هم آوایی رنگ و ذوق در چاپ باتیک

به گزارش ایرنا، چاپ «کلاقه‌ای» یا «باتیک» از هنرهای سنتی آذربایجان شرقی است که بیشتر در اسکو رواج دارد و هنرمندان فعال در این رشته از صنایع دستی با استفاده از رنگ‌های طبیعی برگرفته از میوه‌ها و گیاهان، نقش‌ها و اشکال متنوعی را بر روی پارچه، روسری و شال می‌آفرینند.

کار هنرمندان باتیک، کار پهن شده بر روی ریسمان‌ها برای خشک شدن، نمایشی از صنایع دستی ایرانی در رنگ‌ها و طرح‌های گوناگون است که با وزش باد جلوه نمایی می‌کند.در عملیات رنگرزی بر روی پارچه در این روش، بیشتر از رنگ‌های گیاهی مانند روناس، اسپرک، پوست انار و زردچوبه استفاده می‌شود.

ابزار کار چاپ باتیک تیان نام دارد که وسیله‌ای فلزی شبیه به قیف نازک بوده و از ظروف پلاستیکی متناسب با اندازه پارچه، ظرف مسی کوچک برای جوشاندن زاج، اتو و میز اتو، میز کار، منبع حرارتی، ریسمان، گیره لباس، سوزن، قیچی، قاب چوبی (چارچوب) برای کشیدن پارچه، چکش، میخ و انواع مهرهای چوبی و قالب، قلم مو، ظروف رنگرزی، ظرف مسی برای گرم کردن ماده مقاوم و ظروف مخصوص شست‌و‌شوی پارچه با بنزین در این صنعت استفاده می‌شود.روش‌های چاپ باتیک شامل چاپ مقاوم، چاپ برداشت، چاپ با شابلون، نقاشی باتیک روی پارچه ابریشمی، تار عنکبوتی، قلم‌مویی، بدون رنگرزی و باندا (پیچشی) است.چاپ مقاوم از روش‌های این صنعت بوده که در آن نقوش یا زمینه مورد نظر را با موادی مقاوم که در مقابل رنگ نفوذ ناپذیر است، می‌پوشانند تا به هنگام رنگرزی از جذب رنگ در آن قسمت‌ها جلوگیری شود.در این روش که چاپ کلاقه ای از جمله آن به شمار می‌رود ابتدا پارچه را به مدت لازم در آب ولرم می‌خیسانند تا آهار آن در آب حل شده و جدا شود سپس پارچه را درون محلول ضعیف زاج سفید می‌گذارند تا عمل دندانه انجام و پارچه قدرت رنگ پذیری بیشتری یابد؛ سپس پارچه را خشک و اتو می‌کنند و برای جلوگیری از جمع شدن پارچه به هنگام چاپ، پارچه ابریشمی را به پارچه توری هم اندازه آن پیش از چاپ کوک می‌زنند.بعد از این مرحله ابتدا طرح کاغذی را تفکیک رنگی کرده و هر کدام را روی تخته سه لایی می‌چسبانند و اطراف خطوط آن را بریده تا نقش مشبک آماده شود.سپس آن را روی تخته سه لایی دیگری که به شکل کلی نقش است، می‌چسبانند و دسته ای به آن متصل می‌کنند.در مرحله چاپ، ماده مقاوم را مذاب کرده و تا پایان کار روی منبع حرارتی گرم نگاه می‌دارند و پارچه دندانه شده را بر روی پارچه ای ضخیم که روی میز کار کشیده شده است پهن کرده و اتو می‌کنند.