غربالگری سرطان‌های دستگاه گوارش

خیر. افرادی که در خانواده‌شان در سنین پایین سرطان معده دیده شده باید هم آندوسکوپی شوند و هم یک تست ژنتیک خاص انجام دهند. البته تست ژنتیک در حد تحقیقات است و در همه آزمایشگاه‌ها به طور معمول انجام نمی‌شود. فقط یک یا دو آزمایشگاه آن را انجام می‌دهد. توصیه می‌کنم افرادی که علامت دارند و افرادی که سابقه سرطان در افراد درجه یک خانواده‌شان وجود دارد برای آندوسکوپی مراجعه کنند.

آندوسکوپی چیست؟

یک وسیله است برای معاینه مری، معده و اثنی‌عشر. قبلا مردم از آندوسکوپی می‌ترسیدند، چون بدون خواب انجام می‌شد. در حال حاضر تقریبا در تمام مراکز با ایجاد خواب عمیق آندوسکوپی انجام می‌شود و تحمل آن برای مردم راحت‌تر شده است. بهترین روش برای تشخیص زودرس سرطان‌های دستگاه گوارش انجام آندوسکوپی
است.

کلونوسکوپی چیست؟

سرطان روده بزرگ شامل کلون و رکتوم است. قسمت انتهایی روده بزرگ نزدیک مقعد، رکتوم قرار دارد. بقیه روده بزرگ، کلون است. سرطان کلورکتال بیشتر در قسمت چپ در رکتوم وسیگمویید شایع‌تر است. علامت سرطان روده بزرگ (کلون) خونریزی از مقعد و کم‌خونی است. چون سمت راست روده بزرگ گشادتر از سمت چپ است و تومور رشد می‌کند و در قسمت راست مریض کمتر با خونریزی مقعد مراجعه می‌کند و بیشتر باعث خون مخفی می‌‌شود و کم‌کم باعث آنمی می‌شود. دیگر علائم عبارتند از کاهش قطر مدفوع، فوریت در دفع مدفوع، تغییر در اجابت مزاج یعنی اگر یبوست داشته به اسهال تبدیل می‌شود. افرادی که در‌ خانواده‌شان سابقه پولیپ و سرطان در سنین پایین وجود دارد، حتما برای درمان و پیگیری مراجعه کنند. افرادی که کولیت زخمی دارند حتما برای درمان و پیگیری مراجعه کنند. چون کولیت زخمی هم جزو عوامل خطر سرطان روده بزرگ محسوب می‌شود.

باریم انما چه روش تشخیصی است؟

باریم انما یعنی عکسبرداری از محل و مریض باید آماده شود مثل کلونوسکوپی. در این روش اگر ضایعه‌ای دیده شود، قابل برداشتن نیست و برای برداشتن ضایعه فرد باید کلونوسکوپی شود. انجام باریم انما و سیگمویید وسکوپی برای مشاهده قسمت‌های پایین روده بزرگ توصیه می‌شود.

آزمایش خون مخفی (گایاگ تست) چیست؟

آزمایش مدفوع سه بار انجام می‌شود و هر نمونه در آزمایشکاه سه بار چک می‌‌شود. مریض باید از یکی دو روز قبل غذاهای خاص و میوه‌های خاص را مصرف نکند. امروزه یک آزمایش جانشین گایاگ تست شده که محدودیت‌های غذایی گایاگ تست را ندارد و یک نمونه مدفوع کافی است.

وزارت بهداشت چه برنامه‌ای برای غربالگری سرطان روده بزرگ در افراد عادی و افراد پرخطر دارد؟

در کسانی که ریسک بیماری را ندارند، علامت ندارند، سابقه سرطان در خود یا خانواده ندارند، آزمایش خون مخفی انجام می‌دهد. اگر جواب مثبت بود، پیگیری بیشتر صورت می‌گیرد، اما برای افراد پرخطر، آندوسکوپی انجام می‌دهد.

سرطان کبد بر اثر چه عواملی ایجاد می‌شود؟

سرطان کبد یا از خود کبد منشا می‌گیرد یا از دیگر قسمت‌های بدن ازجمله معده، روده به کبد سرایت می‌کند. مهم‌ترین عامل خطر سرطان اولیه کبد هپاتیت بویژه هپاتیت B وC است. البته هپاتیت خود ایمن هم به صورت کمتر باعث سرطا ن کبد می‌شود.

یکی از مهم‌ترین علل سرطان اولیه کبد قارچ آفلاتوکسین است. این قارچ در مواد غذایی انبار شده مثل بادام زمینی و پسته انبار شده وجود دارد. همچنین در نان کپک‌زده که مدت‌طولانی نگهداری می‌شود بخصوص در افراد روستایی می‌تواند باعث سرطان کبد شود.

کدام شرط آن پیش آگهی بدتری دارد؟

سرطان معده پیش آگهی بدتری نسبت به روده بزرگ دارد بخصوص اگر فرد دیر مراجعه کند.

علائم خطر یا هشدار سرطان‌های دستگاه گوارش چیست؟

کم‌خونی، سیری زودرس و سوءهاضمه که به درمان‌های معمول پاسخ نمی‌دهد. گیر کردن لقمه غذا، خونریزی از مقعد، خونریزی از دهان و کاهش وزن است.

دکتر مژگان فروتن

فوق‌تخصص کبد و گوارش