پذیرش اصلاحات با ضابطه اجتهاد

مرحوم شیخ فضل الله نوری از مبارزان باسابقه و از پیشگامان نهضت تنباکو به رهبری مرحوم آیت الله میرزای شیرازی بود.

کد خبر: ۱۰۵۷۱۴

وی در قیام بزرگ تحریم دخانیات در تهران ، زحمات بسیار کشید و حتی قبل از قیام تنباکو نیز در زمینه تحریم کالاهای اجنبی ، از فعالان و ارکان مهم روحانیت بود، همچنین در انقلاب مشروطیت ، پیش از بسیاری از علمای تهران ، خواهان گسترش و نفوذ و پیروزی نهضت در برابر استبداد و استعمار بود و هم او بود که می خواست دست اجنبی را به کلی از مملکت اسلامی قطع کند و با تفسیر مذهبی از مشروطه ، آن را وسیله رشد و تحرک جامعه اسلامی قرار دهد. بنابراین اگر در شرایط موجود آن روز و نفوذ خط التقاط نامرئی سکولاریسم در نهضت شیخ ، به نفی مطلق انقلاب می پرداخت ، با شکست آن ، مملکت به وضع سابق خود برمی گشت و وضعی پیش می آمد که خود شیخ سالها با آن مبارزه کرده بود.
در چنین موقعیتی که هر دو راه موجود (نفی انقلاب و قبول بدعت) راه "مغضوبین" و راه "ضالین" بود، شیخ با مطرح کردن آرمان های اصیل و اولیه جنبش و لزوم مطابقت خط مشی سیاسی و اجتماعی و... انقلاب با معیارهای اصیل اسلامی ، راه سومی را برگزید تا بدین وسیله بتواند هر دو خطر ایست گرایی (نفی انقلاب) و انحراف (بدعتگزاری) را برچیند و راه را برای انقلاب در شکل راستین و فعالیت های اسلامی اش بگشاید.بنابراین از آنجا که اساس مشروطه بر شورا و مجلس بود و قانونگذاری از سوی نمایندگان ملت ، از مهمترین و اصیل ترین اهداف آن به شمار می رفت ، طرح اولیه شیخ در این مورد این بود که هیاتی از فقهای واجد صلاحیت ، بر قوانین طرح شده در مجلس نظارت داشته باشند تا قوانین مصوبه در آن با موازین شرعی مطابقت داشته باشد.البته عناصر شیفته غرب ، به دلیل تقلید و نفی هویت و اصالت ها، به هیچ وجه نمی خواستند در اول راه رسوا شوند و اهداف آینده شان فاش گردد، لذا در برابر شیخ به شیطنت متوسل شدند و با تشکیک و مغلطه که: "مگر ممکن است نماینده ملت مسلمان نباشد" یا این که: "آقایان علما هم در مجلس حضور دارند" ، سعی در جلوگیری از درج پیشنهاد شیخ در متمم قانون اساسی کردند که سعی شان در این مقطع به جایی نرسید. ادله قوی شیخ بر طرز تفکر طرف مقابل غالب آمد و مرحومان آخوند خراسانی و شیخ عبدالله مازندرانی در تلگراف به مجلس ، از اصل نظارت فقها بر مصوبات مجلس حمایت کردند و این ، در حقیقت ، غلبه ضوابط اجتهادی بر بدعت غربگرایی در حوزه قانونگرایی بود. این اصل مهم که حاصل زحمات شیخ نوری بود، پس از 70 سال در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران نیز به صورت نظارت فقهای شورای نگهبان ، مورد بهره برداری قرار گرفت.