میراث داستایوسکی و سلینجر برای ندا شیروی

به گزارش جام‌جم، در جلسه نقد و بررسی رمان ضد‌خاطرات یک باغ‌وحش بعد از خوانش بخشی از رمان از طرف نویسنده، مهدی دادخواه‌تهرانی، منتقد و مدرس دانشگاه و رضا فکری، منتقد ادبی نظرات خود را درباره این کتاب بیان کردند.
دادخواه‌تهرانی با بیان این‌که با خواندن صفحات اول ضد‌خاطرات یک باغ‌وحش متوجه می‌شویم با کتابی روبه‌رو هستیم که پا در عرصه معرفت‌شناختی گذاشته، عنوان کرد: وقتی با رمانی روبه‌رو هستیم که پایه معرفت‌شناختی و فلسفی دارد باید به این نکته توجه کنیم که سهم تخیل، زبان و رمان بودن رمان به نسبت سهم معرفت و اندیشه چطور تنظیم شده است.
او با اشاره به خرد رمان‌نویسانه گفت: خرد رمان‌نویسانه خردی است که سطوح مختلف رمان را تنظیم می‌کند و بر این اساس می‌توان گفت شاید ضد‌خاطرات یک باغ‌وحش در مواردی به بازاندیشی در سهم معرفت‌شناختی به نفع قصه‌گویی نیاز دارد.
این مدرس دانشگاه علامه طباطبایی همچنین با اشاره به ترکیبات ساخته ‌شده توسط نویسنده بیان کرد: نویسنده این اثر ترکیب‌ساز است و در اغلب موارد ترکیب‌های ساخته شده خوب هستند و کارکرد مناسبی می‌یابند؛ هر چند تکرار ترکیب‌ها در مواردی به کند شدن روایت می‌انجامد.
دادخواه‌تهرانی یکی از نقاط‌قوت ضد‌خاطرات یک باغ‌وحش را پرداختن به چالش حیوان درون و انسان درون دانست و گفت: نویسنده موفق می‌شود این کشاکش را در روایت بگنجاند و از آن به عنوان چیزی قابل‌تامل بهره بگیرد.
همچنین فکری، دیگر منتقد حاضر در جلسه با بیان این‌که چند مواجهه در ضد‌خاطرات یک باغ‌وحش برجسته است، عنوان کرد: اولین مواجهه، مواجهه اخلاقی است که با اشارات نویسنده به کتاب «خاطرات خانه مردگان» داستایوسکی مرتبط است.
او مواجهه دوم را مواجهه زبانی دانست و گفت: از همان جملات ابتدایی رمان متوجه می‌شویم مساله زبان برای نویسنده مهم است و او به زبان صرفا به عنوان وسیله‌ای برای انتقال مضمون نگاه نمی‌کند.
فکری ادامه داد: زبان راوی داستان زبان آدمی معترض، پرخاشگر و طلبکار از دنیاست که شبیه آن را در رمان «ناطور‌دشت» سلینجر می‌بینیم. در شکل روایت نیز تشابهاتی بین این رمان و اثر سلینجر وجود دارد.
این منتقد ادبی تصریح کرد: ما در ضد‌خاطرات یک باغ‌وحش با زبانی چند وجهی روبه‌رو هستیم.
او مواجهه سوم را مواجهه اجتماعی دانست و گفت: وضعیت روانی راوی با وضعیت روانی اجتماع گره می‌خورد و به این صورت با مرور وضعیت روانی راوی به مرور وضعیت روانی جامعه نیز می‌پردازیم.
به گفته فکری مواجهه دیگر این رمان مواجهه فلسفی است. او تصریح کرد: در ضد‌خاطرات یک باغ‌وحش با شخصیتی روبه‌رو هستیم که نویسنده حرف‌های فلسفی‌اش را از زبان او می‌گوید. این کار در میان فلاسفه معمول است، چنان‌که نیچه حرف‌های فلسفی‌اش را از زبان زرتشت بیان می‌کند.
رمان ضد‌خاطرات یک باغ‌وحش سال 95 از طرف نشر مروارید روانه بازار کتاب شد.