خطر سکته قلبی با کلسترول بالا

کلسترول ماده‌ای است از دسته چربی‌ها که در ساختمان بسیاری از مواد بدن دخالت دارد. این ماده که می‌تواند از طریق غذا به بدن وارد شود، در کبد هم ساخته می‌شود و در ساختمان تمامی سلول‌های بدن شرکت دارد و در واقع بدون آن زندگی غیرممکن است. کلسترول ماده اولیه ویتامین D و صفراست. تعداد زیادی از هورمون‌های بدن مثل هورمون‌های جنسی و کورتیزول نیز از کلسترول منشا می‌گیرند.

از آنجا که رسوب کلسترول در رگ‌های قلب و سکته قلبی بیش از بیماری‌های دیگر شناخته شده است، چربی دور قلب نامی است که مردم به کلسترول داده‌اند.

شرکت‌کننده اصلی و مهم رسوبات جدار رگ ها، نوعی کلسترول به نام ال‌دی‌ال است که در آزمایش چربی خون به همین نام یعنی LDL گزارش می‌شود. ذکر این نکته لازم است که مقادیر کمتر از صد برای ال دی ال خوب است و البته برای جوان‌ترها و آنانی که فاکتورهای خطر قلبی -عروقی بالا ندارند تا مقادیر کمتر 130 هم قابل قبول است. مقادیر بالاتر از اینها نشان‌دهنده سیر پیش‌رونده به سوی رسوب چربی‌هاست که اصطلاح علمی آن آترواسکلروز است.

خطر اصلی آترواسکلروز بسته شدن ناگهانی رگ‌های قلب و مغز است که به ترتیب سکته قلبی و مغزی نامیده می‌شوند. این دو بیماری در حال حاضر دلایل اصلی مرگ در جهان پیشرفته هستند. همین موضوع منفور بودن کلسترول را توجیه می‌کند وباعث شده است همه آنان که به سلامت شان توجه می‌کنند متوجه میزان کلسترول خونشان باشند.

اولین نکته این است که تاثیر کارهایی مثل کم کردن چربی مصرفی و ورزش منظم برخلاف تصور عموم چندان زیاد نیست و حداکثر 10 تا 20 درصد از سطح کلسترول تام خون را کاهش می‌دهد. علت این است که به موازات کم شدن کلسترول در غذای مصرفی، کبد شروع به افزایش تولید کلسترول و در عمل بیشتر کمبود غذایی را جبران می‌کند. در مورد فعالیت بدنی یک تفاوت وجود دارد. گرچه این فعالیت‌ها تاثیر کمی روی کلسترول تام دارند، ولی با زیاد کردن نوعی کلسترول به نام اچ‌دی‌ال (HDL) که مانع رسوب چربی در اطراف رگ‌ها می‌شود، فواید خود را در بالا بردن عمر مفید اعمال می‌کند.

تری‌گلیسیرید، چربی کاملا متفاوتی از کلسترول است. این ماده براحتی از هر نوع غذای اضافی ساخته می‌شود. خوردن هر نوع چربی و روغن از جمله گیاهان روغنی مثل گردو، زیتون و کنجد باعث بالا رفتن تری‌گلیسیرید می‌شود. البته اگر این گیاهان روغنی به اندازه مصرف شوند بخوبی در بدن متابولیزه و مصرف می‌شوند، ولی اضافه‌شان باعث زیاد شدن چربی‌های دور شکم و اندام و کمک به رسوب دررگ‌ها می‌شود.

دکتر رضا کریمی

متخصص داخلی و فوق‌تخصص غدد و متابولیسم