کیفیت نقش‌ها برایم جذابیت اصلی است

ایفای نقش منفی یک دلال عتیقه و چندوجهی در سریال گاهی به پشت سرت نگاه کن یا استاد فرزانه و با خرد سریال در جست‌وجوی آرامش. او جزو بازیگرانی است که در کارش مداومت و استمرار دارد و بیش از پنج دهه است که در تلویزیون و سینمای ایران حضور جدی دارد و این امر او را از سایر همنسلانش که سال‌هاست بازنشسته شده‌اند، متمایز می‌کند. متوسلانی بعد از انقلاب همچنان با قدرت کارش را ادامه داد و فیلم کمدی و پرفروش کفش‌های میرزا نوروز با بازی علی نصیریان را ساخت و به تعبیری اولین فیلم تاریخی معناگرایانه تاریخ سینمای ایران (جست‌وجوگر) را نیز کارگردانی کرده است. بتدریج با تغییر شرایط فیلمسازی متوسلانی بیشتر به بازیگری پرداخت تا کارگردانی، در این مسیر چند نقش ماندگار در فیلم‌های «دل و دشنه» و «گناهکاران» ایفا کرد. متوسلانی در دهه هشتم زندگی‌اش همچنان مصمم و با اراده و با انگیزه بازی می‌کند. او سال 68 در هشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فجر برای فیلمنامه «جست‌وجوگر» دیپلم افتخار گرفت و برای همین فیلم نامزد دریافت بهترین کارگردانی شد. با این بازیگر توانمند و متواضع در باره نقش‌هایی که در سال‌های اخیر بازی کرده و رویکردهایش در بازیگری گفت‌وگویی انجام داده‌ایم.

مدتی قبل همسرتان را از دست دادید. با درگذشت همسرتان و تنهایی چگونه کنار آمدید؟

تنهایی، سخت و جانکاه و مرگ عزیزان همیشه باورش دشوار است و تغییر و تحول در نوع زندگی بعد از این خلأ هم اجتناب‌ناپذیر بوده و قرار است برای این که تغییری در زندگی‌ام داشته باشم چند ماهی نزد اقوام و خویشانم بروم.

در عرصه بازیگری کم‌کار هستید. آیا نقش‌هایی را که دوست ندارید قبول نمی‌کنید؟

نه، قبول نمی‌کنم فقط نقش‌هایی را که دوست دارم انتخاب می‌کنم.

مسائل مالی هم برایتان مهم نیست؟

اصلا مهم نیست آخرین مرحله در قبول یک نقش میزان دستمزدش است فقط تمرکزم روی ایفای نقش‌های خوب و درست و باهویت است. نباید نقش‌هایی را برای بازی کردن انتخاب کنم که به وجهه کاری‌ام خدشه‌ای وارد کند.

نقش‌های منفی و خاکستری را در کارهایی نظیر سریال «گاهی به پشت سرت نگاه کن» و فیلم سینمایی «دل و دشنه» به شایستگی بازی کرده‌اید. آیا به ایفای این نوع نقش‌ها علاقه دارید؟

محتشم در سریال گاهی به پشت سرت نگاه کن شخصیت خاکستری دارد و شاید یکجورهایی با ریش قرمز، دل و دشنه قرابت داشته باشد و اینها آدم‌هایی هستند که با خلافکاری نسبت دارند و ماهیتشان یکسان است. البته در سریال گاهی به پشت سرت نگاه کن سن محتشم نسبت به ریش قرمز افزایش پیدا کرده و موقعیتش هم تغییر یافته و بالطبع رفتارهایش ملایم‌تر شده است. در دل و دشنه نقش در ابتدا این طوری نبود. به جوزانی پیشنهاد دادم آدم خونسردی باشد و استدلالم هم این بود اغلب بدمن‌ها و رئیس باندها آدم‌هایی هستند با رفتارهای اگزجره و برونگرا و بهتر است این قالب را بشکنیم و چهره جدیدی از بدمن نشان بدهیم. همیشه نقش‌ها و کیفیتشان برایم جذابیت اصلی را دارد اگر نقش را دوست نداشتم در کاری بازی نمی‌کردم. من سومین بار است که چنین شخصیت‌هایی را بازی می‌کنم. دل و دشنه که اشاره کردید و فیلم شب روباه. برای من مهم بود که برای بار سوم این نقش مشابه را متفاوت بازی کنم.

با سعید سلطانی تا قبل در جست‌وجوی آرامش سابقه همکاری داشتید؟

بله، کارهای ایشان را دیده بودم و برای بازی در ستایش هم صحبت‌هایی داشتیم که شرایط فراهم نشد. سلطانی کارگردانی است که کارش و نحو ارتباط با مخاطب را خوب بلد است.

چه چیزی مجابتان کرد تا در سریال در جست‌وجوی آرامش بازی کنید؟

همان طور که اشاره کردم فیلمنامه جذاب و نام و اعتبار کارگردان، حضور بازیگران حرفه‌ای و درجه یک مثل مهدی هاشمی و حضور تهیه‌کننده حرفه‌ای باعث شد در این سریال بازی کنم و مطمئن بودم کار آبرومندی خواهد بود.

البته فیلمنامه در جست‌وجوی آرامش داستانک‌های فرعی زیادی دارد.

مهم‌ترین ویژگی فیلمنامه عدم وجود نگاه تبلیغاتی در ساختارش بود و در کنارش مسائل انسانی در آن وجود داشت که دانستن آن به درد مخاطب می‌خورد.

تا به حال نقش دکتر را بازی کرده بودید؟

نه، برای بار اول بود و نقش متفاوت و جلب توجه‌کننده‌ای به نظر می‌رسید و بازی کردنش برایم چالش‌برانگیز بود.

دکتر عنایت را به لحاظ شخصیتی چگونه دیدید؟

یک آدم سرد و گرم چشیده، با تجربه و محقق است که استاد دانشگاه بوده و بخوبی مختصات شغلش را می‌شناسد و آدم باوقار و آرامی نیز محسوب می‌شود. دکتر عنایت علاقه دارد همه مسائل را از طریق عقلانیت حل کند.

آیا ایفای نقش‌های مثبتی مثل دکتر عنایت با توجه به این‌که پستی و بلندی زیادی ندارد کار دشواری نیست؟

قبول دارم تا حدی ایفای نقش‌های مثبت دشوارتر است و نیاز به تجربه زیادی دارد. من بازیگر باید خیلی تلاش کنم تا چیز قابل عرضه‌ای در بازی‌ام ارائه کنم و این نیازمند دقت و تفکر زیادی است و مهم‌تر از همه قابل باور بودنش است. تلاش کردم در حین بازی ادای دکتر را درنیاورم و چهره واقعی را از یک شخصیت دکتر ارائه کنم. امیدوارم از عهده چنین کاری برآمده باشم و مخاطب با نقش احساس نزدیکی داشته باشد. همیشه دوست دارم نقش‌هایی را ایفا کنم که با مخاطب ارتباط برقرار کند و بعد از خاتمه پخش سریال در ذهنش باقی بماند و به آن فکر کند.

آیا درباره ایفای این نقش تحقیق خاصی هم انجام دادید؟

چند دوست پزشک دارم، با آنها گپ و گفتی داشتم و آنچه که می‌خواستم در باره این نقش به دست آوردم و در ضمن آرشیو ذهنی خوبی از انواع و اقسام شخصیت‌ها دارم که در مواقع لزوم سری به آنها می‌زنم. پلات شخصیتی دکتر عنایت هم با توجه به این مسائل مشخص شد که آدم اهل علمی است و کاری به مسائل حاشیه‌ای ندارد و سرش به کار خودش گرم است و تفکرات پسندیده انسانی دارد و مادیات هم اصلا برایش جذابیتی ندارد و در خدمت اهداف علمی جامعه است تا بتواند خدمت یا خدماتی ارائه کند که مفید و موثر باشد.

احمد محمد اسماعیلی