ارز چندنرخی؛ یارانه به واردکنندگان

بر اساس آمار گمرک، ارزش صادرات غیرنفتی ایران در سال جاری کاهش چشمگیری را تجربه کرده است. علت این روند را چه می‌دانید؟

به‌طور کلی هرسال کالاهای تولیدشده داخل ایران با توجه به عوامل مختلف مثل تورم، نرخ دستمزد و... افزایش داشته است بنابراین هر آنچه داخل کشورمان تولید می‌شود سالانه گران می‌شود از این رو هرچه به سمت صادرات کالاهایی با ارزش افزوده بالاتر یعنی کالاهای تکمیلی حرکت کنیم، قدرت رقابت قیمتی کالاهای ایرانی کمتر می‌شود. حال خودتان به این سوال پاسخ دهید که اگر قصد صادرات داشته باشید برای موفقیت در بازارهای صادراتی چه چیزی صادر خواهید کرد؟ غیر از این‌که مواد اولیه قدرت رقابتی بالاتری در بازار هدف دارد؟ این اصلی‌ترین دلیل ادامه خام‌فروشی باوجود فرمایشات مقام معظم رهبری بوده است.

مانع اصلی صادرات غیرنفتی ما چیست؟

این‌که بخواهیم با یک نسخه تمام مشکلاتمان را یک‌شبه برطرف کنیم، تفکری اشتباه است به این دلیل که اکنون مشکلات متعددی در مقابل صادرکنندگان خودنمایی می‌کند؛ مثل قیمت نامناسب ارز، مشوق‌های صادراتی، قیمت حمل و نقل، مالیات و. ... بنابراین باید یک به یک برای هرکدام راه‌حلی داشته باشیم تا در نهایت هدف اصلی یعنی افزایش صادرات را تجربه کنیم.

به نظر شما اولین اقدامی که باید برای رشد صادرات غیرنفتی صورت پذیرد، چیست؟

معتقدم اولین گام دولت دوازدهم، واقعی کردن نرخ ارز است تا بتوانیم قدرت رقابتی خود در بازارهای صادراتی را به دست آوریم. اصولا کنترل شدید دولت بر قیمت ارز و غیرواقعی بودن آن همچون وزنه‌ای سنگین بر پای صادرکنندگان کالا و خدمات کشورمان است که باید این وزنه هرچه سریع‌تر از پای صادرات رها شود.

گروهی براین باورند که افزایش قیمت ارز باعث افزایش دوباره قیمت‌های کالای ایرانی به دلیل واردات مواد اولیه می‌شود، در این زمینه چه نظری دارید؟

این روند هم قابل کنترل است و باید برای آن برنامه‌ریزی و با مشوق‌هایی جبرانش کنیم تا بازار خودش را بازیابی کند. اما فراموش نکنید اکنون درباره کالاهای ایرانی‌ای که مزیت صادراتی دارند و تمام مواد اولیه آن داخل کشورمان وجود دارد، صحبت می‌کنیم. نباید نگران این روند باشیم و کل اقتصاد را با چالش مواجه کنیم، بلکه باید علمی، اصولی و دقیق برنامه‌ریزی کنیم که برای همیشه از اقتصاد نفتی خارج شویم.

به نظر شما چند نرخی بودن ارز چقدر در این مشکل تاثیرگذار بوده است؟

اصولا چند نرخی بودن نرخ ارز بیانگر وجود رانت، سودجویی و قاچاق است که همه می‌دانیم این معضل‌ها در اقتصاد ایران کاملا مشهود است. بنابراین باید ارز تک‌نرخی داشته باشیم، چون امروز شرایط تحریم وجود ندارد. فاصله قیمت نرخ ارز بانک مرکزی با بازار آزاد آثاری دارد که فقط در افزایش واردات خودش را نشان می‌دهد.

دقیقا مثل این است که به واردکنندگانی که به دلار ارزان دسترسی دارند، یارانه داده باشیم تا بیشتر سود ببرند و تولید داخل را زمینگیر کنند. اصولا شفاف نبودن شرایط عرضه ارز با توجه به دو یا چند نرخی بودن فقط به اقتصاد غیرشفاف کمک می‌کند که شاهد مثال آن افزایش قابل توجه قاچاق کالا در بازار است آن‌هم کالاهایی که قانون، واردات آن را ممنوع اعلام نکرده مثل پوشاک و... .

عماد عزتی

اقتصاد