حیرت اروپایی از مجسمه‌های نوین ایرانی

متریال خاص این دو مجسمه که از آلیاژی ضد زنگ است، دو برابر فولاد استحکام دارد و یکی از سخت‌ترین و مقاوم‌ترین آلیاژهای عصر جدید به شمار می‌رود و البته برش تمیز و تراش هنرمندانه که ماده را به‌خوبی در خدمت معنایی اجتماعی و اساطیری ایرانی درآورده، سبب شده مخاطبان دوسالانه ونیز از ورود مجسمه‌سازی ایران به عرصه‌های نو سخن به میان آورند. عرصه‌هایی که علاوه بر معناآفرینی، حائز بیان معاصر و فناوری روز دنیا هم هست.
این دومین دوره پیاپی است که مسعود اخوان جم با دو مجسمه در پاویون بنیاد GAA در دوسالانه ونیز حضور دارد. بنیادی که به‌تازگی به ECC تغییر نام داده و زیر لوگوی European cultural centre Italy فعالیت‌های فرهنگی هنری می‌کند. دو مجسمه اخوان جم، «معضل انسان» و «دگرگونی» نام دارند که یکی با رویکرد نقد اجتماعی و دیگری بر اساس اساطیر ایرانی خلق شده‌اند و هر دو کنار هم در ورودی باغ زیبایی در جیاردینی مارینارِسا از روز 11 می 2019 به نمایش درآمده‌اند.
بنیاد ECC یک سازمان غیر انتفاعی اروپایی است، این بنیاد اعلام کرده با هدف افزایش آگاهی درباره درونمایه‌های فلسفی در هنر معاصر، به ویژه زمان، فضا و وجود، این پاویون را برپا کرده و در همین راستا آثاری شاخص در گستره دوسالانهملل گردهم آورده است. در یکی از نوشتارهایی که این بنیاد درباره مجسمه‌های اخوان جم در نشریات اروپایی منتشر کرده، آمده است: فراز و نشیب‌ها و کش و قوس‌های زندگی مدت‌های مدیدی یک منبع الهام برای مجسمه‌ساز ایرانی، مسعود اخوان جم است که می‌توانیم به طور منظم در کارهای او ببینیم. پرسش‌های جست‌وجوگرانه و عمیق او درباره انسان در همین دو مجسمه در ونیز پیش روی ماست.
اخوان جم درباره برش‌های طنازانه و ظریف از ماده‌ای چنین سخت می‌گوید: این خودش در خدمت معنای اثر است، من عاشق خلق زیبایی و هماهنگی از چنین ماده‌ای هستم و همین تناقض و دشواری بخشی از جذابیت کار برای من است.
در حالی که پنجاه‌وهشتمین دوسالانه ونیز روزهای داغی را در گرمای شدید اروپا تجربه می‌کند، اخوان جم چشم خود را به طرح‌های آینده دوخته است. او با لبخند می‌گوید: من به طور مداوم در اندیشه آثار نو‌تر هستم، من توسط طرح‌هایی که شروع کرده‌ام احاطه شده‌ام و از شگفت ‌زده ‌کردن خودم و مخاطبان آثارم لذت می‌برم.
مجسمه اول؛ معضل
مجسمه معضل انسان در ابعاد حیرت انگیز 400 در 246 سانتی‌متر با وزن 800 کیلوگرم به شکل تندیس چهره یک انسان با یک جفت بال است، یک بال فرشته به‌زیبایی پر و دیگر شبیه به خفاش. این هنرمند می‌گوید: من می‌خواستم مخاطب را بر سر دوراهی قرار دهم، دو مسیری که به طور روزانه با آن مواجهیم، نشان‌گذاری خوب و بد، این راه‌های تعیین‌کننده است که ما و دنیا را می‌سازد.
مجسمه دوم؛ دگرگونی
اما مجسمه دگرگونی با ابعاد 207 در 80 سانتی‌متر، گویی در نقش یک یادآور عمل می‌کند که موثرترین راه برای ایجاد توسعه و بهبود اقتصادی و اجتماعی و البته همکاری با یکدیگر است. اظهار‌نظر اخوان جم در مورد این موضوع به شکل یک تندیس با نماد سه‌گانه متشکل از گاونر، فیل و گوزن، با همپوشانی نقاط قوت هر یک از این نمادهاست که از آثار اسطوره‌ای هخامنشیان و ایران باستان الهام گرفته شده است.