فرصتی برای نمایش زن‌های واقعی

اگر موقع پخش سریال‌ها باشد، زن‌ها اغلب موجودات بدبختی هستند. نشسته‌اند تا یکی بیاید خوشبخت‌شان کند یا افتاده‌اند در دام بدبختی‌هایی که خودشان هیچ نقشی در آن ندارند. مستندهای واقع‌نما، احتمالا باید آخرین امید ما زن‌ها باشند، برای نمایش حضور واقعی یک زن؛ اما راستش را بخواهید، جز همین یکی، من نمونه موفق دیگری ندیده‌ام!
برنامه مستند واقع‌نمای قبلی که به توصیه دوستان دیدم، ترکیبی بود از شیرین‌زبانی کودکان، خوشگذرانی مردها و حضور حاشیه‌ای زن‌ها که آن هم محدود بود به عوض کردن لباس بچه و خندیدن به شوخی‌های بابا! وقتی از تیم سازنده این برنامه پرسیدم چرا نقش زن‌ها در این برنامه تا این حد منفعل و بی‌مایه است، محدودیت‌های سیما را بهانه کرد و گفت حجاب ال بود و شوخی با زن‌ها بل بود. از همین بهانه‌های همیشگی! با این حال اخیرا یک برنامه دیدم که نقش زن در آن خیلی واقعی بود؛ همین مستند مسابقه «خانه ما».
موضوع برنامه طوری است که اگر می‌خواستی زن‌ها را منفعل و حذف کنی، از بیخ و بن بی‌معنا می‌شد. فکر کنید وقتی اصل مسابقه به محدودیت مواد مصرفی خانه برمی‌گردد، چطور می‌شود مادر خانواده را حذف کرد؟ زنی که مدیر خانه و زندگی ا‌ست، نقش اصلی را در مدیریت مصرف دارد و بی او، این برنامه شیر بی‌یال و دم و اشکمی می‌شد، شبیه بعضی دیگر از برنامه‌ها.
تیم تولید خانه ما لابد با همان محدودیت‌هایی مواجه است که هر برنامه دیگری دارد.
عرف جامعه که زنان را به سمت حضور کمرنگ‌تر و حرف زدن کمتر در مقابل دوربین می‌برد، داشتن حجاب در خانه که موجب محدودیت‌هایی چه برای زن و چه برای فیلمبرداری است و البته نگاه‌های مردم به زنانی که بخواهند نقش پررنگی داشته باشند. همه اینها می‌توانست موجب شود کارگردانان خانه ما دستور عقب‌نشینی را برای زنان صادر کنند و بگویند شما بی‌زحمت همان جا روی مبل بنشین و لبخند بزن و ببین که بابا و بچه‌ها چقدر بامزه مسابقه را پیش می‌برند! اما این تیم، تصمیم دیگری گرفت. زنان را نشاند دور میز و ناگهان تبدیل شد به یک مستند واقع‌نمای واقعا واقعی! برنامه‌ای که در آن زنان شبیه واقعیت خودشانند:
مدیران خانه ما!

منصوره مصطفی‌زاده / نویسنده