jamejamnashriyat
کد خبر: ۱۲۱۵۷۶۴   ۱۵ تير ۱۳۹۸  |  ۰۰:۰۱

استفاده از خدمات مشاوره قربانی نبود متولی مشخص برای صدور مجوز مراکز مشاوره است

بــازار مشاوره نیازمند مشاوره

آشفته بازار مراکز مشاوره تمامی ندارد. یک روز مساله بر سر حق ویزیت‌های مشاوره و یک روز دیگرزمان استاندارد مشاوره دادن جنجال به پا می‌کند. در این میان صدور مجوز از سوی چند نهاد همیشه مساله ساز بوده است. در حالی که مشاوران، برای دریافت پروانه دفتر سراغ سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره می‌روند، سازمان بهزیستی هم خود را محق می‌داند تا برای مشاوران مجوز تأسیس دفتر مشاوره صادر کند. بحث اما به صدور مجوز خلاصه نمی‌شود، برگزاری دوره‌های پیشرفته، حق ویزیت و نظارت بر کار و عملکرد مشاوران هم از بحث‌هایی است که در این بین باید به آن توجه کرد. اتفاقی که در بین دعوای بین نظام مشاوره و سازمان بهزیستی به فراموشی سپرده شده است و روان مردمی را که برای درمان به مشاوره مراجعه می کنند هدف قرار داده است.

سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره در اوایل دهه 80 تأسیس شد. سازمانی که با هدف صدور شماره و پروانه کار برای روان‌شناسان و مشاوران، نظارت بر کیفیت کار تخصصی و تعیین و تکلیف تعرفه‌های روان‌شناسی کار خود را شروع کرد. پیش از این اما سازمان بهزیستی که سال 59 تأسیس شده، به جز وظایف خدماتی به گروه‌های هدفش وظیفه ارائه خدمات مشاوره را هم داشته است و کلینیک‌های خدمات بهزیستی و مددکاری اجتماعی مانند مشاوره نیز در این سازمان انجام می‌شده است. بعد از تشکیل سازمان نظام مشاوره هم این روند ادامه پیدا کرد.
چه ایرادی دارد که هر دو سازمان مجوز پروانه فعالیت را صادر کند، مشکل کجاست؟ جواد صالحی، عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد و عضو انجمن روان‌شناسی انگلستان که پروانه فعالیت در این کشور را هم دارد، در این خصوص به ما می‌گوید: «ما با تعدد سازمان‌ها در اجازه صدور پروانه و تنوع دیدگاه‌های روند صدور مجوز رو به رو هستیم و ایجاد هماهنگی با این سازمان‌ها سخت است.» یکی از مسائل مهمی که در روند صدور پروانه کار باید به آن توجه شود، توجه و بررسی صلاحیت افراد برای انجام مشاوره است. هر چه باشد، رشته‌های انسانی مانند روان‌شناسی و مشاوره گستردگی زیادی دارد. به گستردگی علوم انسانی باید تعدد مراکز و آموزشگاه‌ها را هم اضافه کرد. از دانشگاه‌ها و مراکز پیام نور، غیرانتفاعی، آزاد و دولتی‌های سطح یک، دو و سه، همه در مقاطع مختلف دانش‌آموخته رشته‌های علوم‌انسانی تربیت می‌کنند. اینها همه در حالی است که در بسیاری از دانشگاه‌ها حتی وحدت سرفصل درسی و کتب درسی هم وجود ندارد و فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها هم بعد از فارغ‌التحصیلی، برای شروع به کار و کسب تجربه، دوره‌های کارورزی نمی‌گذرانند. از نظر صالحی، قبل از صدور مجوز، باید صلاحیت کسی که می‌خواهد مجوز کار دریافت کند، بررسی شود.
نظارتی وجود ندارد
کم نیستند کارشناسانی که ادعا می‌کنند بسیاری از مشاوران کنونی، کارشان صددرصد اشتباه است و روش مناسبی برای مشاوره ندارند. عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی دراین باره توضیح می‌دهد که قبل از صدور مجوز باید امکانات تربیتی مرکزی که مشاوری از آن فارغ‌التحصیل شده است، بررسی شود. صالحی معتقد است که همه مشاوران باید دوره‌های کارورزی را بگذرانند و استادی هم مسؤولیت کار حرفه‌ای را حداقل تا پنج سال، به عهده بگیرد، چراکه هر کدام از مشاوران، قرار است با افراد نیازمند راهنمایی در تعامل باشند و برای مشاوره نمی‌توان این نکته را نادیده گرفت، مشکلاتی که برای صدور مجوز هنوز به آن توجه نمی‌شود. به خاطر همین است که صالحی می‌گوید بعد از صدور مجور هم باید نظارت‌ها وجود داشته باشد و زمانی که دو سازمان مسؤولیت صدور پروانه را داشته باشند، امکان تعامل نظرات وجود ندارد. به جز این، بالا بردن کیفیت از همه چیز مهم‌تر است. از نظر عضو انجمن روان‌شناسی انگلستان، هر سازمانی که مجوز صادر می‌کند، باید به فکر ارتقای سطح کیفیت کار روان‌شناسان و مشاورانش هم باشد و باید هر دو سال یک بار دوره مشاوره تشکیل دهد و در صورتی که یک مشاور در دوره‌های ارتقای سطح شرکت نکند به او اجازه تمدید پروانه را ندهد. مساله تعداد ویزیت اما به حق‌الزحمه می‌رسد که از نظر صالحی باید بررسی شود. این در حالی است که با تعیین خدمات بیمه‌ای می‌توان به مشاوران کمک کرد. اتفاقاتی که با معلوم شدن متولی صدور پروانه اجازه کار، قابل اصلاح است.
جای خالی یک شورا
دربازار مشاوره مشکلات زیادی وجود دارد،اما متولی اصلی صدور پروانه برای مشاوران هنوز مشخص نیست. صالحی معتقد است که مثل کشورهای دیگر مانند انگلستان و سوئد باید نظام روان‌شناسی و مشاوره مسؤولیت این مهم را قبول کند. درست مانند نظام پزشکی و نظام پرستاری که بهترین صلاحیت برای بررسی تایید یک مشاور را دارند؛ بنابراین از نظر او، نظام روان‌شناسی، صلاحیت اعطای پروانه برای تأسیس مراکز را دارد. هرچند به گفته صالحی نظام روان‌شناسی و مشاوره به خاطر تمام مشکلاتی که دارد، در حال حاضر نمی‌تواند این مسؤولیت را قبول کند. او یک پیشنهاد دارد: ‌«همه چیز باید در قالب یک شورای هماهنگی و به همراه بهزیستی انجام شود و با تعامل و هماهنگی بین سازمانی، استانداردسازی انجام شود.»
آن‌طور که او می‌گوید البته باید چشم‌انداز این تعامل و همکاری مشخص شود و درنهایت کوتاه‌مدت مانند پنج‌ساله و یا ده ساله باشد و بعد از رسیدن به ساختار و کسب تجربه و توانمندی مسؤولیت اعطای مجوز به تدریج به نظام روان‌شناسی داده شود. چراکه باید ظرفیت‌های ایجاد این توانایی‌ها در نظام مشاوره ایجاد شود.
همکاری با بهزیستی
اسفندماه سال 92 بود که سازمان ورزش و جوانان هم، با توافق‌نامه‌ای که همان سال‌ها با نظام روان‌شناسی، بست، اجازه صدور مجوز دریافت کرد. در آن سال‌ها، سازمان ورزش و جوانان نیز به مشاورانی که می‌خواستند مرکز مشاوره ازدواج تأسیس کنند، پروانه فعالیت می‌داد. این توافق‌نامه اما مدتی است که از بین رفته است و وزارت ورزش و جوانان دیگر مجوزی در این خصوص صادر نمی‌کند.
مریم نجابتیان، مدیر گروه مشاوره وزارت ورزش و جوانان، با اشاره به لغو قرارداد بین نظام مشاوره و معاونت جوانان وزارت ورزش و جوانان به ما می‌گوید:‌ «با وجود مشکلاتی مانند مشکلات سرپرست نداشتن، ما قرارداد بین سازمان را کنسل کردیم.» هرچند که اسفند سال گذشته، سازمان نظام روان‌شناسی سرپرست‌دار شد اما این باعث نشد که وزارتخانه سند همکاری با این سازمان را ادامه دهد. این روزها، وزارتخانه، با سازمان بهزیستی، سند همکاری امضا کرده است. به گفته نجابتیان، عمل به این تفاهم‌نامه دو ماه دیگر شروع می‌شود. به گفته او گذر زمان خوب یا بد بودن همکاری با سازمان بهزیستی را مشخص می‌کند. باید دید که تجربه ناخوشایند همکاری با سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره با سازمان بهزیستی هم تکرار خواهد شد و یا خیر؟ ‌
عملکرد ضعیف یک سازمان
در این بین یکی از طرفین دعوا، سازمان بهزیستی است. سازمانی که به نظر بهزاد وحیدنیا، سرپرست معاونت مشاوره و امور روانشناختی سازمان بهزیستی، باید مجوزها را صادر کند. او در این باره به ما می‌گوید:‌ «سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره، سازمانی، غیردولتی است که وظایف آن در چارچوب ارتقای دانش و حمایت حرفه‌ای از افراد شاغل و حقوق شهروندانی که از خدمات روان‌شناسی استفاده می‌کنند، شکل گرفته است. اختیاراتی که قانون به این سازمان داده است، تعیین حدود صلاحیت‌های تخصصی، صدور شماره نظام روان‌شناسی و صدور پروانه فعالیت حرفه‌ای است.» وحیدنیا در این میان یک اما هم می‌آورد و آن این است که تعیین صلاحیت مشاورانی که با مردم سروکار دارند، به‌عهده نقش حاکمیتی است و سازمان بهزیستی به عنوان نماینده حاکمیت می‌تواند مجوز مراکز را صادر کند. در این میان اما هر سازمان برای صدور پروانه و اجازه فعالیت، سازوکار خود را دارد. هرچند سرپرست معاونت مشاوره و امور روانشناختی سازمان بهزیستی تأکید می‌کند که باید سازوکار مشخصی وجود داشته باشد و اقداماتی که در این راستا انجام می‌شود باید در امتداد هم انجام شود و نه در موازات هم.
وحیدنیا ادامه می‌دهد: «با همین رویه، سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره می‌تواند صلاحیت‌ها را تعیین کند و به مشاوران مورد تایید شماره نظام مشاوره بدهد و سازمان بهزیستی هم برای توسعه و پروانه دادن از افرادی که نظام صلاحیت آنها را تعیین کرده است، استفاده کند.» او به عملکرد سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره هم اشاره می‌کند و می‌گوید که بعد از گذشت 16 سال این سازمان در صدور شماره نظام و پروانه مشغول به کار، خیلی محدود عمل کرده است و نمی‌تواند پاسخگوی نیاز جامعه باشد.
به نظر می‌رسد که با وجود تعاملات بین سازمانی، اما دعوای بین هر دو سازمان ادامه داشته باشد و هر کدام هم حق خود می‌دانند که مجوزها را صادر کنند. آنچه در این بین اهمیت بیشتری دارد، سازمانی که مجوز می‌دهد نیست بلکه بررسی صلاحیت مشاوران است و این که چه کسی قرار است به مردمی که دچار بحران هستند، مشاوره روانشناختی ارائه کند و روح و روانشان را آرام کند.

حق با بهزیستی است؟
دی‌ماه سال گذشته بود که برای بالا بردن سطح ارتقای کمی و کیفی سازمان‌های بهزیستی و سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره برای بهره‌برداری بیشتر با هم به گفت‌وگو نشستند. درنهایت در کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی، قرار بر این شد که رابطه بین این دو سازمان به مانند وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی باشد و بنا بر همین صدور شماره نظام مشاوره به عهده سازمان نظام روان‌شناسی و صدور مجوزهای فعالیت، به عهده سازمان بهزیستی کشور گذاشته شد. هرچند وحیدنیا توضیح می‌دهد که هنوز در این زمینه اختلاف نظرهایی وجود دارد. او به ماده6 مقررات مالی دولت اشاره می‌کند: «طبق همین قانون، بهزیستی مکلف و موظف به صدور مجوز مراکز مشاوره است و قبل از تشکیل سازمان نظام روان‌شناسی این وظیفه را انجام داده است.»

لیلا شوقی

جامعه

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
تازه اول کار است

تازه اول کار است

دوستی صاحب‌نظر را جایی دعوت کرده بودند برای جلسه بارش افکار طرح و ایده برای سالگرد شهادت عزیز دل‌مان حاج قاسم سلیمانی.

عقب‌ نشینی مقابل قاطعیت

عقب‌ نشینی مقابل قاطعیت

استراتژی مقاومت و ایستادگی در برابر زورگویی‌ های غرب موجب عقب‌نشینی آنها در برابر مقاومت ملت ایران شده است.

ناجیان صلح در سرزمین جنگ

ناجیان صلح در سرزمین جنگ

شنبه گذشته در افغانستان روز ملی سرباز بود. بسیاری از مسؤولان آنجا هم در رثای سربازان حرف‌هایی زدند. در استان‌های مختلف محافل بزرگداشت برایشان برگزار شد.

گفتگو

بیشتر
بارداران، معاف از خانه‌ تکانی

دکتر سونیا اسکندریون، متخصص جراحی زنان تأکید می‌کند بارداران از پرداختن به فعالیت‌هایی که با خطر افتادن همراه است، پرهیز کنند

بارداران، معاف از خانه‌ تکانی

پیشنهاد سردبیر

بیشتر
حراجی جراحی!

درآمد بالا و ریسک کم عمل جراحی زیبایی سبب شده برخی پزشکان برخلاف تخصص‌شان به این بازار رو بیاورند

حراجی جراحی!

پیشخوان

بیشتر