تشکل اتاق عملیات مشترک علیه تروریسم

یکی از مسائل بحران‌آفرین در عراق و منطقه مساله داعش است که در طول هفته‌های گذشته و همزمان با محاصره بخش غربی داعش براساس گزارش‌های موجود آمریکا با استفاده از چرخبال‌های نظامی شماری از نیروهای زبده داعش از عراق و به طور مشخص از موصل به سمت دیرالزور و مثلث مرزی مشترک سوریه،‌ اردن و عراق منتقل کرده و پایگاه جدیدی برای گروهک تروریستی داعش را در مرز سوریه و عراق ایجاد کرده است. هدف آمریکا این است که ارتباط الحشدالشعبی عراق با نیروهای حزب‌الله در سوریه را قطع کند و به همین دلیل به نظر می‌رسد در کوتاه‌مدت عراق شاهد آرامش و ثبات باشد، اما در دراز‌مدت، آمریکایی‌ها همچنان سعی می‌کنند از داعش به‌عنوان یکی از عناصر بحران‌آفرین در مرز عراق و سوریه استفاده کنند و این بحران ممکن است در آینده بار دیگر از سر گرفته شود. در حال حاضر تل العفر نیز در اختیار بخشی از نیروهای داعش است که باید این منطقه هم پاکسازی شود. ضمن این‌که آمریکایی‌ها اخیرا به دولت عراق فشار می‌آورند که نیروی‌های الحشدالشعبی را پس از آزادسازی موصل منحل کند.

یکی دیگر از نکاتی که درباره امنیت عراق باید به آن توجه داشت این است که در جریان آزادسازی این کشور و پاکسازی آن از نیروهای داعشی بخشی از کشورها و نیروها مثل کردها، ترکیه، نیروهای ائتلاف و... حضور داشتند و ممکن است سهم‌خواهی‌هایی در این زمینه داشته باشند. طبیعی است سهم‌خواهی از هم‌اکنون آغاز شده است. مساله هم‌پرسی اقلیم کردستان در سوم مهر آینده بخشی از مطالبات اقلیم کردستان و برآیند مشارکت نیروهای کرد در آزادسازی موصل است. هر چند که نیروهای کرد در آزادسازی موصل نقش کمرنگی داشتند، اما به هر حال هم‌پرسی اقلیم کردستان می‌تواند بحران جدیدی برای عراق ایجاد کند به اعتبار این‌که این هم‌پرسی منجر به جدایی اقلیم کردستان از کشور عراق خواهد شد که این بحران نه‌تنها برای این کشور که برای کل منطقه خواهد بود.

نکته دیگر این‌که در شرایط کنونی داعش به عنوان نماد جریان آشوبگر‌ و جهادی تکفیری در منطقه شناخته می‌شود. با از بین رفتن داعش این سوال پیش خواهد آمد که آیا در صورت نبود داعش فضا برای فعالیت سایر گروه‌های آشوب‌طلب و خرابکار و تروریست فراهم خواهد بود؟ به‌هرحال غرب و آمریکا از گروه‌های تکفیری و تروریستی استفاده‌های مختلف ابزاری خواهند کرد. قبلا این گروه‌ها در قالب القاعده عمل می‌کردند و الان هم با عنوان داعش فعالیت می‌کنند و ممکن است زمانی دیگر فرابرسد که گروه‌های تروریستی جدیدتر با شیوه‌های خشن‌تری در منطقه ظاهر شوند و بخواهند امنیت منطقه را متزلزل و مخدوش کنند. به همین دلیل استفاده ابزاری از تروریست‌ها بخشی از استراتژی آمریکا و متحدانش مثل عربستان، ‌ترکیه، اردن و رژیم صهیونیستی است و شاید در آینده بعد از پایان اسطوره داعش گروه‌های جدید با ابزار و شیوه‌های جدید تروریستی وارد عرصه‌های بحران‌های منطقه‌ای شوند. البته در عین حال باید به این نکته توجه داشت که تفکرات و جریاناتی مثل داعش در زمینه سیاسی و اجتماعی در منطقه رشد و نمو پیدا کرده‌اند. برای این‌که دیگر چنین شرایطی تجربه نشود کشورهای منطقه‌ای باید اقداماتی را انجام دهند و کشورهای منطقه باید اتاق فکر مشترک دائمی در برابر تحرکات گروه‌های تروریستی با تفکرات وهابی ایجاد کنند. برخی از کشورها مثل عراق، سوریه، لبنان و از سویی دیگر نیروهای حزب‌الله همچنان در معرض تهدید قرار دارند. به عبارت دیگر این کشورها همواره در معرض تهدید تکفیری‌ها هستند و بنابراین شکل‌دهی یک مجموعه واکنش سریع با شرکت ایران، عراق و حزب‌الله یک راه‌حل اساسی برای واکنش در مقابل هر گونه حرکت‌های احتمالی تکفیری و تروریستی تلقی می‌شود. به همین دلیل تشکیل یک اتاق عملیات مشترک در منطقه میان عراق و سوریه برای مقابله با گروه‌های تروریستی و افراطی‌کاری برای تامین امنیت منطقه ضروری است در غیر‌این صورت پدیده‌های تروریستی مثل داعش در منطقه زیر نظر آمریکا، ‌عربستان و اسرائیل و با پول عربستان در منطقه شکل خواهد گرفت و بار دیگر امنیت منطقه را دچار اختلال خواهد کرد.

حسن هانی‌زاده‌/ تحلیلگر مسائل منطقه