دیپلماسی عزت‌مدار ابـزار اقتدار

‌این اصل از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون همواره مورد تاکید مسئولان عالی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران بوده است که از جمله مولفه‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، ضرورت انقلابی بودن و همراهی دستگاه دیپلماسی کشور با ارزش‌های انقلاب اسلامی است. امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب همواره در مناسبت‌های مختلف، ابعاد و ویژگی‌های دیپلماسی انقلابی را مورد اشاره قرار داده‌اند. قطعا سیاست خارجی کشورمان به‌عنوان ابزار اعمال اقتدار جمهوری اسلامی ایران، ضروری است از مولفه‌هایی برخوردار باشد که متناسب با ارزش‌ها و اهداف انقلاب اسلامی حرکت رو به رشدی از خود نشان داده و گام‌های موثری را در صحنه دیپلماسی جهانی به ‌سمت تحقق اهداف انقلاب بردارد.

در بیان مولفه‌های یک دیپلماسی انقلابی، سخن زیاد گفته شده است لیکن با استناد به اصول قانون اساسی کشور و بیانات امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب می‌توان مبنا و شاخصه‌های اصلی یک دیپلماسی انقلابی را در موارد عمده زیر خلاصه کرد:

پایبندی به اصول استقلال و آزادی و اسلامیت نظام به‌عنوان اصول و پایه‌های اصلی انقلاب اسلامی؛ شجاعت، هوشمندی؛ ابتکار عمل، روحیه بسیجی و اعتماد به نفس؛ عدم عبور از اصول نظام، حاکمیت عقل و منطق بر تصمیم‌گیری‌ها، ایمان به مولفه‌های قدرت کشور، حفظ جهتگیری اسلامی؛ شجاعت و مرعوب نشدن در مقابل تهدیدات دشمنان، بیان قاطعانه مواضع؛ دقت و هوشیاری و قدرت عمل، فعال و اثرگذار بودن، نفی ظلم و حمایت از مظلوم؛ زیرکی و هوشیاری در راستای تبدیل تهدیدها به فرصت‌ها؛ عدم برخورد انفعالی در قبال حوادث و رخداد‌ها و درنهایت حرکت در چارچوب سه اصل عزت، حکمت و مصلحت.

رهبر معظم انقلاب در یکی از دیدارهای خود با کارگزاران دستگاه دیپلماسی کشور در بیان مشخصه‌های یک دیپلمات انقلابی و تفسیر سه اصل عزت، حکمت و مصلحت که حاکم بر سیاست خارجی کشور است، فرمودند: نمایندگان سیاسی جمهوری اسلامی ایران در جهان باید تیزتر از شمشیر، نرم‌تر از حریر و سخت‌تر از سنگ و پولاد باشند. عرصه سیاست خارجی میدان نرمش‌های قهرمانانه است، اما نرمشی که در برابر دشمن تیز باشد. بنابر این دیپلمات‌های ما باید در مواضع اصولی خود مستحکم بایستند و استقامت و پایمردی حضرت امام خمینی(ره) را الگوی خود قرار دهند.

رهبر معظم انقلاب صحنه دیپلماسی را به صحنه جنگ نرمی تشبیه کرده‌اند که در آن تمام فنون رزمی در یک زمان مورد استفاده قرار می‌گیرد. با عنایت به ویژگی منحصر به‌فرد جمهوری اسلامی ایران که حامل پیام و رساله‌های متعدد به جهانیان است، ضروری است دستگاه دیپلماسی کشور با درک دقیق شرایط حاکم بر تحولات بین‌المللی و با نصب العین قرار دادن اصول و ارزش‌های انقلاب و امام راحل، همانند گذشته حرکت روبه رشدی را در صحنه تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی داشته باشد.

محمدرضا رئوف‌شیبانی - معاون پیشین وزارت امور خارجه