آیا بزرگ شدن به معنی بهتر شدن است؟

در متن بیانیه شرکتی که به قصد ادغام و بزرگ‌تر شدن، شرکت اینترنتی خصوصی را خریداری کرده بود به توصیه‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مبنی بر بزرگ شدن شرکت‌های بخش خصوصی با روش تجمیع و ادغام و در جهت رقابت با شرکت مخابرات ایران اشاره شده بود. ادغام شرکت‌ها ظاهرا قرار است ادامه داشته باشد؛ از دعوتنامه یکی از شرکت‌های فاوا برای جذب شرکت‌های کوچک و متوسط با مجوزهای مختلف صادرشده از سوی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی گرفته تا ادغام شرکت‌های بزرگ‌تر.

در سخنان وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات هم به‌طور مشخص از رقابت با شرکت مخابرات ایران صحبت شده است. اما آیا ادغام چند شرکت و ایجاد شرکتی بزرگ‌تر به معنای رقابت با بزرگ‌ترین شرکت فاوای ایران است؟ آیا افزایش اندازه شرکت‌ها به معنی خدمات‌دهی بهتر است؟ آیا این‌که شرکتی بخواهد شرکت دیگری را بخرد یا بفروشد مساله‌ای است که باید با راهنمایی و ارشاد مقام دولتی خاصی انجام بگیرد؟

اعطای پروانه فعالیت براساس فناوری

از زمانی که مجوز فعالیت بیش از هزاران شرکت ISP توسط سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از زیرمجموعه‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات صادر شد، هم مدت زیاد و هم کمی می‌گذرد. زیاد از بابت تغییر فناوری و کم به این دلیل که از آمدن اینترنت به خانه مردم ما کمتر از دو دهه می‌گذرد. اولین مجوزها سال 81 و زمانی که نام وزارتخانه پست، تلگراف و تلفن بود، صادر شد. تدبیر آن زمان شاید این بود که با وجود چند شرکت بزرگ و تعداد زیادی شرکت کوچک، اینترنت
به دست مردم برسد.

روال و منطق اعطای مجوز سازمان تنظیم مقررات در آن دوران و سال‌های پس از آن، اعطای مجوز به فناوری بود، چراکه چند سال بعد با اعطای مجوز فعالیت در حوزه ADSL به تعدادی از شرکت‌ها و پس از آن Wimax، تعداد زیادی شرکت در زمینه ارائه خدمات دسترسی اینترنت با فناوری‌های مختلف فعالیت می‌کردند و تعدادی از شرکت‌ها هم با گرفتن مجوزهای دیگری، خدمات B2B به همین شرکت‌ها ارائه می‌دادند. روندی که از همان آغاز با انتقاد برخی از کارشناسان و تعداد اندکی رسانه‌های تخصصی مواجه شد که اعطای پروانه فعالیت و اختصاص آن بر اساس فناوری روش صحیحی نیست. همین روند در اعطای پروانه فعالیت شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات اینترنت ثابت و پروانه FCP در پاییز 94 نیز اعمال شد.

ادغام باعث ارزانی می‌شود؟

حال صحبت این است که شرکت‌های دارنده پروانه FCP نتوانسته‌اند به تعهدات خود عمل کنند و چاره این کار تجمیع آنها و ایجاد شرکت یا شرکت‌های بزرگ‌تری است که بتواند با شرکت مخابرات ایران وارد رقابت شود. از سوی دیگر وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات صحبت‌هایی از تغییرات تعرفه اینترنت به منظور بهتر شدن شرایط کاربری آن توسط مردم مطرح می‌کند. صحبتی که سال‌هاست توسط وزرای مختلف این وزارتخانه مطرح می‌شود و در هفته‌های اخیر با مطرح‌شدن آن در حساب کاربری شبکه اجتماعی وزیر کمی هم بحث‌برانگیز شده است.

اما سوال مهم درخصوص تشکیل شرکت‌های بزرگ‌تر از شرکت‌های اینترنتی کنونی این است که در نهایت آیا این رویکرد قرار است به خدمات‌دهی بهتر و اینترنت ارزان‌تر منجر شود؟ پاسخ این سوال شاید آنچنان که باید روشن نباشد، زیرا اول این‌که رقابت با شرکت مخابرات ایران در شرایطی که این شرکت مالک مراکز تلفن است بعید به نظر می‌رسد. بر فرض که شرکتی بزرگ از نظر اندازه با تجمیع یا ادغام شرکت‌های کوچک‌تر شکل بگیرد، آیا این شرکت‌های جدید که حالا بزرگ‌تر هم هستند، باید برای نصب پورت ADSL همچنان به شرکت مخابرات ایران مراجعه کنند و منتظر تائید این شرکت بزرگ باشند؟

این مساله در کنار واقعیت دیگری که اندازه شرکت‌ها دلیلی بر کیفیت بالای تولیدات و خدماتشان نیست، چشم‌انداز روشنی از آینده به مردم که استفاده‌کننده این خدمات هستند نمی‌دهد، زیرا در مورد انواع خدمات دیگر که از سوی بزرگ‌ترین شرکت‌های فاوا مثل خود شرکت مخابرات ایران و شرکت‌های زیرمجموعه‌اش چون همراه اول ارائه می‌شود، نارضایتی دیرینه‌ای از سوی کاربران وجود دارد.

محمدعلی پورخصالیان | تحلیلگر فاوا