استانداردهای دوگانه غربی در برابر مردم‌سالاری دینی

در جریان برگزاری انتخابات در ایران ما شاهد حضور گسترده مردم پای صندوق‌های رای بودیم. مشارکتی که به مثابه نمایش قدرت و ارائه چهره‌ای از دموکراسی مطلوب است و در دنیا نظیری برای آن پیدا نمی‌شود. در دیگر سو در رسانه‌ها و نشریات غربی و عربی گزارش و عکس‌هایی تحقیرآمیز از دیدار سران عرب با دونالد ترامپ منتشر شد. آقای ترامپ در این شرایط خوب می‌داند که به کجا سفر کند و از چه کسانی دیدار کند چون منافع آمریکا بشدت با انرژی منطقه گره خورده و در نتیجه می‌خواهد توجه سران عرب و کشورهای منطقه را از برگزاری انتخابات ایران منحرف کند.

بنابراین رسانه‌های غربی در اخبار و گزارش‌های خود هیچ‌گاه از برگزاری انتخابات در کشورهای عربی صحبت نمی‌کنند. البته رسانه‌های غربی برای این‌که پاسخی به برخی اعتراضات داخلی و بین‌المللی برای نبود دموکراسی و آزادی در کشورهای عربی بدهند، در برخی از گزارش‌های خود به چنین مواردی می‌پردازند اما در بی‌.بی.سی عربی یا سایر رسانه‌های عربی خود به هیچ وجه چنین اخباری منعکس نمی‌شود و در نقطه مقابل به حمایت سنگین از سران کشورهای عربی می‌پردازند. تلاش آنان برای این است که نگاه مردم عرب‌زبان منطقه را از نبود دموکراسی در کشورهای عربی به مباحث دیگری معطوف کنند.

از سویی دیگر این رسانه‌ها در پی آن هستند که از موقعیت و فرصتی برای مخدوش جلوه دادن انتخابات در ایران استفاده کنند. اگر انتخابات در ایران با آرامش برگزار شود کشورمان را به نداشتن دموکراسی و شور انتخاباتی متهم می‌کنند. از طرفی دیگر اگر با انتخاباتی پرشور و هیجان در ایران مواجه شوند در تلاشند که این شور و هیجان را منحرف کرده و به یک چالش و درگیری میان جناح‌های رقیب در داخل کشور هدایت کنند.

باید این را در نظر گرفت که بیشترین کارکرد رسانه‌های غربی و عربی در نشان دادن انتخابات در ایران، برای رسانه‌هایی است که به زبان‌های عربی یا فارسی هستند و آنها سیاست‌ها و رویکردهای خود را برای تحریک احساسات عمومی در ایران به‌کار می‌برند. آنها می‌دانند که اگر شور و هیجان انتخاباتی در ایران در رسانه‌های انگلیسی زبان منعکس شود، قطعا تصور و ذهنیتی که مردمی که در آن سوی اقیانوس اطلس و آرام نسبت به ایران دارند، با انعکاس اخبار مربوط به برگزاری انتخابات در ایران تغییر خواهد کرد. با بررسی و ارزیابی رسانه‌های غربی و عربی و انتشار مواضع آنان پیرامون تحولات ایران می‌توان به این نتیجه رسید که در این حوزه میان این رسانه‌ها تفاوت وجود ندارد و نمی‌توان آنها را از همدیگر تفکیک کرد.

به عبارت دیگر رسانه‌های غربی و عربی درباره وارونه نشان دادن دموکراسی در ایران کاملا به صورت همسو عمل می‌کنند. مرور ساده و گذرای حوادث بعد از انقلاب نشان می‌دهد که رسانه‌های غربی همواره ایران را به رعایت نکردن حقوق بشر یا نداشتن دموکراسی متهم می‌کردند. در حالی که در کشورهای عربی که حکومت‌ها و دولت‌های آن مورد حمایت شدید رسانه‌های غربی بویژه انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها قرار دارند، تنها یک بار و آن هم در صدر اسلام یک انتخابات و آن هم تعیین خلیفه بعد از پیامبر را تجربه کردند. بنابراین از زمان استقرار دموکراسی در جهان مردم منطقه عملا هیچ انتخاباتی را تجربه نکردند و حتی نقشی در انتخاب شوراهای شهری یا روستایی خود نداشتند و سالیان درازی است که شاهد حکومت موروثی سران خود هستند.

البته در این میان کارکرد رسانه‌های عرب زبان در برخی از کشورهای عربی این است که مردم جوامع خود را سرگرم موضوعات روزمره و تفننی می‌کنند. در کنار این مساله در انعکاس اخبار مربوط به انتخابات ایران در پی آن هستند که ضمن کم‌اهمیت جلوه دادن این نمایش پرقدرت دموکراسی و مردم‌سالاری، نامزدها را به ساختارشکنی و ایجاد چالش برای نظام دعوت کنند.

مسعود بصیری / رئیس سازمان بسیج رسانه