فرصت سوریه برای اقتصاد ایران

از سوی دیگر عربستان مدتی پیش اعلام کرد براساس توافق با آمریکا 100 میلیون دلار برای بازسازی سوریه و البته کمک به شورشیان هزینه خواهد کرد. هرچند وزارت امورخارجه آمریکا از این اقدام حمایت کرد اما مدتی بعدی ترامپ طی توئیتی کمک 230 میلیون دلاری سالانه آمریکا برای بازسازی سوریه را مضحک نامید و اعلام کرد: عربستان سعودی و دیگر کشورهای ثروتمند خاورمیانه پرداخت این مبلغ را به جای آمریکا انجام خواهند داد. آمریکایی‌ها قبل از این هم گفته بودند روس‌ها به شکل محرمانه از آنها خواسته‌اند در موضوع بازسازی سوریه کمک کنند ولی آنها مخالفت کرده‌اند. وزارت دفاع روسیه در واکنش به این خبر طی بیانیه‌ای از این‌که طرف آمریکایی توافق‌های دوجانبه درباره افشای محتویات تماس‌ها را رعایت نمی‌کند، ابراز ناامیدی کرد.براساس گزارشی که مردادماه امسال کمیته اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد در امور غرب آسیا (ESCWA) منتشر کرد میزان خسارات وارده به سوریه در طول جنگ نزدیک به ۴۰۰ میلیارد دلار برآورد شده است.

امتیازات اقتصادی سوریه برای ایران

اخبار بین‌المللی در خصوص موضوع بازسازی سوریه در حالی منتشر می‌شود که چند ماه پیش یکی از رسانه‌های داخلی مدعی شده بود براساس توافق سوریه و روسیه، ایران برای حضور اقتصادی در سوریه نیاز به مجوز روسیه دارد. باوجود اعلام آمادگی ایران برای مشارکت در بازسازی سوریه و استقبال مقامات این کشور، بسیاری از کارشناسان کارهای انجام شده را در حد ظرفیت‌های دو طرف نمی‌دانند و برخی دیگر هم سنگ‌اندازی طرف سوری را مانع به نتیجه رسیدن این توافقات اعلام می‌کنند.

دی ماه سال 1395 در سفر عماد خمیس نخست‌وزیر سوریه به ایران اسناد واگذاری 5000 هکتار از اراضی کشاورزی، معدن فسفات الشرقیه، هزار هکتار زمین برای احداث مخازن و پایانه‌های نفت و گاز، پروانه اپراتور تلفن همراه و واگذاری طرح گاوداری و اراضی اطراف آن به امضای دو طرف رسید، همچنین خردادماه امسال رئیس سابق بانک مرکزی از برنامه‌ریزی در خصوص تاسیس بانک مشترک ایرانی و سوری خبر داد؛ هفته گذشته هم رسانه‌های سوری اعلام کردند ایران، عراق و سوریه در حال ایجاد خط ریلی هستند که از ایران به سوریه می‌رود و علاوه برآن بندری در حمیدیه طرطوس هم ایجاد خواهد شد.

یک منبع مطلع به خبرنگار جام‌جم گفت: موضوع بهره‌برداری از معدن فسفات شرقیه اجرایی شده و یکی دو محموله هم برای مصرف در صنایع داخلی از این معدن به ایران وارد شده است. این منبع مطلع با اشاره به این‌که در مورد اکتشاف و استخراج نفت مسائل پیش رفته و شرایط نزدیک امضای قرارداد است خاطر نشان کرد: قرار است بندری در سوریه در اختیار ایران قرار بگیرد و خط آهن به این منطقه برسد تا کالاهای ایرانی از این محل صادر شود؛ در موضوع کشاورزی و دامداری صنعتی هم چند قطعه زمین در اختیار ایران قرار گرفته است.

از سوی دیگر، حسن دانایی‌فر دبیر ستاد توسعه روابط اقتصادی ایران با عراق و سوریه در گفت‌وگو با خبرنگار جام‌جم در واکنش به اخبار مطرح شده درخصوص ممانعت روس‌ها برای حضور ایران در سوریه خاطرنشان کرد: ما که مستقیما در ارتباط با این پرونده هستیم چنین چیزی را احساس نمی‌کنیم. وی با اشاره به این‌که سوریه از فضای درگیری‌ها و مشکلات امنیتی در حال عبور است، اظهار کرد: باوجود این سوریه در فضای اولیه پشت‌سر گذاشتن این شرایط است و لذا تمرکز دولت این کشور هنوز برمسائل امنیتی است و همکاری‌های دو جانبه همچنان بیشتر در زمینه مسائل امنیتی ادامه دارد.

به گفته دانایی‌فر، در کنار حدس و گمانه‌های رسانه‌ای نامعتبر درخصوص ممانعت سوری‌ها برای حضور ایران در بازسازی این کشور، هفته گذشته نشست کارشناسی در زمینه تکمیل موافقت‌نامه راهبردی اقتصادی در دمشق داشتیم که در حد بسیار مثبتی کارها جلو رفته و بزودی نهایی خواهد شد. دبیر ستاد توسعه روابط اقتصادی ایران با عراق و سوریه با تاکید براین‌که قول و قرارهای توافقات سال 95 در حال انجام است خاطر نشان کرد: در موضوع اپراتور تلفن همراه طرف سوری منتظر است تا طرف ایرانی سرمایه‌گذاری خود را برای این اپراتور انجام دهد و طرف سوری در این خصوص هیچ مشکلی ندارد.وی درخصوص خط آهن ایران عراق و سوریه اظهار کرد: طرح کریدور اقیانوس هند به دریای مدیترانه به طور جدی مانند گذشته در دستور کار بوده و اکنون هم مسیریابی‌های آن در حال انجام است.

دانایی‌فر درخصوص تاسیس بانک مشترک ایران و سوریه با اشاره به این‌که موضوعات بانکی از جمله مسائلی است که هر دو طرف روی آن تاکید دارند اظهار کرد: طبیعتا همکاری‌های بانکی می‌تواند شامل افتتاح شعب بانک‌های هر یک از دو کشور در کشور دیگر، راه‌اندازی بانک مشترک، معامله با ارزهای داخلی دو کشور و افتتاح حساب‌های بانکی یک کشور نزد بانک‌های کشور دیگر باشد، موضوعات مختلف همکاری‌های بانکی وجود دارد که به ده تا 15مورد می‌رسد و طرفین به آن راغب هستند.

وی همچنین خاطرنشان کرد: در سفری که یک ماه و نیم پیش هیات سوری به ایران داشت در دیدار با آقای شریعتمداری وزیر صمت طرف ایرانی اعلام کرد حاضر است صادرات کالاهایی که شامل توافق ترجیحی باشند را افزایش دهد و طرف سوری هم از آن استقبال کرد که طرف ایرانی در حال انجام مقدمات این موضوع است.

سفیر اسبق ایران در عراق سطح روابط تجاری ایران و سوریه را 200 میلیون دلار دانست و تاکید کرد: این عدد با توجه به روابط سیاسی خوبی که بین دو طرف وجود دارد مقدار ناچیزی است و براساس برنامه‌ریزی‌هایی که انجام شده قرار است این مقدار بیشتر شود.

شرایط بازار سوریه

وی درخصوص شرایط بازار سوریه با اشاره به این‌که کشورهای مختلف در بازارهای یکدیگر حضور دارند، اظهار کرد: ما شاهد احساس ممانعتی از طرف سوری‌ها برای حضور ایرانی‌ها نیستیم. اما برای پیدا کردن دلیل این‌که چرا ما نتوانستیم افزایش صادرات به سوریه داشته باشیم باید به این نکته توجه کرد که ما در جاهای دیگر هم که مشکلات نداریم یا روابط‌مان کمتر و یا بیشتر هست، به سقف صادرات مورد نظر نمی‌رسیم.

دانایی‌فر ادامه داد: باید بررسی کنیم که چرا نمی‌توانیم بیشتر از این صادر کنیم آیا مانع بیرونی وجود دارد، آیا فقط کشورهای پذیرنده مشکل هستند و یا برخی از مشکلات از جانب خود ماست، من فکر می‌کنم مشکلاتی هم از سوی ما وجود دارد؛ هنوز ساختار اقتصادی و صادراتی کشور به آن شکلی که دیگران تجربه دارند، نرسیده است. وی با بیان این‌که طبیعتا در بیرون از کشور رقیب تجاری جدی داریم اظهار کرد: قرار نیست دیگران میدان را خالی کنند و وقتی که میدان خالی شد ما وارد شویم اظهار کرد: قطعا رقبای ما تلاش می‌کنند بازار را از دست ما بیرون آوردند و ما باید بتوانیم خودمان بازار را به‌دست بیاوریم. دانایی‌فر با بیان این‌که بخش قابل توجهی از زمینه‌های همکاری نیازمند سرمایه‌گذاری است، اظهار کرد: بخش‌هایی از سوریه که مورد خسارت واقع شده‌اند و همچنین مناطقی که در آن جنگ نبوده می‌توانند در بالا دست و پائین دستی صنعت مسکن کشور ما تحرک قابل توجهی را به وجود بیاورند.

سجاد آذری

جام‌جم