بازگشت ماهی‌ها به تور صیادان ایرانی

صید ترال یا ترالینگ یا گوفه‌کشی، نوعی روش صید ماهی است که به وسیله کشیدن تور در آب توسط یک یا چند شناور انجام می‌شود. یکی از انواع این صید، کشیدن تور در کف دریاست که در این حالت، علاوه بر آسیب‌هایی که به گیاهان دریایی و اکوسیستم جاری در کف آب وارد می‌شود، هیچ موجود زنده‌ای از صید شدن جان به درنمی‌برد. بنا به روایات، صید ترال خارجی‌ها در جنوب کشورمان از این نوع است.
چند ماه اعتراض مستمر مردم و صیادان جنوب، راه به جایی نبرد و مسؤولان سازمان شیلات و برخی مقامات محلی دولتی معتقد بودند کشتی‌های خارجی تخلفی انجام نداده‌اند. در نهایت کار به جایی رسید که چند هفته قبل نیروی دریایی سپاه در جهت منافع مردم وارد عمل شد و این کشتی‌ها را متوقف کرد تا دوباره رونق به کار صیادان محلی و مشاغل بومی سواحل جنوب کشور بازگردد.
پس از افزایش مطالبات مردم برای رسیدگی به موضوع و از آنجا که این مطالبه با واکنش درخور توجهی از سوی دستگاه‌های دولتی و مسؤول مواجه نشد، سرلشکر جعفری فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ۱۰‌بهمن‌ماه امسال در حاشیه بازدید از بندر جاسک در جنوب شرق کشور اعلام کرد: «سیستم‌های دولتی و شیلات نباید جلوی مردم در استفاده از منابع طبیعی دریا را بگیرند و با دادن مجوز به کشتی‌های خارجی مردم را بیکار کنند.»
پس از دستور فرمانده کل سپاه، دریادار تنگسیری فرمانده نیروی دریایی نیز اعلام کرد که یگان‌های این نیرو با هرگونه اقدام غیرقانونی صیادی در آب‌های ایران مقابله خواهند کرد و این را هم گفت که در چارچوب هماهنگی با مراجع قانونی و ارائه مستندات لازم به مقامات قضایی، دستور توقیف برخی از این شناورها ازجمله چند شناور چینی را صادر کرده است.
تخلفات کشتی‌های صید ترال که بین مردم به کشتی‌های چینی شهرت یافته‌اند تا جایی ادامه داشت که سرانجام نیروهای دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را وارد عمل کرد. این در حالی است که نمایندگان مجلس شورای اسلامی از وزیر جهاد در این زمینه پاسخ خواستند که با قانع‌نشدن آنها یک کارت زرد را در کارنامه محمود حجتی قرار داد.
چندی پیش حسین حسینی، مجری طرح صید پایدار فانوس‌ماهیان سازمان شیلات ایران اعلام کرد صید کشتی‌های صنعتی در آب‌های جنوبی ایران باید در عمق بالای ۲۰۰ متر باشد و یگان حفاظت سازمان شیلات ایران در صورت مشاهده تخلفات، با آنها برخورد خواهد کرد. همچنین شاپور کاکولکی، معاون صید و بنادر ماهیگیری سازمان شیلات ایران چندی پیش در این زمینه عنوان کرد: قوانین جاری کشور اجازه تردد به شناور خارجی در آب‌های ایران را نمی‌دهد و موضوع کارگران چینی خلیج‌فارس را چندین بار با مستندات مطرح کرده‌ایم، ولی گاهی تازیانه‌ای بر اندام عریان صیادی زده می‌شود. البته پاسخی که از سوی مسؤولان سازمان شیلات شنیده می‌شود یکسان است و همیشه عنوان می‌کنند که کشتی‌های چینی مالکیت ایرانی دارند و تنها دارای مجوز صید فانوس‌ماهی هستند که برای صید این نوع ماهی فناوری لازم در اختیار ایران نیست.
کشتی‌های خارجی ناظر ندارند
در کنار این موضوعات و برخوردهایی که با کشتی‌های چینی صورت گرفته، راه برای حضور صیادان غیرمجاز در دریا فراهم شده که معضل تازه‌ای به‌شمار می‌آید. یعقوب دوج، مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونی‌های صیادی ایران با اعلام تشکر از ورود نیروی دریایی سپاه پاسداران به موضوع کشتی‌های چینی به جام‌جم گفت: حدود چهار میلیون تن فانوس‌ماهی بین عمان و سواحل ایران وجود دارد که طبق تحقیقات صورت گرفته اگر 350 هزار تن در سال از این ماهی‌ها صید شود مشکلی در اکوسیستم آنها به وجود نمی‌آید، اما در گزارش‌هایی که مرکز تخلفات اتحادیه بررسی کرده، مشخص شده کشتی‌های چینی، تایلندی و کشورهای دیگر که در آب‌های خلیج‌فارس برای صید فانوس‌ماهی آمده‌اند از این میزان بیشتر برداشت می‌کنند و علاوه بر تخلف برداشت، محدوده صید را هم زیر پا گذاشتند و به مناطق ساحلی رسیدند که با اعتراض صیادان همراه بوده است.
دوجی به ریشه اعطای این مجوزها پرداخت و گفت: به دلیل این‌که ایران فناوری صید فانوس‌ماهی را در اختیار نداشت سال89 این موضوع را طی فراخوانی اعلام کرد و کشورهای مختلف برای صید این نوع ماهی وارد ایران شدند.
وی افزود: پس از بررسی درخواست‌های مختلف مجوز 96 فروند برای صید فانوس ماهی صادر شد و باید حد‌فاصل 12 تا 20 مایل اقدام به صید می‌کردند، اما گزارش تخلفات در این زمینه نشان می‌دهد این محدوده توسط کشتی‌های خارجی رعایت نشد که بالاخره سپاه پاسداران برای تأمین امنیت وارد عمل شد.
مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونی‌های صیادی ایران با بیان پیشنهادی برای حضور کشتی‌های خارجی در خلیج‌فارس گفت: ما با اصل موضوع و حضور کشتی‌های خارجی مخالف نیستیم اما این کشتی‌ها و شرکت‌هایی که اقدام به صید فانوس‌ماهی می‌کنند، نه عضو اتحادیه سراسری ما هستند و نه عضو تعاونی که در این زمینه مسؤولان مربوطه باید سریع‌تر اقدامات لازم را انجام دهند.
وی به حضور صیادان غیرمجاز در مناطق صید اشاره کرد و افزود: اکنون صیادان فاقد مجوز وارد محدوده صید مجوزدارها می‌شوند که این موضوع معضل بزرگی را برای صیادان به وجود آورده است.
پیشروی کشتی‌های خارجی به نفع جیبشان
سید‌مصطفی ذوالقدر، نماینده مردم میناب در مجلس شورای اسلامی به خبرنگار ما گفت: اولین روزهایی که کشتی‌های خارجی به خلیج‌فارس آمدند آقای صالحی -که رئیس سازمان شیلات بود-به بندرعباس آمد تا به آنها خوشامد بگوید. ما در آن زمان به رئیس سازمان شیلات اعلام کردیم این کار باعث بروز تخلفات مختلف و همچنین بیکاری صیادان می‌شود که با برخورد تندی از سوی آقای صالحی مواجه شدیم.
وی افزود: اکنون چند سال از این موضوع می‌گذرد و پس از مشخص شدن تخلفات کشتی‌های خارجی و بیکاری زیاد صیادان، همه وارد عمل شدند تا به پایان دادن این موضوع کمک کنند. ذوالقدر با بیان این‌که کشتی‌ها محدوده صید خود را ترک کردند، ادامه داد: اگر صید فانوس ماهی‌ها در منطقه‌ای که برایشان تعیین‌شده بود انجام می‌شد مشکلی پیش نمی‌آمد، اما آنها به نزدیک ساحل می‌آمدند و علاوه بر صید همه گونه ماهی و بیکاری صیادان، اکوسیستم دریا را نیز بر هم می‌زدند.