حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
مشروطه ؛ حادثه ای شگرف در تاریخ معاصر ایران
به نظر من اهمیت نهضت مشروطه در این است که برای نخستین بار، مردم و نخبگان جامعه متوجه شدند که از حقوق انسانی و اجتماعی برخوردارند و می توانند در تعیین سرنوشت خود شرکت کنند.
همچنین مشروطه بر این باور دامن زد که حکومت ، اساسا مبعوث ملت است و این مردم هستند که راه و روش خود را انتخاب می کنند و طبق مصالح ملی و اجتماعی بهترین راه را می توانند برگزینند و خلاصه آن که در این میان ، کسی حق تجاوز به حقوق فردی و اجتماعی افراد را ندارد. مگر آن که رفتار فرد یا گروهی ، خلاف اخلاق ملی ، قوانین مدنی و اخلاق اجتماعی باشد وگرنه کسی نمی تواند به صرف پادشاه یا وزیر بودن ، مانع احقاق حقوق افراد شود و افراد، حق تعلیم ، انتقاد و بیان و شرکت در سرنوشت خود را دارند.
مشروطه در همه جای دنیا مصدر خیر بوده است و در ایران نیز همچنین. اگر چه در کشور ما آنچنان که شاهد بودیم ، به دلیل کم تجربگی و نیز غرض ورزی های بسیار، از برکات و ثمرات مشروطه بهره های آنچنانی نگرفتیم ؛ در حالی که چنین نهضتی ، هنگامی که در سال 1854 در ژاپن اتفاق افتاد، موجب شد که فضایی از رشد و توسعه ، به دلیل آزادیهای سیاسی اجتماعی مستقر در ساختار مشروطیت ، در آن کشور ایجاد شود و ژاپن را از کشوری پرت و دور افتاده در سال 1868 به کشوری که با بیشتر کشورهای بزرگ دنیا رابطه دیپلماتیک داشت ، تبدیل کند. این رشد و توسعه به نحوی بود که در سال 1904 کشور ژاپن توانست در جنگ با یکی از امپراتوری های عظیم آن زمان یعنی روسیه و در یک نبرد دریایی شدید بر آنها غلبه کند و روسها در سال 1905 مجبور شدند که معاهده «پورت موث» را امضا کنند. همین شکست موجب شد که سر و صدای بسیاری در روسیه برپا شود و مردم این کشور، مطالبات تازه ای را طلب کنند و در نتیجه ، تزار نیکلای دوم مجبور شد به مردم آزادیهای بیشتری داده و مجلس دوما را تقویت کند و همین مساله بر وضعیت ایران نیز تاثیر گذاشت و نیروهای آزاداندیش ایران با فشار بر حکومت مظفرالدین شاه ، وی را وادار به صدور فرمان مشروطیت کردند. من همچنین اعتقاد دارم که بزرگترین حادثه تاریخ معاصر ما قیام مشروطیت است. اما موانعی که در طول تاریخ بر سر راه این نهضت حق طلبان ایجاد شد، فضا را برای بهره برداری مناسب و کافی از آن محدود کرد و نتیجه آن شد که قانون مشروطه که خواهان حقوق برابر برای تمامی افراد جامعه بود، در عمل براثر هوسهای قدرت طلبانه پادشاهان دیکتاتور به قانونی بر صفحه کاغذ تبدیل شد...
منبع: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران ، خبرنامه سمینار بین المللی نهضت مشروطیت ، ش 14( 2مرداد 1378، ص .5)
دکتر عبدالحسین نوایی
گفت و گو
