جایزه ای برای دانشمندان برترجهان

آلفرد برنارد نوبل سوئدی سال 1896 درگذشت ؛ اما یک سال پیش از مرگش وصیتنامه معروف خود را امضائ کرد.

کد خبر: ۱۱۴۷۴۵

بنابر این وصیت ، درآمد حاصل از سرمایه های باقیمانده از نوبل هر ساله به صورت جوایزی میان افرادی که در سالهای قبل منشائ بزرگترین فایده برای بشر بوده اند، تقسیم می شود. در حال حاضر جایزه نوبل بیش از ارزش نقدی آن به عنوان یکی از بزرگترین و افتخارآمیزترین جوایز جهانی مطرح است. تاکنون یعنی در این 105 سال ، دانشمندان مختلف از سراسر دنیا موفق به دریافت جایزه نوبل شده اند که در این میان بیشترین سهم به ترتیب به کشورهای امریکا، انگلیس ، آلمان ، فرانسه و سوئد تعلق دارد. امسال هم در 3 شاخه علمی نوبل یعنی فیزیک ، شیمی و پزشکی 5دانشمند امریکایی برندگان نوبل شده اند. با احتساب برندگان جوایز نوبل سال 2006، جوایز نوبل تاکنون به 780برنده اعطا شده است که شامل 762نفر از دانشمندان و شخصیت های برجسته و 18سازمان مختلف بوده اند؛ البته میان برگزیدگان نوبل تنها 33زن وجود دارد.
جایزه نوبل امروزه صرف نظر از ارزش نقدی آن به عنوان یکی از بزرگترین جوایز جهانی مطرح است. جایزه نوبل در 6رشته فیزیک ، شیمی ، پزشکی یا فیزیولوژی ، ادبیات ، اقتصاد و صلح و در مجموع به مبلغ 10میلیون کرون سوئد به برندگان این رشته ها پرداخت می شود. آلفرد نوبل ، بازرگان سوئدی و میلیونری که دینامیت را اختراع کرد، اهدای سالانه جوایزی را به نام و خواست خود در سال 1895بنیان نهاد. بنا به وصیت نوبل این جوایز باید به کسانی داده شود که در سالهای پیش از آن بیشترین خیر را به انسان ها رسانده باشند. اولین جوایز نوبل در سال 1901یعنی 5سال پس از مرگش به دانشمندان برگزیده اهدا شد. از آن زمان تاکنون هر ساله همزمان با هفته نوبل ، برندگان رشته های مختلف معرفی می شوند. 2 دانشمند امریکایی به نامهای آندرو فایر و کرانیگ سی. ملو برای همکاری مشترک روی علم بیولوژی ملکولی و اطلاعات ژنتیکی برنده جایزه نوبل امسال شدند. این برندگان در واقع مکانیسم اساسی را برای کنترل جریان اطلاعات ژنتیکی کشف کرده اند. کشف آنها که به RNA iaterference معروف شده است ، نخستین بار سال 1998 در مجله نیچر منتشر شده است. این کشف در زمینه دفاع در برابر ویروس ها حائز اهمیت است و راه را روی کشف روشهای درمان موثری برای بهبود بیماری فلج هموار خواهد کرد.
پژوهش آنها روی کروم ها آغاز شد و نشان داد که ریبونوکلئواسید دورشته ای یا همان RNA ، پیام رسان ژنتیکی سلولهاست و می توان ژن های هدف را که در فرآیندی که تداخل RNA نامیده می شود، خاموش کند. در واقع این پژوهش سرآغازی برای فعالیت و تحقیقات بعدی شرکتهای دارویی و زیست فناوری است. به این ترتیب این تحقیق می تواند به ابداع روشهایی برای متوقف کردن تظاهر ژنها در بیماری هایی مانند سرطان هم منجر و در نهایت باعث کند شدن رشد تومورها شود؛ البته تحقیق این دو دانشمند قبلا در تحقیقات کلینیکی درباره بیماری های چشم ، بیماری های متابولیک قلب و هپاتیت سیروسی هم به کار رفته و نتایج مثبتی در پی داشته است . جایزه نوبل به صورت معمول برای کارهای پژوهشی که دهه ها قبل انجام شده اند داده می شود ؛ اما اهدای جایزه نوبل به فایر 47 ساله و ملوی 45 ساله که ازجمله جوان ترین دانشمندانی هستند که در تاریخ اهدای جایزه موفق به دریافت این جایزه 10میلیون کرونی یعنی معادل 1.37 میلیون دلار شده اند از اهمیت ویژه ای برخوردار است ؛ چراکه این جایزه تنها پس از 8سال از انتشار پژوهش به آنها اهدا شده است و به همین دلیل می توان جایزه نوبل پزشکی 2006 را با جایزه ای که به جیمز واتسون و فرانسیس کریک تنها 9سال پس از کشف DNAداده شد، مقایسه کرد. به گفته آندرو فایر به طور کلی ژنهای انسان شامل 20هزار ژن هستند. فقط تعداد معینی از آنها در هر دسته از سلول فعال هستند. کدهای ژنتیکی در DNAها تضمین می کند که چگونه پروتئین ها ساخته شوند و این پروتئین ها سپس باعث انواع عملکردها می شوند و ساختارهای سلولی تا ماکروسکوپی بدن را می سازند.
این در حالی است که پروتئین ها می توانند آنزیم باشند که غذاها را هضم می کند و یا در قالب گیرنده های سلولی مغز فعالیت کنند که در DNAنخست موجود است و بعدا در MRNAها کپی می شود و پروتئین ها هم از سوی این MRNAها ساخته می شوند. در واقع RNAها مولکول های کوچکی به نام MicroRNAتولید می کنند و در این میان مکانیسم تداخل مانع ساخت پروتئین های خاص و باعث خاموش شدن عمل یک ژن می شوند.
اگر ما بتوانیم مکانیسم خاموش شدن ژن را درباره ژنهای عامل بیماری های خاص فعال کنیم ، در واقع توانسته ایم جلوی بیماری را بگیریم. اخیرا نتایج چندین پژوهش منتشر شده اند که توانسته اند چنین کاری روی انسان و حیوانات آزمایشگاهی انجام دهند و ازجمله توانسته اند ژن عامل کلسترول بالای خون برای ساخت RNAخاصی را خاموش کنند. در ضمن درباره گیاهان هم توانسته اند چنین کاری را برای دفاع در مقابل حملات ویروسی انجام دهند. مجامع علمی دنیا امیدوار هستند خاموش کردن ژنها به درمان بیماری های قلبی و عروقی ، اندوکرین ، ویروسی و بدخیمی ها بینجامد.

نسخه برداری از ژن تا پروتئین برنده نوبل شیمی

جایزه نوبل شیمی سال 2006به راجر کرنبرگ استاد دانشگاه پزشکی دانشگاه استانفورد امریکا تعلق گرفته است. این جایزه به علت پژوهش های این دانشمند امریکایی در زمینه چگونگی عملکرد انتقال اطلاعات نهفته شده در یک ژن به دیگر نقاط سلول و به دستگاه پروتئین سازی اهدا می شود.
در واقع همه اطلاعات ژنتیکی موجودات زنده روی DNA آنها قرار دارد و در فرآیند رونوشت ژنتیکی RNA پیغامبر از اطلاعات موجود بر روی DNA کپی برمی دارد، از هسته سلول خارج می شود و این اطلاعات کپی شده را در اختیار دستگاه پروتئین سازی سلولی قرار می دهد. براساس این اطلاعات ، پروتئین متناسب با آن ژن ساخته می شود. به این ترتیب ، ساختار و عملکرد هر سلول و در نتیجه هر موجود زنده به پروتئین ها بستگی دارد. از آنجا که همه اطلاعات درباره چگونگی ساختمان و پروتئینی در ژن آن نهفته است ، فرآیند رونوشت ژنتیکی که راجر کرنبرگ کشف کرده است ، در واقع حلقه رابطی میان این اطلاعات و تبلور آن به صورت پروتئین عمل می کند و به این ترتیب تمامی حیات وابسته به این فرآیند است. کرنبرگ 59 ساله عضو دانشکده طب دانشگاه استانفورد در پالو اکتو کالیفرنیا است. پدر او هم در سال 1959به دلیل تحقیقاتش روی علم ژنتیک برنده جایزه نوبل پزشکی و فیزیولوژی شد. پژوهش کرنبرگ تصویری از جزییات پروسه موسوم به نسخه برداری را بخوبی ترسیم می کند. این در حالی است که آشفتگی و انتقال در پروسه نسخه برداری عامل بروز بسیاری از بیماری های انسانی از جمله سرطان ، امراض قلبی و انواع مختلفی از التهاب هاست.
کرنبرگ تنها برنده جایزه نوبل شیمی سال جاری و پنجمین امریکایی است که جایزه نوبل را از آن خود کرده البته امسال تمام جوایز نوبل در رشته های پزشکی ، فیزیک و شیمی به امریکایی ها تعلق گرفته است. او معتقد است که کار بسیار بزرگی در این زمینه انجام داده است. کاری که شاید در دهه آینده اثرات آن مشخص شود. نتایج به دست آمده از دستاوردهای کرنبرگ باعث می شوند تا صنایع برای تولید بسیاری از محصولات جدید پزشکی وارد عرصه شوند.

انفجار بزرگ برنده جایزه نوبل فیزیک

جان مارتر و جورج اسموت ، دانشمندانی که با ناسا در زمینه کشف ماهیت شکل گیری جهان از طریق بررسی امواج ناشی از یک انفجار بزرگ بیگ بنگ کار کرده اند از سوی کمیته نوبل برنده این جایزه شناخته شدند. جان مارتر 60 ساله و پژوهشگر ارشد فیزیک فضایی ناساست. جورج اسموت هم 61 سال دارد و استاد فیزیک دانشگاه کالیفرنیا در برکلی است. هر دوی آنها روی ماهواره تجسسی ناسا برای ارزیابی امواج به جا مانده از بیگ بنگ کار کرده اند. این امواج بازتاب echio یا بیگ بنگ خوانده می شود، انفجاری که در حدود 14 میلیارد سال پیش روی داد و موجب پیدایش جهان امروزی شد. کیهان شناسان معتقدند که این امواج می تواند ماهیت و منشائ جهان را نمایان کند. در واقع این دو پژوهشگر به درک حلقه گمشده در کیهان شناسی کمک کرده اند. آنها همچنین روشی خارق العاده برای ارزیابی جزییات کهکشان در آغاز پیدایش آن ابداع کرده اند. این دو فیزیکدان تلاشهای خود را بر مبنای کشفیات ماهواره COBE که از سوی ناسا در سال 1989به فضا پرتاب شد، پایه گذاری کردند. در نهایت یافته های این 2دانشمند روند نزدیک شدن کهکشان ها با گذشت زمان را آشکار کرد. به این ترتیب بررسی های بسیار دقیق از سوی این دو دانشمند از ماهواره COBE نقش مهمی در گسترش کیهان شناسی مدرن درعلوم ایفا کرد. آنها توانستند کائنات را در مراحل اولیه حیات یعنی در حدود 380هزار سال پس از متولد شدن مشاهده کنند. همچنین امواجی که آنها در نور شناسایی کردند کمک کرد تا ثابت کنند چطور کهکشان ها با گذشت زمان گردهم آمده اند. در ضمن جایزه نوبل فیزیک 2005مشترکا به دو فیزیکدان امریکایی و یک فیزیکدان آلمانی اعطا شده بود که تحقیقات وسیعی در زمینه تئوری کوانتوم کوهرانس اپتیکی داشتند. جان مارت ریکی از این دو دانشمند برجسته کار انجام شده را بسیار سخت می داند که در ابتدای کار یعنی 15سال پیش ، حتی به نظر خودش هم غیرممکن می نمود. چرا که مشاهده کائنات در مراحل اولیه از سطح زمین بسیار مشکل است. در واقع اتمسفر زمین تابشهای با مقادیر کم را جذب می کند و از خود هم تابشهای مخصوص منتشر می کند در نتیجه تابشهای کوچکی با تابشهای زمینی تداخل پیدا می کنند. بنابر این یافتن این تابشها در فضای تاریک و آرام فضا کار بسیار مشکلی است.