اهمیت فلسطین برای جنوب شرق آسیا

تصویب جنجالی این قانون اما با سکوت تامل‌برانگیز کشور‌های جهان عرب مواجه شد، در حالی که صدای مخالفت از جنوب شرق آسیا بلند شد. رتنا مرسودی (Retno Marsudi)، وزیر امور خارجه اندونزی، بشدت این قانون را به باد انتقاد گرفت. به گفته او، این قانون حقوق اعراب ـ فلسطینی در اسرائیل را زیر پا گذاشته و باعث پیچیده‌تر شدن حل منازعه تاریخی کشور فلسطین خواهد شد که نزدیک شدن به راه‌حل آن را تهدید و دشوار‌تر می‌کند.

اساسا مساله فلسطین دارای جایگاهی خاص و حائز اهمیت در سیاست خارجی اندونزی است. رئیس‌جمهور این کشور در 11 می 2018 انتقال سفارت آمریکا به قدس را محکوم کرد. جوکو ویدودو در این رابطه با اظهار‌نظری تاریخی گفت: ما همراه مردم اندونزی دوش به دوش مردم فلسطین مبارزه خواهیم کرد و در همه عرصه‌های دیپلماتیک خود همراه فلسطینیان باقی خواهیم ماند.

حمایت ملت اندونزی از فلسطین به دوره‌های دور و حتی پیش از استقلال اندونزی بر‌می‌گردد؛ اندونزی استقلال خود از استعمار هلند را در 17 آگوست 1945 اعلام کرد، اما در سال 1938 روحانیونی که در نهضه العلماء (بزرگ ترین جمعیت دینی - سیاسی اندونزی) عضویت داشتند، کمک‌های مالی را برای فلسطین جمع‌آوری می‌کردند. پس از اعلام استقلال اندونزی در 1945، دولت سوکارنو دست خود را برای به دست آوردن حمایت کشور‌های خاورمیانه از استقلال کشورش، به سمت این کشور‌ها دراز کرد و با حمایت دو نفر از علمای پیشرو آن دوران مواجه شد.

در همین حال و زمانی که دولت نوپای اندونزی بشدت به حمایت دیگر دولت‌ها برای تضمین استقلال خود نیاز مند بود، هیاتی در سال 1950 از سوی اسرائیل اعلام کرد که قصد سفر به اندونزی را دارد، اما این تلاش‌ها با دست رد دولت اندونزی مواجه شد. اولین رئیس‌جمهور اندونزی سوکارنو در اظهارات به‌یاد ماندنی‌اش گفته بود: تا زمانی که استقلال ملت فلسطین به مردم آن واگذار نشود، ملت اندونزی همچنان با استعمارگری اسرائیل مبارزه می‌کند.

پس از این‌که در 16 نوامبر 1988 شورای ملی فلسطین استقلال این کشور را در الجیر، الجزایر اعلام نمود، گرچه در واقع اغلب سرزمین فلسطین هنوز تحت اشغال رژیم صهیونیستی بود، اما این اقدام حرکتی در راستای انجام یک مبارزه دیپلماتیک برای رهایی از دست اشغالگری محسوب می‌شد. لذا در پی آن، دولت اندونزی فلسطین را به رسمیت شناخت و روابط دیپلماتیک در سطح سفارت را آغاز کرد. فلسطین در سال 1989 سفارت خود را در جاکارتا گشایش نمود و از سوی دیگر، اندونزی هرگز روابط دیپلماتیکی با رژیم اشغالگر اسرائیل برقرار نکرد.

در 6 دسامبر 2017 دونالد ترامپ قدس را پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخت و تصمیم گرفت که سفارت آمریکا را از تل‌آویو به قدس منتقل نماید، یک روز پس از این اقدام یک جانبه، رئیس‌جمهور اندونزی برای حضور در کنفرانس سازمان همکاری کشورهای اسلامی جهت محکومیت تصمیم واشنگتن به ترکیه سفر کرد. حمایت‌های پایدار اندونزی از فلسطین همچنان در دستور کار این کشور است، گرچه ترامپ تهدید کرد کشورهایی را که با تصمیمش درباره قدس مخالفند تنبیه خواهد کرد و نیز متأسفانه اندونزی هنوز وابستگی‌های سیاسی و اقتصادی زیادی به آمریکا دارد، اما این تهدید تاثیری روی موضع اندونزی نداشته و سیاستمداران را نترسانده است.

دکتر دینا یولیانتی

رئیس مرکز مطالعات خاورمیانه اندونزی (ICMES)