اقتصاد خزر ظرفیت مغفول مانده

دریای مازندران با دارا بودن منابع متعدد ازجمله ظرفیت‌های موجود در بخش انرژی، گردشگری، محیط‌زیست، تجارت و حمل‌ونقل می‌تواند نقش ویژه‌ای در توسعه اقتصاد دریا محور کشور ایفا کند، این استان همچنین با 478 کیلومتر طول نوار ساحلی با احتساب تالاب‌ها، فرورفتگی‌ها و رودخانه‌ها در این بخش قابلیت‌های فراوانی دارد.

ارتباط بین دریای خزر و آب‌های آزاد و گردش اقتصادی حاصل از آن قادر خواهد بود تأثیر زیادی را بر اقتصاد قفقاز و آسیای میانه بگذارد؛ با این ‌وجود استفاده نکردن از جایگاه خاص دریایی مازندران این استان ساحلی را بی‌بهره از مزایای اقتصاد حاصل از عواید دریا ساخته است.

در حال حاضر مازندران سه بندر فعال در شهرهای نوشهر، فریدون‌کنار و امیرآباد دارد که حجم تخلیه و بارگیری در این بنادر کمتر از 30 درصد است و سهم این بنادر در اقتصاد مناطق و شهرهای حاشیه چندان ملموس نیست.طبق آمارهای ارائه شده بنادر مازندران تأثیری بین 6 تا 10 درصد در اقتصاد مازندران دارند و این در حالی است که مازندران بیشترین سهم ساحل را در کرانه خزر و در بین استان‌های ساحلی به خود اختصاص داده است.

اقتصاد دریامحور، کلید عبور از رکود

مهدی بشارت ده تحلیلگر اقتصادی اما در این ‌باره به مهر می‌گوید: توجه به اقتصاد دریا محور در شرایطی که اقتصاد کشور با رکود و سکون مواجه است می‌تواند گزینه مطلوبی برای رشد اقتصادی و برون‌رفت از این وضعیت باشد.

وی درخصوص استفاده از دریا برای رشد و توسعه اقتصادی مازندران می‌افزاید: مازندران به‌عنوان استانی ساحلی در این بخش می‌توانست و می‌تواند از قابلیت‌های خود بهره ببرد کما این‌که در غرب مازندران با ایجاد زیرساخت‌های گردشگری و استفاده از این قابلیت این اتفاق افتاد و زندگی مردم آن منطقه دستخوش تغییرات مثبت اقتصادی شد؛ ولی مناطق دیگر در این زمینه پیشرفت قابل‌توجهی نداشتند.

سهم پایین از حمل و نقل دریایی

در حالی‌ حدود 24 فروند کشتی در بخش کشتیرانی و حمل‌ونقل دریایی خزر فعالیت دارد و بیشتر این کشتی‌ها غیرملکی است که سهم حمل‌ونقل مازندران از حمل‌ونقل دریایی بسیار ناچیز و پایین است.

به اعتقاد کارشناسان، اگر تنها زمینه دریانوردی را در مازندران فعال کنیم، اقتصاد شمال نجات خواهد یافت. یک استاد اقتصاد در مازندران دراین باره می‌گوید: نقش حمل‌ونقل و ارتباطات برای توسعه پایدار در اقتصاد جهان، همواره حیاتی و غیرقابل‌انکار است و صنعت دریانوردی یکی از اقتصادی‌ترین و سخت‌ترین شغل‌های دنیا محسوب می‌شود که تأثیر مهمی بر اقتصاد جهانی دارد و در دنیای کنونی منبع درآمد بسیاری از کشورها به‌حساب می‌آید.

محمد اسلامی تأکید کرد: راه‌اندازی تورهای دریایی، حمل‌ونقل ارزان دریایی، انجام صید به‌موقع وقانونی، سالم‌سازی زیستگاه آبزیان، جلوگیری از ورود فاضلاب به دریا، اشاعه فرهنگ کاهش آلودگی محیط‌زیست دریایی و ده‌ها طرح و روش دیگر با کمک مردم می‌توان پیگیری کرد که در درازمدت به اقتصاد دریا کمک می‌کند.

ظرفیت‌های شیلاتی دریای مازندران

اگر چه سابقه اجرای طرح پرورش و تولید انواع گونه‌های ماهی مانند قزل‌آلا، سفید، آزاد، فیل‌ماهی، کفال و خاویاری در قفس، در عمق پنج کیلومتری ساحل دریای خزر به 2 دهه پیش بازمی‌گردد، اما متأسفانه در دوره‌های گذشته بنا به دلایلی ازجمله بی‌برنامگی و کم‌توجهی مسئولان دستگاه‌های اجرایی وقت در بهره‌وری از ظرفیت‌های این دریا در حوزه اقتصادی استان و نیز ناآگاهی سرمایه‌گذاران از مزیت‌های چنین طرحی کمتر موردتوجه قرار گرفته است.

براساس آمار منابع رسمی به‌ازای تولید هر 10 تن ماهی برای یک نفر به ‌صورت مستقیم و غیرمستقیم شغل ایجاد می‌شود، نکته مهم‌تر آنکه، با توجه به نقش مهم پرورش ماهی در قفس‌های دریایی در افزایش تولید آبزیان و نیز به دنبال استقبال خوب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در سطح استان، شیلات مازندران این طرح را در اولویت برنامه کاری خود به‌عنوان یکی از طرح‌های مصوب اقتصاد مقاومتی قرار داده است.

جعفر ابراهیمی یک فعال شیلاتی در مازندران دراین باره می‌گوید: ارائه مجوزهای زیست‌محیطی و دامپزشکی برای تائید گونه‌های آبزی و هزینه‌های سرسام‌آور بابت اجرای برخی از طرح‌های زیست‌محیطی و بهداشتی ازجمله مشکلات پرورش‌دهندگان طرح‌های ماهی در قفس است.

وی با بیان این‌که هزینه زیادی بابت نمونه‌برداری آزمایشگاه و کارشناسی به دامپزشکی و محیط‌زیست پرداخت می‌کنیم، افزود: هم‌اکنون بنا به دلایلی ازجمله منطبق نبودن استانداردهای بهداشتی کشور ایران با روسیه متأسفانه این مشکل سبب شده تا محصولات تولیدکنندگان ماهی در قفس‌های دریایی به این کشور صادر نشود در حالی ‌که اگر این اتفاق رخ دهد خیلی به نفع این قشر مولد و کارآفرین خواهد بود.

بنادر مازندران خاصیت تفریحی و توریستی ندارند

گردشگری در حوضه‌های آبی تعاریف مختلفی دارد و تنها به دریا محدود نمی‌شود، گردشگری دریایی علاوه بر نوار ساحلی کنار دریا در حوضه‌های آبی دیگری همچون دریاچه پشت سدها، رودخانه‌ها و آب‌بندان‌ها نیز می‌تواند با جذب گردشگر مکانی تفریحی را تعریف کند.

دلاور بزرگ‌نیا مدیرکل میراث فرهنگی مازندران دراین باره به وجود 3 بندر فعال در مازندران اشاره کرد و می‌گوید: هیچ‌یک از سه بندر فعال در استان خاصیت تفریحی و توریستی ندارند و تنها درزمینه اقتصادی فعال هستند.

وی یادآور شد: تمامی امکانات موجود در این بخش را باید ارتقا داد تا تأثیر عینی آن برای مردم قابل‌لمس باشد که دریا چقدر در چرخه اقتصادی مؤثر است مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری مازندران تصریح کرد: در نظرسنجی‌های صورت گرفته دریا اولین جاذبه گردشگری مازندران است که مسافران را به این استان می‌کشاند و به همین خاطر امیدواریم با ورود به بخش زیرساخت‌های گردشگری دریایی و فراهم آمدن بستر آن از سال آینده بتوان از این امکانات برای چرخش اقتصاد استان سود برد.

مردم شمال از اثرات دریا بر‌زندگی خود محروم هستند

وی با بیان این‌که سال‌های آتی روزهایی خوب درزمینه توسعه گردشگری دریایی را رقم می‌زند، بیان کرد: چند سالی است که دستگاه‌های ده‌گانه مرتبط با سرمایه‌گذاری در دریا همچون آب منطقه‌ای، منابع طبیعی، یگان دریایی، بنادر و کشتیرانی و میراث فرهنگی و گردشگری در کنار هم به نگاه فرا بخشی در این حوزه رسیدند و به صنعت گردشگری دریایی نگاهی ویژه دارند.

بزرگ‌نیا دریای مازندران را دارای قابلیت‌های متفاوتی نسبت به حوضه‌های دیگر دریایی خواند و گفت: دریای مازندران رفتاری کاملاً متفاوت با خلیج‌فارس دارد به همین دلیل شناگرها، اسکله‌ها و ارزیابی‌های زیست‌محیطی آن‌هم کاملاً متفاوت است.