داشته باشد.
با وجود این که ارکان و اولویت های هر سیستم در کشورهای مختلف متفاوت است ، لیکن بیشتر سیستمها به طور مشخص از ارکان زیر تشکیل شده اند:
قوانین و ضوابط غذا: این قوانین باید قابل اجرا، شفاف ، مبتنی بر توصیه های علمی مستقل و بر مبنای سطوح غیر قابل قبول ریسک برای سلامت باشند.
مدیریت کنترل غذا: سیستم موثر کنترل غذا نیازمند خط مشی و هماهنگی کارآمد در سطح ملی است. مسوولیت های اصلی شامل ایجاد مقیاس های قانونی ، تشکیل سیستم پایش ، تسهیل توسعه پایدار و تامین راهنمای خط مشی ها است.
خدمات نظارتی: اجرای قوانین غذا به سرویس نظارتی صادق ، موثر ، آموزش دیده و خبره در حوزه بهداشت نیاز دارد. بازرسان غذا ماموران کلیدی هستند که تماس روزانه با صنایع غذایی ، تجارت و جامعه دارند.
خدمات آزمایشگاهی ، پایش غذا و داده های اپیدمیولوژیکی: آزمایشگاه ها از اجزای ضروری سیستم کنترل غذا هستند. باید تجهیزات دقیق و نیروی انسانی ماهر کافی در اختیار داشته باشند.
آموزش ، بازآموزی ، اطلاع رسانی و تبادل اطلاعات: یک قاعده بسیار مهم برای سیستم کنترل غذا انتشار اطلاعات ، آموزش و توصیه به مشتریان در سراسر زنجیره مزرعه تا سفره است. نظر به افزایش روزافزون بیماری های ناشی از غذا در جهان و اختلال ایجاد شده ناشی از بحث های مداوم پیرامون الزامات ایمنی و کیفیت غذا در تجارت جهانی ، بسیاری از سیستم های ایمنی غذا در حال بازنگری و تقویت خود هستند. بنابراین بیش از هر زمان دیگری وجود یک سیستم ایمنی غذا مبتنی بر تجزیه و تحلیل ریسک برای کشورهای در حال توسعه ضروری به نظر می رسد. طبیعی است که این سیستم باید رویکرد بهداشتی سلامتی را دنبال نماید زیرا هدف نهایی آن حمایت از سلامت مصرف کننده می باشد.
با بررسی سیستمهای ایمنی غذا در کشورهای پیشرفته ملاحظه می شود که تمامی آنها مبتنی بر ارزیابی ریسک هستند و کلیه مراحل تجزیه و تحلیل ریسک یعنی ارزیابی ، مدیریت ، و تبادل اطلاعات ریسک را به شکل سازمان یافته انجام می دهند. چون رویکرد بهداشتی دارند یعنی هدف تامین سلامت در مصرف کننده را دنبال می کنند ، بنابراین مدیریت آنها در سازمانهای متولی بهداشت و سلامت متمرکز است و با بقیه سازمانهای درگیر در زنجیره غذا (مثل بخش کشاورزی) به صورت کاملا تعریف شده ، تبادل اطلاعات دارند.
با توجه به آنچه گفته شد باید اذعان داشت که اگر در لایحه اخیر تمرکز نظارت بر مواد غذایی از مرحله تولید تا مصرف را یک گام به پیش فرض کنیم ، انتقال وظیفه این نظارت از وزارت بهداشت به زیر مجموعه وزارت صنایع دوگام به پس تلقی می شود. ما نیز برای تضمین ایمنی و کیفیت محصولات غذایی خویش نیازمند نهادی مستقل و متمرکز با بستری بهداشتی هستیم . باور کنیم کشور ما جزیره ای جدا افتاده از جامعه جهانی نیست.