سرشکستگی واشنگتن در‌حل بحران قطر

مشاجره تلفنی

شبکه سعودی العربیه بامداد دیروز در خبری فوری اعلام کرد: هرگونه تماس یا گفت‌وگو با طرف قطری، تا زمان صدور بیانیه رسمی و اعلام موضع از سوی قطر، متوقف خواهد بود. این شبکه در ادامه گفت انتشار اخبار خبرگزاری قطر «تحریف حقایق» بوده است. این درحالی بود که ساعتی پیش، خبرگزاری قطر گزارش داد «تمیم بن حمد بن خلیفه آل‌ثانی»، امیر قطر در یک تماس تلفنی به صورت مستقیم با محمد بن سلمان ولیعهد عربستان گفت‌وگو کرده است.

به گفته این خبرگزاری طرفین در این مکالمه تلفنی علاوه بر بررسی اختلافات و راهکارهای حل آن پیشنهاد داده بودند که «دو نماینده برای حل مناقشه کنونی» منصوب شوند. آنها همچنین «بر لزوم حل این بحران در جهت تضمین وحدت و ثبات» شورای همکاری خلیج‌فارس تأکید کرده بودند. انتشار این خبر موجی از خوشبینی و امیدواری نسبت به حل بحران قطر در اسرع وقت را دامن زد، اما هنوز ساعتی از انتشار خبر نگذشته بود که رسانه‌های عربستان خبر را تکذیب و اعلام کردند هیچ‌گونه تماسی با قطر نخواهند داشت.

خبرگزاری قطر (قنا) در توضیح خبر خود گفته بود این تماس تلفنی از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا هماهنگ شده بود، اما ظاهرا همین مساله خشم سعودی‌ها را به دنبال داشته است، زیرا مقامات ریاض تمایل داشتند این‌طور وانمود کنند که تماس مقامات قطری از روی «عذرخواهی و پوزش‌طلبانه» بوده است، حال آن‌که پیش از آن دونالد ترامپ با محمد بن سلمان ولیعهد عربستان، تمیم بن حمد بن خلیفه آل‌ثانی امیر قطر و شیخ محمد بن زاید ولیعهد امارات به صورت تلفنی گفت‌وگو کرده بود. در این گفت‌وگوها دولت‌های بحرین و مصر استثنا شده بودند.

اینها درمجموع چهار دولت عربی هستند که از چند ماه پیش روابط دیپلماتیک و اقتصادی خود را با قطر قطع کرده و این کشور را به اتهام حمایت از تروریسم از هوا، دریا و زمین تحریم کردند.

توهم ترامپ

ظاهرا دلیل اصلی گفت‌وگوی تلفنی دونالد ترامپ، درخواست و اصرار صباح احمد جابر الصباح، امیر کویت در واشنگتن بوده است.

امیر کویت بعد از تلاش‌های فراوان و سفرهای پیاپی به ریاض و دوحه، ناکام و شکست خورده روانه واشنگتن شد تا از مقامات آمریکایی بخواهد به صورت مستقیم دراین موضوع وارد شده و طرفین را به گفت‌وگوهای مستقیم تشویق کنند. روز جمعه رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا در دیدار با امیر کویت گفته بود « اتحاد کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس مهم و ضروری است». به دنبال آن امیر کویت با دونالد ترامپ دیدار داشت. در کنفرانس مشترک این دو در واشنگتن بود که امیر کویت ابراز خرسندی کرد بحران قطر در آینده نزدیک حل شود. در این کنفرانس خبری همچنین فروش فوری جنگنده‌های اف‌18 به کویت نیز از سوی ترامپ مطرح شد.

دونالد ترامپ در این کنفرانس خبری گفت: ما جلوی هرگونه اقدام نظامی در بحران کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس را گرفتیم. باید وحدتمان را حفظ کرده و اختلافات را فراموش کنیم. ما بیش از قطر در این روابط ضرر کرده‌ایم، اما این مرحله را با سازش پشت سر گذاشته‌ایم. وی افزود: هنوز هم امید به حل اختلافات قطر و کشورهای عربی وجود دارد و امیدوارم دوستانمان از تلاش‌های ما حمایت کنند.

امیر کویت در توضیحاتی افزود: قطر آماده پاسخگویی به کل درخواست‌های 13 گانه ارائه شده به دوحه است و حاضر است پای میز مذاکره بنشیند، اما می‌گوید برخی خواسته‌ها قابل قبول نیست و برخلاف حاکمیت قطر است و می‌توان مساله را از طریق مذاکره حل کرد.

امیر کویت همچنین گفت: ما توانستیم مانع وقوع یک عملیات نظامی در این بحران شویم.

اظهارات امیر کویت نشان می‌داد پیشرفتی در حل بحران حاصل نشده است. همچنین سخنان او بیانگر آن بود که این بحران در اوج خود به یک درگیری نظامی نیز نزدیک شده بود. به هرحال ترامپ قبول کرد یک بار دیگر شانس خود را بیازماید و در این بحران میانجیگری کند با این شرط که «اگر در میانجیگری از من حمایت شود، آماده‌ام این کار را انجام دهم.» اما ظاهرا دونالد ترامپ یک بار دیگر دچار توهم شده و بدون سنجیدن موقعیت‌ها فوری تلفن را برداشته و با رهبران کشورهای قطر، عربستان و امارات گفت‌وگو می‌کند، به این تصور که با همین یک تماس تلفنی، بحران چندماهه و ریشه‌دار بین کشورهای عرب را حل و فصل خواهد کرد. یک ساعت بعد نتایج تلاش‌های نافرجام ترامپ روشن شد.