مهمترین عوامل محیطی که میتوانند سبب بروز یا تشدید آسم شوند، عبارتند از: گردههای گل و گیاه، عوامل حساسیتزای حیوانات (پر، مو یا پوست)، قارچها و کپکها، دود سیگار و سایر مواد دخانی مانند قلیان و پیپ، آلودگی هوا، تغییرات آب و هوایی بخصوص هوای سرد و خشک، آلایندههای شیمیایی مانند شویندهها و حشرهکشها، عفونتهای ویروسی (سرماخوردگی و آنفلوآنزا)، داروهایی مثل آسپیرین و برخی مسکنها، مواد افزودنی غذاها و حساسیتهای غذایی بویژه در کودکان، عدم تغذیه با شیر مادر، کمبود ویتامین D و در نهایت چاقی.
آسم یک بیماری مزمن است که تاکنون راهحلی برای ریشهکن کردن آن پیدا نشده است، ولی این بیماری را میتوان به شکلی درمان و کنترل کرد که از بروز علائم و حملههای آن پیشگیری شود. در صورت کنترل بیماری آسم میتوان از زندگی مطلوبی برخوردار بود، اما باید دانست داروها تنها راه کنترل آسم نیستند؛ بلکه پرهیز از عوامل محرکی که سبب التهاب مجاری هوایی و تشدید آسم میشوند، بسیار اهمیت دارند. بنابراین یکی از اصول اولیه کنترل آسم، انجام اقدامات پیشگیرانه است. برای درمان آسم از دو دسته دارو استفاده میشود: داروهای سریعالاثر که این داروها با کاهش انقباض عضلات را ههای هوایی، سبب گشاد شدن راههای هوایی و در نتیجه، کاهش یا رفع علائم آسم میشوند. زمان شروع اثر این داروها چند دقیقه است و هنگام بروز اولین علائم تشدید بیماری باید به کار روند. معروفترین داروهای این گروه سالبوتامول و ایپراتروپیوم بروماید هستند.
دسته دوم، داروهای کنترلکننده هستند که این دسته با استفاده از خاصیت ضدالتهابی، علائم آسم و احتمال بروز حمله را کاهش میدهند و باید روزانه و به طور منظم مصرف شوند. اشکال آسم پایدار نیاز به استفاده از این گروه دارویی دارند. موثرترین داروی این دسته استروئید (کورتون)های استنشاقی و معروفترین آنها بکلومتازون و فلوتیکازون هستند. در موارد شدید از اشکال خوراکی (پردنیزولون) یا تزریقی نیز استفاده میشود.
در مورد داروهای بیماری آسم نکات زیر باید رعایت شود:
* درمان اصلی این بیماری اسپری است و برخلاف تصور برخی، ایجاد عادت نمیکند و اگر با تجویز پزشک و به صورت صحیح نه به صورت خودسرانه مصرف شود موجب درمان بیماری میشود. اسپریها را نباید در مکانهای مرطوب و در معرض نور آفتاب و گرمای شدید قرار داد. با توجه به ورود اشکال جدید و متنوعی از اسپریهای تنفسی، قبل از مصرف این داروها حتما با داروساز مشورت و سوالات خود را مطرح کنید.به یاد داشته باشید بهتر است اسپریهای تنفسی (غیر از انواع پودری) از طریق محفظههای مخصوص (مانند آسان نفس یا دم یار) مصرف شود، چون کارایی مصرف را بالا میبرد و عوارض موضعی اسپری مانند خشکی دهان یا التهاب زبان و حلق و برفک دهان را کم میکند. در ضمن بهتر است پس از مصرف اسپریها دهان و حلق خود را با آب معمولی شسته و کمی هم غرغره کنید.
دکتر کاوه سالارمند
داروساز
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم