پای ثابت سفره افطار و سحر

شبکه یک سیما
افطار
دعوت: همان‌طور که از نام آن پیداست، عنوان برنامه ویژه لحظات افطار شبکه یک سیماست که از اول ماه مبارک رمضان هرشب حوالی ساعت ۱۹ و 25 دقیقه روی آنتن می‌رود. این برنامه با محوریت ازدواج و رویکرد دینی همه را به خیر و خوبی دعوت می‌کند. دعوت با شناخت نیاز روز جامعه و زمان طلایی دم افطار، روایتی نو از تشکیل خانواده و انواع روش‌های آشنایی زوجین و مشکلات پیش روی آنها پس از ازدواج و احیانا جدایی را پیش روی مخاطبان خود قرار می‌دهد. می‌توان گفت در صورت پیگیری هر شب این برنامه، جوان ترها و خانواده‌ها می‌توانند مختصات یک ازدواج ساده و اصولی و ماندگار را دریابند.
نمایش الگوهای درست تشکیل خانواده به سبک ایرانی ـ اسلامی و رد آیین‌های جدید و قدیم ناصحیح در متن فرهنگ عمومی مثل ملاک‌ها و پیش فرض‌های ذهنی غیرواقعی دختران و پسران پیش از ازدواج، تهیه جهیزیه سنگین، مراسم عروسی پرتجمل در قالب دعوت از مهمانان متفاوت برنامه از سراسر کشور قابل مشاهده است.
حجت‌الاسلام محمد برمایی، مجری ـ کارشناس متفاوت و کاربلد این برنامه، یکی از مهم‌ترین برگ برنده‌های آن است که بیننده به خصوص جوانان را پاگیر خود می‌کند. ارائه مشاوره و راهکارهای پیشنهادی وی به عنوان مدرس مباحث روانشناختی در حوزه زنان و خانواده با زبانی بی‌تکلف و خودمانی می‌تواند به صورت عملی برای بینندگان راهگشا باشد.
این برنامه در خلا برنامه‌های دینی موعد افطار تلویزیون، با لحنی شاد و سرزنده و دعوت از سوژه‌های جذاب مرتبط با تشکیل خانواده از الگوی متفاوت ازدواج زوج کردستانی، زوج جوان سرپل ذهابی و روبه‌رو شدن با مشکلات پس از حوادث طبیعی در شهرشان، آموزش تقسیم درست کار و زندگی با دعوت از زوج پلیس و حضور زوج‌های قدیمی و تازه ازدواج کرده تا نمایش سبک‌های مختلف انتخاب همسر در قالب آشنایی در فضای مجازی، زندگی در کنار همسر معلول و کنار آمدن با همسران درگیر اعتیاد، به شکلی غیرمستقیم حرف خود را به مخاطبانش می‌زند و یکی از بهترین برنامه‌های این ساعت تلویزیون محسوب می‌شود. برنامه‌ای خوب که بی‌شک چون هر محتوای رسانه‌ای دیگر دارای اشکالاتی است که در چند مورد حضور برخی چهره‌های دیده شده در قاب دیگر برنامه‌های تلویزیون به عنوان مهمان دعوت، تولید تیتراژی عاشقانه که کمتر مناسبتی با لحظات معنوی دارد و طولانی بودن بخش‌های گفت‌وگوی مجری با مهمانان به خاطر کمبود میان‌برنامه‌های متناسب با موضوع برنامه از این جمله است.
سحر
ماه خدا: این برنامه سحرگاهی به واسطه پخش آن در سال‌های پیش برای مخاطبان خود آشناست. خودسازی و سیر و سلوک موضوع این برنامه است که این معنا را در قالب اجرای زیبا و دلنشین حسن سلطانی با خواندن متن‌های عرفانی و ادبی در دل شب و تهیه میان‌برنامه‌های کوتاه اما بسیار متنوع از جمله مناجات‌خوانی، نقل داستان‌های ادبی پندآموز، حضور کارشناس دینی در استودیو، پخش سخنرانی‌های مذهبی و... برای بینندگان ملموس و دیدنی می‌کند.
این ویژه‌برنامه سحرگاهی به‌رغم همه نکات مثبت و جذابیت‌های محتوایی به خاطرداشتن عمری بالغ بر یک دهه از تولیدش نیازمند تغییر و تحول در شکل و شمایل تولید است. فرم اجرای ثابت و بدون تغییر سلطانی در طول این سال‌ها با بیان قطارگونه عباراتی فخیم و بسیار ادبی به مرور دلزدگی دنبال‌کنندگان را در پی خواهد داشت. چرا که اجرای مونولوگ‌های مطول و پیوسته او شبیه منبر وعظ به نظر می‌رسد تا برنامه‌ای صمیمی در کنار مخاطبان.
توصیه: برنامه معارفی «این شب‌ها» به روال هر ساله با مجری جدید خود، مجید یراق‌بافان امسال هم در آخرین دقایق شب‌های ماه‌رمضان برای بینندگان پروپاقرص بحث‌های فلسفی و عرفانی روی آنتن می‌رود. برنامه‌ای که پس از سال‌ها تولید و پخش از شبکه یک سیما با اجرای درست و کارشناسانه علی دستکار، به برندی در میان ویژه‌برنامه‌های معارفی رسانه ملی تبدیل شده است.

شبکه دو
افطار
در وعده افطار، به دلیل تلاقی اذان مغرب و عشاء با اخبار ۲۰:۳۰، شبکه دو ویژه‌برنامه خاصی ندارد.
سحر
خوان نیاز: این برنامه هم چون «دعوت»، سابقه پخش در شبکه دو سیما را دارد و مخاطبان این ویژه‌برنامه را با اجرای مجریان متفاوت و درون مایه‌ای تقریبا مشابه به یاد دارند. امسال خوان نیاز با اجرای روایی و جوادی در دو بخش پیش و پس از اذان صبح و حضور مهمانان مختلف از میان قاریان و مؤذنان، مداحان، مناجات‌خوان و کارشناسان مذهبی تولید و آماده پخش می‌شود.
«خوان نیاز» با دعوت از خانواده‌ها در سحرگاه و گپ و گفت صمیمی با آنها از جو برنامه‌های صرفا معارفی معمول کاسته و خانواده‌های ایرانی دور سفره سحری را با خود همراه می‌کند. یکی دیگر از نکات قوت این برنامه در قیاس با دیگر برنامه‌های سحری، استودیوی خوان نیاز است که در فضای باز قرار دارد و اجرای زنده مناجات‌خوانی‌ها و اذان و قرائت دعا و قرآن‌کریم در این فضا، خیلی بیشتر از برنامه‌های استودیویی، حس و حال سحرهای ماه رمضان و راز و نیاز با خدا در شبانگاهان را برای تماشاگران تداعی می‌کند. یکی دیگر از این نکات مثبت دعوت از چهره‌های جوان و کمتر شناخته شده در شعر و شاعری، کارشناسی علوم دینی یا اجرای بخش‌های مذهبی دعا و مناجات است که بینندگان خاص خودش را پیدا می‌کند.
سال‌های گذشته برنامه سحرگاهی شبکه دو با عنوان «نوسفران» به مخاطب کودک و نوجوان تعلق داشت، اما امروز شبکه پویا روزه اولی‌ها و برنامه نوجوانانه را هم از شبکه امید روی آنتن می‌برد و به همین خاطر شبکه دو، برنامه دیگری را مخصوص بزرگسالان و مخاطبان عام تولید کرده است.
توصیه: «مسافر ماه» عنوان جنگ شبانگاهی شبکه دو سیماست که هر شب در ماه مبارک رمضان بعد از بخش خبری ساعت 22 و 30 دقیقه روانه آنتن می‌شود. این ویژه‌برنامه به سبک زندگی افرادی که با گذراندن فراز و فرودهای فراوان از پس مشکلات سر راه زندگی خود برآمده‌اند و امروز به موفقیت رسیده‌اند و حتی توانسته‌اند به صورت مستقیم و غیرمستقیم برای دیگر افراد جامعه مفید باشند، می‌پردازد.

شبکه سه
افطار
با حذف برنامه ماه عسل با اجرای احسان علیخانی از آنتن افطار شبکه سه، شاهد پخش مرحله دوم مسابقه استعدادیابی «عصر جدید» در این ماه مبارک هستیم که کمی خلأ حضور این برنامه محبوب و دیدنی را پر کرده است.
سحر
ماه من: یکی دیگر از برنامه‌های زنده ترکیبی سحرگاهی تلویزیون در ماه بهار قرآن، با عنوان «ماه من» و اجرای نجم‌الدین شریعتی از ساعت 3 بامداد به مدت 90 دقیقه از شبکه سه در حال پخش است. تنه اصلی این برنامه به گفت‌وگوی معرفتی مجری با کارشناسان علوم دینی چون حجج‌الاسلام غلامرضا قاسمیان و حامد کاشانی در باب موضوعات دینی و معرفتی می‌گذرد. نکته متفاوت در تولید ماه من، دعوت از مهمانانی غیرمرتبط با مفاهیم معارفی نظیر حضور محیط‌بان بنیانگذار نذر طبیعت و ورزشکاران صاحب‌مدال است. دکور ساده ولی هنرمندانه این برنامه سحری ضمن زیبایی ظاهری، یادآور ماه خدا و راز‌و‌نیاز شبانه مومنان با حضرت حق است. اجرای شریعتی در این برنامه هم چون برنامه «سمت خدا» آرام و همراه با کارشناس مهمان است و فرق خاصی بین اجرای این دو برنامه دیده نمی‌شود. همین طور به مشارکت طلبیدن روزه‌داران مخاطب برنامه به شرکت در کمپین‌های کمک به گستراندن سفره‌های افطاری ساده در مناطق سیل‌زده از نکات متفاوت در ساخت ماه من است.

شبکه 4
افطار
ضیافت: ویژه‌برنامه شبانگاهی «ضیافت» با اجرای کارشناسانه دکتر مالک شجاعی جوشقانی و حضور کارشناسانی از حوزه‌های مختلف به ویژه متخصصان و محققان علوم قرآنی نگاهی نو به آموزه‌های قرآنی در زندگی انسان معاصر دارد.این برنامه به صورت تخصصی و علمی، دیدگاه‌های مختلف در رابطه با مفاهیم و معارف آیات قرآن را برای کاربرد در زندگی و فرهنگ‌سازی در جامعه طرح می‌کنند.
سحر
سحوری: ویژه‌برنامه «سحوری» برخاسته از سبک و سیاق خاص برنامه‌های غنی و فاخر شبکه چهار سیما، با اجرای ساعد باقری، شاعر و مجری با سابقه رادیو و تلویزیون از منظر امثال و حکم و شعر و ادب فارسی به حوزه مسائل تربیتی و اخلاقی اسلامی ورود می‌کند. در واقع سحوری، گزیده‌ای از نیایش‌های ادبی و معرفتی در نسخ مرجع و در آیینه شعر و ادبیات فارسی برای روزه‌داران و سحرخیزان شبکه دانایی و خردورزی به ارمغان آورده است. البته در کنار این بخش ادبی، پخش فرازهایی از دعای ابوحمزه ثمالی، فرازهایی از مناجات حضرت امیرالمومنین(ع) و آواهای مذهبی، اذان صبح، نیایش اذان و نماز صبح از بخش‌های جنبی برنامه سحوری است.

شبکه 5
افطار
جشن رمضان: شبکه پنج برخلاف دیگر شبکه‌های رسانه ملی با «جشن رمضان» که جُنگی شبانه، شاد و مفرح است سراغ مخاطبان رمضان آمده است. این برنامه از نمایشگاه بین‌المللی تهران به صورت زنده روی آنتن می‌رود. تولیدکنندگان آن با دستی پُر از آیتم‌های متنوع از بخش‌های نمایشی، اجرای موسیقی توسط خوانندگان در استودیوی روباز گرفته تا دعوت و گپ و گفت با چهره‌های سرشناس فرهنگی و هنری، ساعاتی بانشاط و سرحال را برای بینندگان فراهم کرده است.
یکی از برجسته‌ترین نکات قوت این جشن رمضانی انتخاب درست سیدجواد رضویان در جایگاه مجری است. وی پیشتر هم تجربه اجرای برنامه تلویزیونی را داشته و به فضای ماه رمضان و آیتم نمایشی آشناست. اجرای گرم و صمیمی رضویان به دور از اطوارهای معمول مجریان به دل بیننده می‌نشیند.
از دیگر تمایزات این برنامه طرح موضوعات مرتبط با حوزه کارآفرینی و اشتغال در قالب دعوت از افراد فعال و موفق است که روزگاری از صفر شروع کرده‌اند و امروز با همت و تلاش خود مجموعه‌ای از کارکنان را هم سرپرستی می‌کنند و چرخ صنعت و رونق اقتصادی کشور را به حرکت در آورده‌اند. حضور مردم در کنار دریاچه نمایشگاه، مکان اجرای برنامه هم وجه تماشایی آن را بالا برده است.

شبکه نسیم
افطار
هزارداستان: این برنامه که به خاطر محتوای تامل برانگیزش برای پخش در ایام مناسبتی محرم و رمضان در نظر گرفته می‌شود، پس از گذراندن پنج فصل پربیننده و موفق، رمضان امسال هم در فصل تازه خود و با همان ساختار همیشگی اجرای برنامه هر شب توسط یک هنرمند یا چهره نامی فرهنگی و ورزشی و گفت‌وگوی صمیمانه با مهمانان، برای طرفداران خود از شبکه نسیم قابل مشاهده است. هزارداستان از منظری عام‌پسند به مردم و زندگی آنها نزدیک می‌شود و داستان‌های غیرمعمول و کمتر شنیده شده را روایت می‌کند.ماهیت شبکه نسیم پخش برنامه‌های شاد و مفرح است، با این حال ضمن تولید این گونه برنامه‌ها از قافله ساخت محتواهای جدی با در نظر گرفتن اثرات عمیق و طولانی‌مدت اخلاقی و اجتماعی هم غافل نمانده است. با وجود این که تولیدکنندگان این برنامه معتقدند، داستان‌های هزار داستان به خاطر دعوت از آدم‌هایی با نوع بیان و ماجراهای متفاوت در زندگی‌شان به تکرار نمی‌رسد ولی هزارداستان در طول چند سال از آغاز تولید و پخش خود، تغییر خاصی نداشته و در ادامه این روند با همه جذابیت و محبوبیتش، ممکن است به دلزدگی و ریزش مخاطبان مبتلا شود.

شبکه افق
افطار
ماه نشان: این برنامه با پخش زنده هر روزه از حرم منور حضرت رضا(ع) حال و هوای معنوی دیگری به لحظات دم افطار تماشاگران شبکه افق بخشیده است. «ماه نشان» با همین عنوان، سال قبل با اجرای حسن سلطانی و رویکرد حمایت از کالای ایرانی روی آنتن رفت و امسال با اجرای پرحرارت شهرام شکیبا بر روایت مشکلات و زندگی پر فراز و نشیب مهمانان تمرکز دارد. ماه نشان هم مثل قاطبه ویژه‌برنامه‌های رمضانی، ماجراهای جالبی از سرگذشت مهمانان خود در زمینه‌های دینی، اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی نقل می‌کند.
سحر
ایوان خدا: این برنامه هم به عنوان برنامه ویژه سحرگاه شبکه افق در نظر گرفته شده که با اجرای سیدمرتضی جوادی هر روز ساعت 3 بامداد به صورت زنده از مشهد مقدس روی آنتن می‌رود.
«ایوان خدا» به سبک گفت‌وگوی دو نفره مجری با حضور کارشناسان مهمان از جمله حجت‌الاسلام مهدی ماندگاری و به روال معمول تولید چنین برنامه‌هایی در باب موضوعات دینی و مذهبی مرتبط با ایام و لیالی ماه مبارک رمضان آماده و پخش می‌شود.
در این دو ویژه‌برنامه معارفی شبکه افق، پخش نواهای معنوی ماندگار، پخش فرازهایی از بیانات رهبری، خاطرات رزمندگان و خادمان حرم رضوی، قرائت ادعیه ویژه این ماه در فضای روحانی حرم مطهر و نمایش نماهای زیبا از رواق‌ها و صحن‌ها و زائران بارگاه ثامن‌الحجج(ع) در دقایق ناب افطار و سحر دل بینندگان را هر چه بیشتر با معنای حقیقی ماه مهمانی خدا همراه می‌کند.

سارا صالحی

رسانه