مداخله‌جویی به سبک جمهوریخواهان

بر این مبنا باید تاکید کرد که مواضع ترامپ بیانگر سیاست خارجی آمریکاست، اما این‌که چطور جمهوری اسلامی ایران بخواهد در برابر آنچه که ترامپ مطرح می‌کند موضعگیری کند، باید به چند عامل توجه کنیم.

نکته اول این‌که باید واقعیات درونی جامعه آمریکا را ببینیم چون عاملی که باعث شد ترامپ در این مسیر حرکت کند دقیقا همان رفتاری است که بوش را قبل از اوباما موفق کرد. جورج بوش شعارش بر این بود که آمریکا نمی‌خواهد در جهان مداخله کند و آمریکای امروز در درون خودش مشکلات فراوانی دارد و باید به آن بپردازد، اما این درون پرداختن‌ها، باعث شد که بیشترین مداخلات را در چند دوره روسای‌جمهور آمریکا در منطقه خاورمیانه با جنگ خلیج فارس و افغانستان شاهد باشیم. ما شاهد یک نوع مداخله‌جویی خارج از عرف از طرف آمریکایی هستیم که این مداخله‌جویی از نوع جمهوریخواهانه است و نفس سیاست خارجی آمریکا را نشان می‌دهد.

البته نحوه مداخله‌جویی دموکرات‌ها و جمهوریخواهان متفاوت است. دموکرات‌ها در ابتدا همپیمانان خود را متقاعد می‌کنند و بعد مداخله در دیگر کشورها می‌کنند، اما جمهوریخواهان اول مداخله می‌کنند و بعد همپیمانانشان را با خود همراه می‌کنند. ترامپ به عنوان یک جمهوریخواه، رفتارهایی در خصوص عراق و افغانستان داشت که امروز تلاش دارد این الگو را درخصوص برجام نیز به کار گیرد. ترامپ در این زمینه نمی‌خواهد همپیمانان خود را راضی به برهم زدن برجام کند، بلکه قصد دارد برجام را برهم بزند و بعد همپیمانان اروپایی خود را متقاعد کند که برهم خوردن این توافق در مسیر منفعت اروپا و آمریکا بوده است. لذا این مسیر حساب‌شده محسوب می‌شود و به هیچ وجه غیردیپلماتیک نیست و اتفاقا بسیار دیپلماتیک است.

به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی ایران در مسیر چنین رفتارهایی باید تعهدات خود را به درستی انجام دهد، هرچند تمامی گزارشات ارائه شده ایران نسبت به عملکرد خود در برجام مستند و مستدل است، اما در این مسیر باید تلاش کنیم اقناع جهانی و منطقه‌ای ایجاد کنیم و به اندازه‌ای که می‌توانیم پایبندی بر مواضع خود نسبت به تعهدات بین‌المللی داشته و اعلام و مشخص کنیم که چه کشورهایی به دنبال نقض تعهد هستند.

نکته حائز اهمیت این است که هر زمانی که آمریکا از مسیر تعهد خود خارج شود ما هم به همان مسیر گذشته باز خواهیم گشت، چون مسیری که جمهوری اسلامی برای رسیدن به دانش هسته‌ای طی کرد تلاشی بود که به بومی‌سازی این دانش منتهی شد، لذا هر زمان اراده کند می‌تواند به راهی که دست یافته باز گردد. ایران دانش خود را از دست نداده و می‌تواند براحتی آن را بازیابی کند و تنها لازم است امکانات و ملزوماتی را که متوقف کرده مجددا راه‌اندازی کند و قطعا در مقابل بدعهدی آمریکا در صورت لزوم این کار را انجام خواهد داد.

مسعود گودرزی - عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس