عدن، کانون زور‌آزمایی عربستان و امارات

شورای انتقالی جنوب یمن که مورد حمایت امارات متحده است با انتشار بیانیه‌ای از کشورهای عضو ائتلاف عربی وابسته به عربستان خواست تا در برابر اراده مردم جنوب یمن تسلیم و اجازه دهند که مردم عدن دولت مورد نظر خود را تشکیل دهند. به لحاظ نظامی اکنون شورای انتقالی یمن جنوبی بر تمام تاسیسات دولتی مسلط شده و وزرای کابینه عبد ربه منصور هادی نیز به عربستان گریخته و عملا شورای انتقالی یمن جنوبی حاکمیت خود را بر این منطقه راهبردی اعمال کر‌ده است.
بیش از یک میلیون نفر از ساکنان عدن در یک راهپیمایی گسترده، خواهان جدایی یمن جنوبی از یمن شمالی شده‌اند و شورای انتقالی نیز این راهپیمایی را به مفهوم همه‌پرسی جدایی یمن جنوبی تلقی کرده. عبدالملک المخلافی، وزیر خارجه سابق دولت عبد ربه منصور هادی ضمن انتقاد شدید از سیاست‌های ائتلاف عربی در مقابل مردم یمن جنوبی تاکید کرد مردم یمن جنوبی اطمینان خود را نسبت به سیاست‌های غیر‌شفاف عربستان و ائتلاف عربی از دست داده‌اند. شرایط حاکم بر یمن جنوبی اکنون به شدت بحرانی شده و این احتمال وجود دارد که جریان‌های موجود در یمن جنوبی به‌ویژه شورای‌انتقالی به‌صورت یکجانبه جدایی رسمی عدن از یمن شمالی را اعلام کنند.
پس از سفر اخیر محمد بن زاید، ولیعهد امارات به ریاض وگفت‌وگو با سلمان بن عبد العزیز، پادشاه عربستان موضوع تشکیل یک کمیته مشترک سعودی - اماراتی برای جلو‌گیری از تجزیه یمن در دستور کار قرار گرفت، اما ظاهرا شورای انتقالی یمن جنوبی بر جدایی این منطقه از پیکره یمن اصرار دارد.
یمن جنوبی تا قبل از سال 1990 تحت عنوان «جمهوری دموکراتیک خلق یمن» یک کشور مستقل به شمار می‌رفت، اما سرانجام پس از یک سلسله مذاکرات بین دولتمردان یمن شمالی و جنوبی، این دو بخش در یکدیگر ادغام شده و یک‌کشور واحد را تشکیل دادند.
اما علی عبدا... صالح، دیکتاتور سابق و مقتول یمن در سال 1993 بر‌خلاف توافق به‌عمل آمده رهبران یمن جنوبی را از ساختار قدرت خارج و خود قدرت را در اختیار گرفت. از آن زمان اهالی یمن جنوبی تصور می‌‌کنند شهروند درجه 2 هستند و به اندازه کافی در ساختار قدرت نقشی ندارند به همین دلیل از سال 2011 و پس از سرنگونی علی‌عبدا... صالح، دیکتاتور سابق یمن، عربستان سعودی و امارات، عبد ربه منصور هادی - که از اهالی جنوب یمن است ـ به عنوان رئیس‌جمهور یمن بر مردم این کشور تحمیل کردند.
اختلافات بین جریان‌های سیاسی یمن جنوبی و شمالی بر سر تقسیم قدرت همچنان ادامه یافت، زیرا عبد ربه منصور هادی به جای حفظ منافع مردم یمن شمالی و جنوبی تلاش کرد تا سیاست‌های عربستان را در یمن اعمال کند. رخدادهای اخیر عدن و تصرف کاخ ریاست‌جمهوری و مقر‌حکومتی یمن بحران جدیدی را در این منطقه به‌وجود آورد، زیرا بروز اختلاف بین امارات و عربستان تاثیر خود را بر شرایط سیاسی یمن جنوبی باقی گذاشت.
یمن‌جنوبی در حقیقت کانون نفوذ سیاسی امارات به‌شمار می‌رود و این کشور پس از چهار‌سال همراهی با عربستان در جنگ علیه مردم بیگناه یمن اکنون تصمیم دارد سهم بیشتری در یمن داشته باشد‌. امارات برای تسلط بر تنگه باب‌المندب به‌شدت در پی تجزیه یمن است و از این‌رو شورای انتقالی را برای فراهم کردن مقدمات تجزیه یمن جنوبی ایجاد کرد و مساله جدایی یمن جنوبی از پیکره یمن تقریبا به نقطه غیرقابل باز‌گشتی رسیده است. اگر یمن‌جنوبی تجزیه شود تقابل پنهانی بین امارات و عربستان در دو‌حوزه سیاسی و نظامی مدت‌های طولانی ادامه خواهد یافت و به دلیل این‌که مردم یمن شمالی دشمنی دیرینه‌ای با عربستان دارند قطعا این کشور در آینده هیچ‌گونه جایگاهی در ساختار سیاسی یمن نخواهد داشت.

حسن هانی‌زاده

کارشناس مسائل غرب آسیا