هفت هنر در «شب‌های هنر»

شبکه‌ای که در مواردی برنامه‌هایش آن‌قدر تخصصی و خاص می‌شد که اقبال و توجه مخاطبان عام برنامه‌های سیما را از دست می‌داد و در مواردی دیگر که برنامه‌هایش را با زبانی همه‌فهم و ساده‌تر بیان می‌کرد، تعداد مخاطبان بیشتری با آن همراه و همپا می‌شدند.

این شبکه که حالا شعار «شبکه چهار، شبکه دانایی» را یدک می‌کشد، در دوران تازه‌اش و با روی کار آمدن مدیر جدید، دوباره حرکت به سمت اوج را شروع کرده و یک آنتن پربار و پر برنامه را برای فصل پاییز مخاطبان تدارک دیده است. از جمله تازه‌ترین برنامه‌های این شبکه که مدت کوتاهی است پخش آن در تایم شبانه شبکه چهار آغاز شده، «شب‌های هنر» نام دارد.

برنامه‌ای با نگاه ویژه به تئاتر، موسیقی، شعر، کتاب و سینما که هر شب با توجه به یکی از این موضوعات و در قالب مجله‌ای تصویری روی آنتن می‌رود و مجری و تهیه‌کنندگانی جدا از هم به اقتضای هر شب برنامه دارد.

شنبه شب‌های تئاتر شب نمایش

شب‌های هنر در اولین روز هفته با نگاه به موضوع تئاتر مهمان آنتن شبکه چهار سیما می‌شود. شبی که در آن تهیه‌کنندگی برنامه را امیر قمیشی بر عهده دارد و پیام دهکردی که خود از بازیگران شاخص و فعال در عرصه تئاتر است، اجرایش می‌کند.

این تهیه‌کننده با اشاره به موضوع و رویکرد شنبه شب‌های برنامه در پرداختن به موضوع تئاتر می‌گوید: این برنامه تخصصی‌ترین برنامه رسانه ملی در حوزه تئاتر و هنرهای نمایشی است. قصدمان این است که بخش‌های تاریکی از آنچه در هنر معاصر و روز ایران می‌گذرد را برای مخاطبان و پیگیران علاقه‌مند به این حوزه روشن کنیم و فعالان عرصه تئاتر جدای از تعلقات هنری و گروه‌بندی‌های صنفی به کمک‌مان بیایند.

قمیشی در خصوص انتخاب پیام دهکردی برای اجرای برنامه تصریح می‌کند: دهکردی از سال‌ها پیش در عرصه تئاتر کشور فعال بوده و نام آشنایی در این عرصه است و بسیاری از چهره‌های امروز سینما و تئاتر، لااقل یک دوره فن بیان دهکردی را تجربه کرده‌اند. بی‌شک او توانایی‌های ذاتی یک مجری خوب را داراست و در این حوزه صاحب تألیف و نظر است.

تئاتر نسبت به دیگر حوزه‌های هنر چون تلویزیون و سینما از مخاطبان خاص‌تری برخوردار است. تهیه‌کننده شب‌های تئاتر شبکه چهار با اشاره به طیف مخاطبان این برنامه می‌افزاید: بعضی از حوزه‌های تئاتر امروز به دغدغه مخاطبان عام هم تبدیل شده‌ است. برای مثال ضعف تئاتر در شهرستان‌ها یا بلیت‌های گران‌قیمت تئاترهای تجاری. اصلا بحث این است که چگونه می‌شود مخاطبان تئاتر را گسترش داد و ما به چنین موضوعاتی در برنامه می‌پردازیم.

یکشنبه شب‌های موسیقی شب صوت و آوا

موسیقی از جمله شاخه‌های فرهنگ و هنر است که خود طیف وسیعی را شامل می‌شود و از موسیقی‌های عامه‌پسند و بازاری و پاپ تا حوزه‌های اصیل و وزین‌تری چون موسیقی نواحی و سنتی را در بر می‌گیرد. ذوالفقاری تهیه‌کننده یکشنبه شب‌های موسیقی این برنامه به جام‌جم می‌گوید: یکشنبه شب‌های این برنامه دغدغه‌محور است و با رویکرد دغدغه‌های روز جامعه و مسائل و موضوعاتی که مردم را درگیر کرده، روی آنتن می‌رود. ما در این برنامه از کارشناسان و پیشکسو‌تان حوزه‌های مرتبط با موسیقی استفاده می‌کنیم و از تجربیات‌شان استفاده می‌کنیم. در عین حال به سراغ جوانان اهل تحقیق می‌رویم و رویکردی رو به جلو را دنبال می‌کنیم.

ذوالفقاری با اشاره به نوع نگاه این برنامه نسبت به موسیقی ادامه می‌دهد: در این برنامه تجلیل هیچ نوع موسیقی را نخواهیم داشت. ممکن است تعریف موسیقی خاصی را از زبان کارشناس برنامه بشنویم، اما این علاقه‌مندی به این معنا نیست که ما از رسانه پرمخاطب ملی موسیقی خاصی را برای عامه مردم تجویز کنیم. چنین نسخه‌ای جامع نخواهد بود. ما پیرامون موضوعاتی که در حوزه موسیقی و مردم دغدغه‌اش را دارند، طرح موضوع می‌کنیم. این‌که موضوعمان برای مثال موسیقی اصیل ایرانی را تبلیغ کند یا موسیقی پاپ را، در مسیر برنامه رخ می‌دهد؛ ولی این‌که بخواهیم فقط نوعی موسیقی خاص را معرفی کنیم، این‌طور نیست و هرگز این کار را نخواهیم کرد.

در یکشنبه شب‌های موسیقی شبکه چهار، رضا مهدوی که خود از کارشناسان حوزه موسیقی است، اجرای برنامه را عهده‌دار است. تهیه‌کننده این برنامه در خصوص انتخاب این مجری می‌افزاید: سابقه فعالیت‌های کاری و حرفه‌ای مهدوی را مدنظر داشتیم. او چند سالی است که برنامه‌هایی با موضوع موسیقی را در رادیو اجرا می‌کند و از طرفی در تلویزیون هم اجرا کرده است. این موضوعات ما را به سمت ایشان سوق داد و ایشان هم پیشنهادمان را پذیرفت.

دوشنبه شب‌های شعر شب تحلیل محتوایی

کوروش انصاری، تهیه‌کننده دوشنبه شب‌های هنر شبکه چهار سیماست. شب شعر و ادب که موضوع دوشنبه‌های برنامه را به خود اختصاص داده و با اجرای سعید بیابانکی روانه آنتن می‌شود. انصاری توضیح می‌دهد: پخش شدن برنامه‌ای با رویکرد شعر در شبکه چهار سیما، اتفاق تازه‌ای نیست و پیش از این هم نقد شعر را در شبکه داشته‌ایم. فقط اکنون رویکردمان عوض شده و به جریان‌شناسی شعر توجه بیشتری می‌کنیم. برای مثال جایگاه شعر را در فضای ادبی امروز بررسی می‌کنیم، به انواع ادبیات امروز نگاهی می‌اندازیم و می‌بینیم ادبیات و شعر در این دنیای ارتباطات، از چه جایگاهی برخوردار است.

این تهیه‌کننده با اشاره به ساختار برنامه ادامه می‌دهد: هدف ما جریان‌سازی شعری است و تاثیرات اشعار را در فضای امروز بررسی می‌کنیم. همچنین برنامه آیتم‌های مختلفی هم دارد. ما از حضور دو کارشناس در برنامه استفاده می‌کنیم و دکتر محمود اکرامی‌فر که مجری برنامه است، با کارشناسان و مهمانان برنامه به گفت‌وگو می‌نشیند.

انصاری می‌افزاید: با این حال مهم‌ترین آیتمی که در برنامه در نظر گرفته‌ایم، مربوط به موضوع 40 سالگی انقلاب اسلامی و درواقع نگاهی موشکافانه به 40 سالگی انقلاب است. ما در 40 شب، 40 شعر از 40 شاعر که طی این 40 سال سروده شده‌ را بررسی می‌کنیم، از جریان‌سازان شعر انقلاب و تاثیرات امروزشان می‌گوییم و نیز در بخش‌های دیگر برنامه به موضوعاتی چون جایگاه فلسفه در شعر می‌پردازیم.

این تهیه‌کننده با ذکر این نکته که نگاه برنامه تحلیلی و محتوایی است، خاطرنشان می‌کند: ما در این برنامه نقد و بررسی نمی‌کنیم. همچنین آیتم‌هایی تحت عنوان شعرخوانی در برنامه خواهیم داشت که در آن شاعران بااستعداد و جوان فرصت پیدا می‌کنند به صورت پلی‌بک اشعارشان را بخوانند. توجه به شعرخوانی با لهجه‌ها و گویش‌های بومی هم دیگر رویکرد ماست و در این برنامه جز تهران، به شاعران شعرهای دیگر هم توجه خواهیم داشت.

سه‌شنبه شب‌های کتاب شب روایت

حسین شاهمرادی، تهیه‌کننده سه‌شنبه شب‌های هنر شبکه است و این برنامه را با محوریت و رویکرد کتاب روانه آنتن می‌کند. این تهیه‌کننده با اشاره به موضوع سه‌شنبه‌شب‌های کتاب برنامه می‌گوید: محوریت برنامه همان‌طور که از اسمش هم پیداست، روایت به معنای اعم است؛ منتها در حوزه ادبیات و روایات مکتوب و به موضوعات و مسائل مرتبط با کتاب و قصه‌های کوتاه و بلند و ... می‌پردازیم. این تهیه‌کننده با اشاره به طیف مخاطبان برنامه و این‌که این مخاطبان چقدر لازم است کتابخوان حرفه‌ای باشند ادامه می‌دهد: درخصوص طیف مخاطبان هدف برنامه، طبیعی است که بخش‌های زیادی از برنامه برای مخاطبان علاقه‌مند به کتاب تدارک دیده می‌شود. در مجموع برنامه خیلی هم عام نیست، ولی در عین حال خیلی تخصصی هم نیست و با این حال مخاطبی که به کتاب علاقه‌مندتر باشد، با برنامه ارتباط بیشتری برقرار خواهد کرد.

توجه موضوعی به مقوله کتاب، دیگر امتیاز این برنامه است. شاهمرادی خاطرنشان می‌کند: ما در برنامه تفاوت چندانی میان نویسندگان ایرانی و غیرایرانی قائل نیستیم؛ بلکه به صورت موضوع‌محور پیش می‌رویم. برای مثال شبی را به ادبیات جنگ و دفاع مقدس اختصاص می‌دهیم و کتاب‌های منتشرشده حول این محور و نویسندگانی که در این حیطه قلم زده‌اند را معرفی می‌کنیم. در واقع از موضوع به کتاب می‌رسیم. در عین حال به تازه منتشر شده‌های بازار هم توجه داریم، اما رویکرد اصلی‌مان این نیست.

تهیه‌کننده سه‌شنبه‌شب‌های کتاب شب‌های هنر در انتها به مهمانان دعوت‌شده به هر قسمت از برنامه‌اش هم اشاره کرده و می‌افزاید: همه کسانی که به نوعی پدیدآورنده محسوب می‌شوند و به موضوع آن شب برنامه ما ارتباط دارند، می‌توانند مهمان برنامه باشند. همان‌طور که اشاره کردم، کلیت برنامه بر مبنای کتاب است؛ اما بخش‌هایی هم برای افراد غیرکتابخوان داریم و می‌کوشیم آنها هم با برنامه ارتباط برقرار کنند.

چهارشنبه‌شب‌های سینما شب تصویر و کمی جنجال

شب‌های هنر در آخرین برنامه هر هفته‌اش که چهارشنبه‌شب‌ها روانه آنتن می‌شود، موضوع جذاب و صد البته پرمخاطب سینما را دستمایه و هدف قرار داده است. شبی که با حضور مسعود فراستی در مقام مجری برنامه می‌تواند جنجالی هم باشد و خیلی‌ها را به تماشا ترغیب کند.سلمان وکیلی، تهیه‌کننده چهارشنبه‌شب‌های سینما می‌گوید: وقتی تصمیم به ساخت این برنامه گرفتیم، به این نتیجه رسیدیم که برنامه‌هایی که در حوزه سینما در سال‌های اخیر ساخته شده، بیشتر به اخبار و اتفاقات روز سینما می‌پردازند و خیلی در حوزه مباحث نظری سینما چیزی نمی‌گویند. دغدغه ما سینمای نظری است؛ به اصل ماجرا می‌پردازیم و سعی می‌کنیم با دغدغه‌های نظری پیش برویم. برای مثال مباحثی چون فرم و تکنیک، فمینیسم و زنان مولف، زبان‌شناسی و جامعه‌شناسی سینما، سینمای تجربی و موضوعاتی از این دست. سعی می‌کنیم بیشتر از این‌که سراغ چهره‌های سینمایی برویم، سراغ دانشمندان نظری برویم و از صحبت‌های مفید آنها بهره ببریم. این تهیه‌کننده ادامه می‌دهد: ما زمانی به یک فیلم رجوع می‌کنیم که مشغول صحبت در خصوص موضوعی هستیم و به فیلم‌هایی که مثال آن بحث هستند ارجاع می‌دهیم. در نتیجه میان سینمای ایران و کشورهای دیگر خیلی تفاوتی قائل نیستیم. البته آیتمی هم به اسم چهل سالگی داریم که در آن به بهانه 40 سالگی انقلاب، فیلم‌های ایرانی 40 سال انقلاب را مرور می‌کنیم و از موفق بودن یا نبودنشان می‌گوییم.

وکیلی با اشاره به چرایی انتخاب مسعود فراستی به عنوان مجری برنامه هم تصریح می‌کند: مسعود فراستی پیش از این‌که در سال‌های اخیر به مجری جنجالی سینما تبدیل شود، منتقد باسوادی بوده که طی دهه‌های گذشته نقدهای کاربردی و راهگشایی ارائه می‌داده است.

او باسواد و دست به قلم است و نباید فقط به گفته‌ها و رفتار اخیر و چالش‌هایی که ایجاد کرده اکتفا کنیم. ما بر این عقیده بودیم که از چنین فرد بااطلاعی استفاده کنیم و با سواد او روبه‌رو شویم.

هر شب چه هنری را ببینیم؟

همان‌طور که در متن گزارش هم اشاره شد، تئاتر، موسیقی، شعر، کتاب و سینما پنج موضوع ویژه‌ای است که شب‌های هنر به رویشان دست گذاشته و هر قسمت از برنامه‌اش را به یکی از این موضوعات اختصاص داده است.

بر این اساس اگر علاقه‌تان به موضوع تئاتر بیشتر است، شب‌های تئاتر این برنامه را شنبه‌ها به تهیه‌کنندگی امیر قمیشی و با اجرای پیام دهکردی دنبال کنید. یکشنبه شب‌های برنامه اختصاص به موضوع موسیقی دارد و به تهیه‌کنندگی حبیب‌ا... ذوالفقاری و با اجرای رضا مهدوی روی آنتن می‌رود. دوشنبه شب‌های شعر به تهیه‌کنندگی کوروش انصاری و با اجرای محمود اکرامی‌فر، سه‌شنبه‌شب‌های کتاب به تهیه‌کنندگی حسین شاه‌مرادی و با اجرای مسعود دیانی و چهارشنبه‌شب‌های سینما به تهیه‌کنندگی سلمان وکیلی و با اجرای مسعود فراستی هم شب‌های دیگر این برنامه را به خود اختصاص داده‌اند.

زهرا غفاری

رسانه