4500 خانواده فقط یک روان‌شناس

اکنون در ایران به ازای هر 4500 خانواده، یک روان‌شناس وجود دارد. این درحالی است که بر اساس استانداردهای جهانی، باید به ازای 50 خانوار یک متخصص روان‌شناسی فعال باشد و از این جهت، می‌توان گفت تعداد روان‌شناسان و مراکز مشاوره فعال در ایران و بخصوص در شهرهای کوچک، بسیار کمتر از نیاز مردم است.

لازم به ذکر است که ‌حدود 5000 متخصص روان‌شناس از سازمان نظام روان‌شناسی مجوز گرفته‌اند و حدود 3000 مجوز ایجاد کلینیک مشاوره نیز از سوی این سازمان و دیگر نهادها، از جمله سازمان بهزیستی و وزارت ورزش و جوانان صادر شده است.

اما با این حال، کمتر شاهد شلوغی مراکز مشاوره هستیم که این مساله، ناشی از حجم پایین مراجعات مردمی نسبت به میزان شیوع بالای اختلالات روانی در کشور است. درواقع در شرایط کنونی، مشکل اصلی کمی تعداد مراکز خدمات روان‌شناسی نیست، بلکه معضل اساسی این است که مردم به دلیل شناخت پایین از خدمات مشاوره و احساس بی‌نیازی نسبت به لزوم گفت‌وگو با روان‌شناس، کمتر به مراکز مشاوره دولتی یا خصوصی مراجعه می‌کنند که این مساله، خود اشکال بزرگ فرهنگی عمومی جامعه ایرانی است و مسئولان فرهنگی باید نگاهی جدی‌تر به لزوم فرهنگسازی در این زمینه داشته باشند.

یکی دیگر از معضلات مهم این حوزه، گرانی خدمات مشاوره در مقایسه با سطح درآمد مردم است. از این رو، سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره چند سالی است که نرخ‌هایی را برای تعرفه‌های مشاوره تصویب می‌کند، اما با این حال، روان‌شناسان بسیاری در سطح کشور همچنان نسبت به این نرخ‌ها بی‌توجه هستند. گزارشات واصله به این سازمان نیز از همین امر حکایت دارد و گاهی شنیده می‌شود که برخی متخصصان این حوزه، چند برابر نرخ‌های مصوب سازمان نظام روان‌شناسی از مراجعان هزینه دریافت می‌کنند. این افراد باید توجه داشته باشند که این‌گونه تخلفات می‌تواند به لغو پروانه حرفه‌ای آنها هم بینجامد و مسلما این سازمان نسبت به این امور خلاف قانون بی‌توجه نیست. همچنین به مردم توصیه می‌شود که اگر در این زمینه تخلفی مشاهده کردند، مراتب را به اطلاع واحد بازرسی سازمان نظام روان‌شناسی برسانند تا پیگیری‌های لازم در این زمینه صورت گیرد.

از دیگر تخلفاتی که در حوزه روان‌شناسی در کشور مشاهده می‌شود، می‌توان به رشد قارچ‌گونه مراکز غیرمجازی اشاره کرد که بخصوص با تبلیغات در فضای مجازی، مردم را فریب می‌دهند. برای برخورد با این موضوع، واحدی مجزا در سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره دایر شده که مسئول رسیدگی به این‌گونه تخلفات و پایش تبلیغات مراکز غیرقانونی در فضای مجازی است. کارشناسان این دایره به محض شناسایی این مراکز، با کمک نیروهای انتظامی با متخلفان برخورد و آنها را به دستگاه قضایی معرفی می‌کنند. اما باید توجه داشت که کنترل فضای مجازی امری دشوار است و حتی اگر روزی برسد که حجم تخلفات حوزه روان‌شناسی در این فضا به صفر رسانده شود، بازهم ممکن است فردای آن روز تعداد بی‌شماری مراکز غیرمجاز خدمات مشاوره مشاهده شود.

دکتر محمد حاتمی

معاون سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره