مصونیت از تاثیرات منفی فضای مجازی

این حکایت قدیمی، گویای آن است که صدها سال پیش می‌دانستیم گاهی خبر رویدادی منفی می‌تواند تاثیراتی وسیع‌تر از خود رویداد داشته باشد؛ بنابراین در محیطی به نام فضای مجازی که مجموعه‌ای نا به‌سامان از اخبار منفی در کنار شایعات و دروغ‌ها به مخاطبان ارائه می‌شوند، نمی‌توان حضور بی‌حساب و بی‌برنامه داشت.

گاه برخی عکس‌ها، خبرها، تصاویر و فیلم‌های فضای مجازی به قدری مخرب هستند که می‌توانند چند ساعت، روز یا ماه روان کاربران را مضطرب و پریشان کنند و در گذر زمان نوعی بی‌تفاوتی یا زودرنجی به وجود بیاورند. گاهی استفاده از فضای مجازی و نیز پیگیری خبرهای منفی و آزاردهنده به اعتیاد بدل شده و این اعتیاد نیز مانند اعتیاد به مواد مخدر برای هر کسی در هر سنی خطر بالقوه محسوب می‌شود.

قرار گرفتن در معرض خبرهای فضای مجازی نیازمند مدیریت و برنامه‌ریزی است و از آنجا که بیشتر رفتارهای ما بر اساس عادت‌های ما بروز پیدا می‌کند، باید در ایجاد عادت‌های درست و مفید کوشید.

افراد موفق کسانی هستند که عادت‌های صحیح دارند و نیز می‌توانند برای خودشان عادت‌های موثر ایجاد کنند؛ عادت‌هایی همچون مطالعه کردن. عادت به مطالعه کتاب، مجلات معتبر و روزنامه‌ها می‌تواند در سبک و شیوه زندگی و نگاهمان به زندگی تاثیر داشته باشد و مهارت‌هایی برای زندگی بهتر در اختیارمان بگذارد.

گوش دادن به موسیقی، ورزش کردن، رفتن به سینما، تئاتر، کنسرت، کوه، سفر، طبیعت‌گردی و برنامه‌های دسته‌جمعی در زمره فعالیت‌ها و عادات مفید قرار می‌گیرند و می‌توانند از حضور بی‌برنامه در فضای مجازی و قرار گرفتن در معرض تاثیرات منفی آن بکاهند. گاهی حتی حضور در مجلس ترحیم و رفتن به آرامگاه‌ها می‌تواند در فهرست برنامه‌های ما جای بگیرد؛ چرا که نگاه عمیق‌تری برای زندگی کردن به ارمغان می‌آورد.

ثبت‌نام در کلاس‌های جدید و متنوع‌ هم از الزامات زندگی امروز است. یادگیری همیشه و در هر سنی می‌تواند زندگی را پربار کند، چرا که یادگیری پربازده‌ترین سرمایه‌گذاری دنیاست.

در کنار این پیشنهادها، لازم است حتما کانال‌ها و گروه‌هایی را که در آنها عضویت داریم، مدیریت کنیم. فاصله گرفتن از کانال‌ها و صفحاتی که اخبار و اطلاعات منفی دارند و در عوض پیوستن به شبکه‌ها و گروه‌هایی که اطلاعات مفید در اختیار می‌گذارند، کمک بزرگی است به بهداشت روانی و سلامت روحی.

متاسفانه در فضای مجازی، کاربران فقط در معرض اخبار منفی قرار ندارند، بلکه شایعات و دروغ‌های منفی هم در این فضا بسیار تولید و نشر می‌شود. متاسفانه شایعه‌پراکنی در کشورهای توسعه‌نیافته قدرتمندتر و مخرب‌تر است، چراکه تاثیرپذیری بیشتری وجود دارد و مادامی که کاربران شایعات را باور می‌کنند یا ناآگاهانه خود را در معرض آنها قرار می‌دهند، همیشه کسانی هستند که دست به تولید شایعه و دروغ بزنند.

یک کارشناس رسانه و متخصص ارتباطات می‌تواند لابه لای اطلاعات موجود در فضای مجازی، خبرهای واقعی را از شایعات تمیز بدهد، اما مردم عادی از این قدرت تشخیص برخوردار نیستند و آب به آسیاب شایعه‌سازان می‌ریزند تا آنجا که بی‌اعتمادی و بدگمانی در جامعه ریشه می‌دواند.

دکتر داود صفایی

مدرس ارتباطات