نیمکره‌های چپ و راست مغز فقط سمت مخالف بدن را کنترل نمی‌کنند

رهیافت تازه برای درمان بیماران سکته مغزی

حتما شنیده‌اید که می‌گویند نیمکره چپ مغز، سمت راست بدن را کنترل می‌کند و بر عکس. اما نتایج تحقیقات جدید نشان می‌دهد ماجرا از این پیچیده‌تر است. در چند دهه اخیر، دانشمندان شواهدی در حیوانات و انسان‌ها یافته‌اند که نشان می‌دهد تنها سمت مخالف یک نیمکره مغز نیست که در حرکت بدن نقش دارد؛ بلکه نیمکره همان طرف بدن نیز در آن حرکت‌ها موثر است. اکنون محققان اطلاعات جدیدی از ارتباط بین فعالیت قشر مغز و حرکت یکطرفه بدن به دست آورده‌اند.

کد خبر: ۱۱۷۴۲۶۰

ماجرا از این قرار است که برای اولین بار، دانشمندان دانشگاه واشنگتن در سنت‌لوئیس آمریکا نشان داده‌اند از طریق جنبش‌شناسی (کینماتیک) سه‌بعدی، می‌توان از حرکت بازوی انسان-شامل حالت، سرعت و موقعیت اندام-توسط سیگنال‌های یکطرفه فرستاده شده از جانب مغز به اندام حرکتی، با دستگاه الکتروکورتیکوگرافی (ECOG) رمزگشایی کرد.

محققان می‌گویند این نتایج برایمان روشن می‌کند یک نیمکره مغز همچون یک محرک اجرایی، بشدت از مجموعه‌ای از اطلاعات حرکتی پشتیبانی می‌کند که بیشتر در انسان‌ها نمایان بوده و قبلا هم شناخته شده بود. پیش از این شواهد در این باره نسبتا محدود بود.

آزمایش با الکتروکورتیکوگرافی

برای بررسی عمیق‌تر، محققی به نام اریک سی لیوتارت با همکاری دانشمندان علوم اعصاب، سه مرد و یک زن مبتلا به صرع را جداگانه به روش الکتروکورتیکوگرافی برای مشخص‌کردن منشأ وضعیت‌شان تحت مراقبت قرار دادند.

لیوتارت با قرار دادن الکترودهای الکتروکورتیکوگرافی روی سر بیماران - که می‌تواند فعالیت عصبی نیمکره‌های چپ و راست مغز را ثبت کند - می‌خواست هر دو نیمکره مغز شرکت‌کنندگان را تحریک کرده تا فعالیت آن را به شکل سه‌بعدی اندازه‌گیری کند. محققان برای رمزگشایی، با استفاده از محاسبه عددی سیگنال‌های عصبی دستگاه دریافتند جنبش حرکتی دوطرفه‌ای در میان قشر نیمکره‌ها توزیع شده است و شواهدی که از یک نیمکره رمزگشایی می‌شود، درست مانند نیمکره مقابل است.

دانشمندان می‌گویند این لزوما به این معنی نیست که علت تسلط نیمکره یک طرف مغز از لحاظ حرکت فیزیکی بدن به علت نزدیک‌تر بودن به اندام‌های همان سمت بدن است. بلکه در حقیقت اطلاعات تجزیه شده در نیمکره یک طرف از مغز بسیار زیاد است و به این ترتیب عملکرد هر نیمکره از مغز می‌تواند بر بخش‌های مختلف بدن اثرگذار باشد. به گفته این محققان، تا موقعی که توانایی رمزگشایی از نقش عینی نیمکره یک طرف مغز برای اجرای حرکات اندام‌های همان طرف بدن فراهم نیست، بازنمایی از ویژگی‌های حرکتی خاص مانند جنبش‌شناسی (کینماتیک) شرط لازم برای نیمکره همان طرف است که نقش عینی در اجرای حرکات بازی می‌کند.

آنها می‌گویند یافته‌هایشان می‌تواند روزی به کشف روش‌های درمانی جدیدی برای بیماران سکته مغزی منجر شود. همان کسانی که ممکن است یک نیمکره مغزشان تحت‌تأثیر سکته مغزی قرار گرفته باشد. محققان توانایی استفاده از الکتروکورتیکوگرافی برای رمزگشایی از فرآیندهای مغزی برای کنترل رابطه میان مغز و رایانه و استفاده از سیگنال‌های ساده در نیمکره مغز بیمار را مورد تأکید قرار می‌دهند. احتمالا روزی این یافته‌ها به بیمارانی کمک کند که چگونگی کنترل بدن خود را به عنوان بخشی از درمان توانبخشی مبتنی بر درمان یکطرفه یاد می‌گیرند.

این شروع کار محققان در توسعه یک فرآیند درمانی جدید است که می‌تواند برای هزاران نفر در آینده سودمند باشد. این نتایج تقویت شواهدی است برای ایده نیمکره یکطرفه مغز؛ همان نیمکره‌ای که در برنامه‌ریزی و اجرای حرکات داوطلبانه با مفاهیم مهم عصب دفاعی و توانبخشی عصبی کاربرد دارد.